Liên thông trạm sạc: từ định nghĩa đến bước ngoặt cho xe điện
Liên thông trạm sạc xe điện là mô hình cho phép các mạng lưới trạm sạc độc lập trao đổi dữ liệu về vị trí, trạng thái trụ, xác thực người dùng và thanh toán để chủ xe có thể tìm kiếm, kích hoạt và trả tiền sạc trên một nền tảng chung, thay vì phải cài và quản lý nhiều ứng dụng khác nhau cho từng nhà vận hành. Mấu chốt của cuộc chơi xe điện tại Việt Nam không còn nằm ở việc ai xây được nhiều trụ sạc nhất, mà ở chỗ ai giải được cảm giác bất tiện mỗi lần người dùng cần nạp điện. Hạ tầng sạc Việt Nam đang mở rộng nhanh với hơn 150.000 cổng sạc hoạt động và dự kiến đạt khoảng 500.000 cổng trong hai năm tới, nhưng nếu các mạng lưới vẫn đứng riêng lẻ, lợi ích của người dùng sẽ bị triệt tiêu bởi sự phân mảnh.
Từ rừng ứng dụng đến một nền tảng: eRoaming xe điện của VETC
Trước khi eRoaming xuất hiện, hành trình sạc xe điện ngoài hệ sinh thái khép kín là một trải nghiệm rối rắm. Người dùng phải tìm trạm, kiểm tra tình trạng trụ và thanh toán trên nhiều hệ thống khác nhau; nhiều tài xế phản ánh phải mở nhiều ứng dụng, mỗi ứng dụng một tài khoản và ví tiền riêng, trong khi có trạm vẫn hiển thị trên bản đồ nhưng đã ngừng hoạt động. Đây là rào cản tâm lý không nhỏ với người có ý định mua xe điện ngoài một hệ sinh thái duy nhất. Thay vì xây trạm sạc, nền tảng VETC chọn làm lớp kết nối eRoaming, cho phép người dùng tìm kiếm, dẫn đường và thanh toán trên một ứng dụng duy nhất. Nói cách khác, họ không đi giành đất, mà đi gom hạ tầng rời rạc thành một trải nghiệm thống nhất cho chủ xe.
Hai tháng, 7 đối tác, hơn 350 trụ: tốc độ cho thấy nhu cầu thực
Chỉ trong khoảng hai tháng triển khai, VETC Trạm sạc đã kết nối 7 đối tác gồm ChargeLink, EBOOST, ESKY, Ford Việt Nam, Rabbit EVC, SmartCharge và EV/NV Charge, tích hợp hơn 350 trụ sạc trên toàn quốc. Mạng lưới này chiếm trên 50% số trạm sạc đa thương hiệu hiện có tại thị trường – một con số cho thấy các nhà vận hành và hãng xe nhận ra rằng đi một mình không còn là chiến lược thông minh. Trong khi toàn thị trường (ngoại trừ một hệ thống khép kín lớn) mới có khoảng 750 trạm sạc công cộng từ hơn 20 đơn vị CPO, việc 7 đơn vị chịu mở cổng dữ liệu cho một nền tảng chung trong thời gian ngắn là tín hiệu rõ ràng: bài toán thứ hai của hạ tầng sạc – bài toán kết nối – đã đến lúc phải giải, không thể trì hoãn thêm nữa.
DNA nền tảng của VETC và tác động đến dải xe Geely
Điều thú vị là VETC nhất quán với DNA của mình: không sở hữu hạ tầng, chỉ xây nền tảng kết nối. Với ETC, họ không xây tuyến BOT; với cứu hộ, họ không lập đội xe riêng mà kết nối hàng trăm đơn vị. Đến eRoaming xe điện, họ tiếp tục dùng kinh nghiệm xử lý 1,6–1,8 triệu giao dịch/ngày, có lúc vượt 2 triệu, theo thời gian thực để vận hành hệ thống trạm sạc với độ sẵn sàng 99,9%, thời gian phản hồi API dưới 500 ms và giám sát 24/7. Không ngạc nhiên khi các thương hiệu như Geely chọn đi cùng mô hình này: nhờ tích hợp “all in one” trên ứng dụng VETC, chủ xe Geely có thể tìm trạm, kích hoạt sạc, theo dõi điện năng và xuất hóa đơn VAT trên một ứng dụng duy nhất. Trong Q3, thêm 53 trụ sạc nhanh DC sẽ vào hoạt động, bơm thêm năng lượng cho chiến lược xe xanh của hãng.
Thị trường bước sang cuộc đua kết nối, người dùng được gì?
Tỷ trọng xe năng lượng mới trong số phương tiện đăng ký tài khoản giao thông trên hệ thống VETC đã tăng từ 0,2% năm 2022 lên 28,9% trong nửa đầu năm 2026; riêng ô tô con và xe du lịch đạt 57,56%. Con số này cho thấy làn sóng xe xanh không còn mang tính thử nghiệm, mà là xu hướng chính. Đi sau làn sóng ấy, hạ tầng sạc Việt Nam mở rộng nhanh, nhưng sự phân mảnh nếu không được xử lý sẽ biến ưu thế số lượng thành bất tiện trong trải nghiệm. Trong giai đoạn tới, lợi thế cạnh tranh có thể không thuộc về doanh nghiệp xây nhiều trạm nhất, mà thuộc về những đơn vị biết liên thông trạm sạc thành một hệ sinh thái liền mạch cho người dùng. eRoaming không thay thế nhu cầu mở rộng trụ sạc; nó đóng vai trò bộ não kết nối, đảm bảo mỗi điểm sạc mới thật sự thêm giá trị cho hành trình, chứ không chỉ thêm biểu tượng trên bản đồ.
