Sạc xe điện không chỉ là cắm dây: hiểu lầm đang làm hạ tầng chậm lại
Những hiểu lầm sạc EV là tập hợp các quan niệm sai lệch về cách nạp năng lượng, thời gian sạc, loại trạm sử dụng và thói quen tiếp nhiên liệu cho xe điện, khiến người dùng đô thị ngần ngại chuyển đổi và vô tình làm chậm các quyết định đầu tư vào sạc xe điện công cộng của doanh nghiệp lẫn nhà nước. Beyond infrastructure issues, vấn đề sạc xe điện còn gắn với việc nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen, đặc biệt ở các thành phố lớn nơi không phải ai cũng có điều kiện sạc tại nhà. Khi phần đông vẫn tin rằng “phải có gara mới đi xe điện được”, mọi mô hình hạ tầng mới đặt ở vỉa hè, bãi gửi xe hay nơi làm việc đều khó được ủng hộ. Kết quả là nhu cầu bị che khuất, còn nhà đầu tư hạ tầng sạc điện Việt Nam nhìn thấy rủi ro nhiều hơn cơ hội, dù thực tế số người quan tâm xe điện đang tăng nhanh.
Thiếu điểm sạc tiện lợi ở đô thị đông đúc: rào cản lớn nhưng không phải bế tắc
Tại các khu dân cư dày đặc, thiếu gara và bãi đỗ riêng, việc sạc xe điện trở thành bài toán khó nhất, chứ không phải công nghệ hay khoảng cách di chuyển. Nhiều người vẫn chưa thể chuyển sang xe điện bởi thiếu lựa chọn sạc tiện lợi, đặc biệt nhóm không có gara hoặc chỗ đỗ riêng. Ở những thành phố lớn như New York, Boston hay San Francisco, hạ tầng Level 2 cho chỗ đỗ ngoài đường còn rất hạn chế dù đây là nhu cầu thiết yếu của cư dân đô thị. Thực tế đó cho thấy: nếu cứ giữ suy nghĩ “sạc chỉ diễn ra ở nhà”, chúng ta đang bỏ qua hàng triệu vị trí đỗ xe ven đường, trong ngõ, ngoài siêu thị có thể biến thành trạm sạc. Giải pháp đặt trụ Level 2 trên vỉa hè, cho người dùng mang dây sạc của riêng mình như mô hình đã dùng ở châu Âu, là minh chứng rằng hạ tầng sạc xe điện công cộng hoàn toàn có thể bám theo thói quen đỗ xe hiện hữu.
Hạ tầng sạc điện Việt Nam: từ lo ngại khoảng cách đến mạng lưới phủ khắp 34 tỉnh
Trong khi nhiều người vẫn lo xe điện “không có chỗ sạc”, bức tranh hạ tầng sạc điện Việt Nam đã đổi màu mạnh mẽ. Hạ tầng sạc hiện đã hiện diện khắp 34 tỉnh, thành phố, không chỉ ở Hà Nội, TP.HCM hay Đà Nẵng mà còn trải dài hơn 125 tuyến quốc lộ, cao tốc và điểm dừng nghỉ trên toàn quốc. Các trạm được bố trí tại trung tâm thương mại, khu chung cư, khách sạn, resort, trạm xăng dầu và bãi đỗ xe văn phòng. Theo Bộ Công Thương, hệ thống đang chuyển từ các trạm riêng lẻ sang mạng lưới quy mô lớn, đa dạng địa điểm và hướng tới phục vụ nhiều thương hiệu. Đây là câu trả lời trực diện cho nỗi lo về phạm vi hoạt động: "Một mạng lưới hạ tầng trạm sạc công cộng hoàn chỉnh sẽ giúp giảm thiểu nỗi lo này". Ai còn cho rằng sạc xe điện công cộng chưa tồn tại, đơn giản là đang nhìn vào bơm xăng mà bỏ quên trụ sạc ngay bên cạnh.
Doanh nghiệp hạ tầng tăng tốc: trạm sạc nhanh DC và cuộc đua làm dày mạng lưới
Không chỉ hiện diện rộng, hạ tầng đang được nhiều nhà đầu tư đẩy nhanh cả về mật độ lẫn công nghệ. Một trong những đơn vị lớn nhất là V-Green, đang vận hành hơn 155.000 cổng sạc, phủ hơn 34 tỉnh, thành. Với ô tô điện, V-Green cung cấp nhiều loại trụ từ AC 11 kW đến trạm sạc nhanh DC công suất cao hơn. EV ONE lại tập trung vào mạng lưới sạc xe điện công cộng với các trạm chủ yếu dùng bộ sạc nhanh DC, nhiều điểm đạt 60 kW cùng hai cổng CCS2. ESKY mở rộng nhanh hệ thống, ưu tiên trụ DC 120 kW và cả các trạm 180 kW, 360 kW. Một dự án đáng chú ý khác là hợp tác xây dựng 17 trạm sạc DC công suất cao trên tuyến đường dài khoảng 1.700 km, kết nối các khu vực trọng điểm giữa Hà Nội và TP.HCM. Hạ tầng trạm sạc công cộng tại Việt Nam đang nhận được sự quan tâm, đầu tư nghiêm túc hơn, được kỳ vọng trở thành nền tảng để xe điện tăng trưởng mạnh.
Muốn xe điện bùng nổ, phải sửa hiểu lầm trước khi xây thêm trạm sạc
Khi hạ tầng đang mở rộng nhanh cả về số lượng điểm sạc lẫn số doanh nghiệp tham gia, rào cản lớn nhất không còn là công nghệ hay vốn, mà là cách chúng ta nghĩ về sạc xe điện. Nếu người dùng vẫn tin chỉ có sạc tại nhà mới an toàn, nếu nhà quản lý vẫn xem vỉa hè là nơi “không thể đặt trạm”, hạ tầng sẽ bị kéo lùi bởi những hiểu lầm sạc EV hơn là giới hạn kỹ thuật. Beyond infrastructure issues, câu chuyện sạc xe điện ở đô thị gắn chặt với việc nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen. Sửa hiểu lầm không phải chiến dịch truyền thông bề mặt, mà là điều kiện để mọi mô hình sạc trên vỉa hè, trong bãi đỗ, tại nơi làm việc hay các trạm sạc nhanh DC trên quốc lộ được sử dụng hết công suất. Kết luận rõ ràng: nếu Việt Nam muốn xe điện tăng trưởng nhanh, phải coi việc phá bỏ hiểu lầm sạc EV là một phần của chính sách hạ tầng, không phải việc tùy hứng của vài chiến dịch quảng cáo.
