AI bước vào phòng thi: từ thí nghiệm táo bạo đến xu thế không thể đảo ngược
AI chấm thi Speaking, tự động ra đề thi và giám sát thi bằng AI là mô hình khảo thí số hóa toàn trình, trong đó trí tuệ nhân tạo tham gia hầu hết các khâu từ tạo ngân hàng câu hỏi, tổ chức thi nói 1-1 với hệ thống cho tới chấm điểm và đồng bộ dữ liệu vào hệ thống quản lý, nhằm chuẩn hóa quy trình, giảm sai sót con người và rút ngắn thời gian xử lý kết quả. Chiều 12/9, Đại học Duy Tân ra mắt nền tảng khảo thí tích hợp trí tuệ nhân tạo DTU AI Exam Hub, cùng Trợ lý AI tương tác thông minh HeyDT, đều do đội ngũ của Học hiệu tự nghiên cứu và phát triển. Không còn là khẩu hiệu công nghệ, “đại học Duy Tân AI” đang biến phòng thi thành nơi kiểm nghiệm tham vọng trở thành một “Đại học AI” lấy AI làm năng lực cốt lõi trong đào tạo và quản trị.
Tự động ra đề và giám sát thi bằng AI: chuẩn hóa, nhưng không phải không rủi ro
Điểm táo bạo nhất của DTU AI Exam Hub là khả năng tự động ra đề thi dựa trên ngân hàng câu hỏi số hóa và sinh đề theo chuẩn đầu ra chỉ trong vài giây, thay vì quy trình thủ công kéo dài nhiều ngày. Giảng viên chỉ cần tải lên tệp văn bản thô gồm nhiều dạng câu hỏi, AI Document Parser sẽ bóc tách cấu trúc, nhận diện đáp án dưới nhiều kiểu đánh dấu và phân loại theo cấp độ chỉ trong 1-2 phút. Từ đó, hệ thống tự động bốc đề, đảo thứ tự câu hỏi và đáp án theo ma trận đã phê duyệt, hạn chế trùng mã đề giữa thí sinh. Song song, công cụ giám sát thi bằng AI kích hoạt nhiều lớp chống gian lận: Lockdown Browser khóa môi trường thi, tự động phát hiện chuyển tab, chia sẻ màn hình, sao chép/dán, dùng chuột phải hay các thao tác can thiệp hệ thống bất thường. Đây là nỗ lực rõ ràng để tái định nghĩa tính nghiêm cẩn trong phòng thi, nhưng cũng đặt ra bài toán: khi máy móc can thiệp sâu đến vậy, ai chịu trách nhiệm cuối cùng trước một sự cố kỹ thuật hay một quyết định xử lý gian lận gây tranh cãi?
AI chấm thi Speaking: cơ hội cho chuẩn hóa, câu hỏi cho tính công bằng
Khác với các hệ thống trắc nghiệm, AI chấm thi Speaking là bước đi gây chú ý nhất. Thay vì huy động hàng loạt giám khảo và phòng vấn đáp cho hàng nghìn sinh viên ngành ngôn ngữ, nền tảng cho phép thí sinh thi Nói trực tiếp 1-1 với giám khảo AI ở nhiều Part và ngữ cảnh hội thoại, hỗ trợ tiếng Anh, Trung, Hàn, Nhật. Toàn bộ bài thi được ghi âm làm minh chứng, AI phân tích ngữ âm, ngữ pháp, độ trôi chảy và vốn từ theo rubric chuẩn để đề xuất điểm, đồng thời đưa ra nhận xét. Theo mô tả, hệ thống hướng tới giảm yếu tố cảm tính trong đánh giá, chuẩn hóa tiêu chí và xử lý khối lượng lớn bài thi ở quy mô hàng nghìn sinh viên mỗi năm. Về lý thuyết, điều này có thể giúp các thí sinh được đánh giá trên cùng một bộ tiêu chí thống nhất. Nhưng ở chiều ngược lại, bất kỳ sai số nào trong nhận diện giọng nói, hiểu sai ngữ cảnh hay thiên lệch dữ liệu huấn luyện đều có thể trực tiếp tác động tới kết quả của một cá nhân, đặt ra nhu cầu kiểm chứng kỹ lưỡng và cơ chế hậu kiểm minh bạch, có sự tham gia của giảng viên (human-in-the-loop).
Tác động lên giảng viên, sinh viên và tham vọng “Đại học AI”
Ở góc độ vận hành, hệ thống khảo thí AI hứa hẹn thay đổi đáng kể đời sống giảng đường. Trước đây, một môn học có thể khiến giảng viên mất 2–3 ngày cho khâu ra đề, qua nhiều cấp phê duyệt, photo giấy và nhập điểm thủ công; giờ đa phần khâu này được số hóa, tự động hóa. Giảng viên kiểm tra lại bài thi, bấm phê duyệt, dữ liệu điểm được mã hóa và đồng bộ thẳng vào hệ thống quản lý đào tạo, hạn chế tình trạng trả điểm muộn hoặc sai lệch do nhập tay. Với khả năng phục vụ đồng thời 500–700 sinh viên mỗi ca thi mà vẫn ổn định, nền tảng hướng tới xử lý trơn tru quy mô tuyển sinh khoảng 7.000 sinh viên mỗi năm. Đáng chú ý, DTU AI Exam Hub còn mở Cổng thi thử cho người học, giúp họ tự đánh giá năng lực ngoại ngữ, xác định điểm mạnh, điểm yếu, từ đó giảm nguy cơ nợ môn. Kết hợp với HeyDT – Trợ lý AI dùng LLM và RAG để cung cấp thông tin đào tạo, quy chế, dịch vụ sinh viên theo thời gian thực – “đại học Duy Tân AI” đang xây dựng một hệ sinh thái mà AI không chỉ xuất hiện trong phòng thi, mà còn thành người đồng hành ở mọi chạm điểm học tập.
Tương lai kỳ thi đại học: chấp nhận AI nhưng không buông lỏng trách nhiệm con người
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, câu hỏi với các trường đại học không còn là có nên dùng AI trong khảo thí hay không, mà là có đủ năng lực tự nghiên cứu, làm chủ và phát triển hệ thống AI phục vụ chính mình, đồng thời chịu trách nhiệm trước cộng đồng hay không. HeyDT và DTU AI Exam Hub được xây dựng nội bộ, vận hành trên hạ tầng mở kết nối với LMS, ERP, cơ sở dữ liệu toàn trường, cho thấy Đại học Duy Tân muốn tự nắm tay lái thay vì mua giải pháp sẵn có. Tuy vậy, tương lai kỳ thi đại học không thể là một thế giới toàn máy móc. Khi AI chấm thi Speaking và giám sát thi bằng AI trở nên phổ biến, hệ thống phải được thiết kế với tinh thần “AI phục vụ, con người quyết định”. Cơ chế hậu kiểm, phản biện điểm số, giải trình thuật toán và quyền khiếu nại của thí sinh cần được đặt ngang hàng với tiện ích tự động hóa. Nếu không, mỗi cải tiến công nghệ rất dễ trở thành nỗi bất an mới trong phòng thi – nơi lẽ ra phải là không gian đánh giá công bằng nhất của giáo dục.
