Thư viện số cho vùng khó: khi công nghệ trở thành “cây cầu” giáo dục
Dự án 38 thư viện số của FPT là sáng kiến xây dựng và nâng cấp thư viện theo chuẩn Bộ Giáo dục và Đào tạo tại 38 trường vùng khó, kết hợp sách in, hạ tầng không gian và hệ thống học liệu số nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh thông qua công nghệ giáo dục FPT. Nhân dịp kỷ niệm 38 năm thành lập, FPT phát động dự án xây dựng và nâng cấp 38 thư viện theo chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tại 38 trường học còn nhiều khó khăn trên cả nước. Điều đáng nói là đây không phải một hoạt động thiện nguyện ngắn hạn, mà là cách FPT chọn đứng vào hàng ngũ những đơn vị góp phần tái định nghĩa khái niệm thư viện số Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục.
Thay vì chỉ tặng sách hay lắp thêm vài bộ bàn ghế, FPT đặt cược vào một mô hình thư viện nơi sách và công nghệ cùng hiện diện. Với 38 thư viện số sẽ được xây dựng tại các điểm trường nhân dịp kỷ niệm 38 năm thành lập FPT, thông điệp rất rõ: bất cứ chương trình hỗ trợ giáo dục vùng khó khăn nào hôm nay mà bỏ qua công nghệ đều sẽ lạc hậu chỉ trong vài năm.
Từ “phòng sách” đến “nền tảng học tập”: vì sao mô hình FPT đáng chú ý
Hiện nay, phòng thư viện là yêu cầu bắt buộc của các trường học phổ thông, để hỗ trợ dạy học, phát triển năng lực học sinh và văn hóa đọc. Nhưng phần lớn thư viện ở vùng khó vẫn dừng ở vai trò lưu trữ, ít được dùng như một không gian học tập sống động. Dự án của FPT chọn tấn công vào đúng điểm yếu này: nâng cấp cả không gian vật lý lẫn hạ tầng số. Mỗi thư viện sẽ được cải tạo không gian, trang bị bàn ghế, giá sách, tủ kệ; bổ sung tối thiểu 1.000 đầu sách theo đề xuất của nhà trường; đồng thời trang bị thư viện số cùng học liệu điện tử.
Điểm quan trọng hơn là cách công nghệ giáo dục FPT được đưa vào như một phần của trải nghiệm học tập, không phải lớp “trang trí” công nghệ. Học sinh có thêm cơ hội tiếp cận học liệu số, kỹ năng ứng dụng AI trong học tập dưới sự hướng dẫn của cán bộ, nhân viên FPT. Cùng với các workshop về AI, công nghệ, kỹ năng số do chuyên gia FPT trực tiếp chia sẻ, thư viện không còn là nơi “giữ sách”, mà trở thành phòng lab kỹ năng số dành cho giáo dục vùng khó khăn.
38 đội triển khai, 38 thư viện: sức nặng của cam kết dài hạn
Nếu chỉ quyên góp trang thiết bị, dự án sẽ giống hàng loạt chương trình từ thiện giáo dục khác: ồn ào lúc khánh thành rồi nhanh chóng xuống cấp. Thay vào đó, 38 đội triển khai đến từ các công ty thành viên FPT sẽ đồng hành cùng các điểm trường xuyên suốt từ khảo sát hiện trạng, xác định nhu cầu, xây dựng phương án, tổ chức cải tạo đến bàn giao và hoàn thiện thư viện. Đây là cấu trúc tổ chức cho thấy FPT muốn gắn trách nhiệm cụ thể với từng thư viện, từng địa phương, thay vì “rải mỏng” nguồn lực.
Một câu nói có thể trích dẫn từ dự án này là: “Mỗi thư viện sẽ bổ sung tối thiểu 1.000 đầu sách và được trang bị thư viện số cùng học liệu điện tử”. Con số 38 ở đây không phải chỉ để trùng với dấu mốc 38 năm; nó đồng nghĩa với 38 lần thử nghiệm mô hình thư viện số Việt Nam trong các bối cảnh vùng khó khác nhau. Nếu các đội triển khai giữ được sự gắn bó lâu dài, mỗi thư viện sẽ là một “ca thử” xem công nghệ giáo dục FPT có thật sự thu hẹp được khoảng cách học tập hay không.
Đồng hành cùng mục tiêu quốc gia: thư viện số như “hạ tầng mềm” mới
Dự án 38 thư viện số không đứng một mình; nó gắn trực tiếp với mục tiêu chuyển đổi số ngành thư viện đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 do Thủ tướng Chính phủ ban hành, trong đó tập trung thúc đẩy phát triển thư viện số, tăng khả năng tiếp cận và chia sẻ nguồn tài nguyên thông tin. Nói cách khác, FPT không “sáng tạo” một chuẩn mới; họ chọn bám theo khung chính sách hiện hành và biến nó thành những công trình cụ thể, theo đúng chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trong bối cảnh bất bình đẳng giáo dục thường bắt nguồn từ chênh lệch hạ tầng, việc đẩy mạnh thư viện số ở vùng khó có thể xem là xây thêm một lớp “hạ tầng mềm” trên nền hạ tầng cứng còn hạn chế. Từ 38 thư viện, FPT kỳ vọng góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và công nghệ cho học sinh tại những địa bàn còn nhiều khó khăn, đồng thời chung tay hiện thực hóa mục tiêu phát triển giáo dục và chuyển đổi số giáo dục quốc gia. Nếu các địa phương coi thư viện số là tài sản chung chứ không chỉ là “quà tặng FPT”, những không gian này có thể trở thành điểm tựa chiến lược cho giáo dục vùng khó khăn.
