Tinh gọn mạng lưới, không chỉ giảm đầu mối
Sáp nhập trường nghề là việc tổ chức lại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, có thể gồm hợp nhất hoặc giải thể đơn vị công lập, nhằm giảm đầu mối quản lý và cải thiện hoạt động đào tạo. Đây không nên là phép tính cơ học về số trường: chất lượng học tập và khả năng tiếp cận của người học mới là thước đo đáng kể.
Trong kết luận sau cuộc họp về sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nêu quy mô mạng lưới trường cao đẳng, trung cấp dự kiến giảm khoảng 47,7% khi hoàn tất phương án. Thông tin được công bố ngày 2/11, cho thấy đợt sắp xếp đang tiếp tục sau khi đã vượt ngưỡng tinh giản tối thiểu 30% đặt ra trước đó. Mục tiêu hợp lý là khắc phục tình trạng nhiều đầu mối quản lý, sử dụng đầu tư hiệu quả hơn và nâng chất lượng đào tạo; nếu chỉ đóng hoặc nhập trường để đạt tỷ lệ, mục tiêu ấy sẽ bị đảo ngược.
234 cơ sở còn lại và chặng giảm gần 48%
Đến ngày 27/10/2026, cả nước còn 234 cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, giảm 110 cơ sở so với ngày 1/7/2025, tương đương 31,97%. Như vậy, mục tiêu giảm tối thiểu 30% đã đạt; song phương án tổng thể vẫn hướng tới mức giảm khoảng 47,7%, tức mạng lưới còn phải được sắp xếp thêm. Con số này cho thấy đây không phải một đợt điều chỉnh nhỏ, mà là thay đổi lớn đối với cách tổ chức các cơ sở dạy nghề công lập.
Một ví dụ cụ thể là Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông được sáp nhập vào Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội để hình thành Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội. Nhưng số đầu mối giảm không tự động đồng nghĩa với chất lượng tăng. Hợp nhất chỉ có ý nghĩa khi chuyên môn, đội ngũ, thiết bị và cơ hội học tập được tổ chức tốt hơn; nếu năng lực đào tạo bị phân tán hoặc người học phải chịu gián đoạn, mạng lưới mới sẽ chỉ gọn trên giấy.
Mốc tháng 11 đặt áp lực lên tiến độ
Tiến độ trước mắt khá gấp: Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao thẩm định hồ sơ và ban hành quyết định sáp nhập hoặc giải thể thuộc thẩm quyền trước ngày 20/11, khi hồ sơ đáp ứng quy định. Các địa phương cũng phải hoàn thiện phương án và hồ sơ, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và tính khả thi. Bộ cần chuẩn hóa dữ liệu, phân định rõ cơ sở đã hoàn tất, đang thực hiện hay chưa bắt đầu, đồng thời làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm để tránh tình trạng báo cáo một đằng, triển khai một nẻo.
Hạn chót không nên lấn át yêu cầu thẩm định kỹ. Sắp xếp trường liên quan đến tổ chức bộ máy, nhân sự, chính sách, tài chính, tài sản, đất đai, nợ, tư cách pháp lý và quyền lợi người học; xử lý thiếu đồng bộ có thể làm gián đoạn hoạt động đào tạo. Vì vậy, hoàn tất thủ tục đúng hạn chỉ là điều kiện cần. Người học cần được thông tin rõ về chương trình, địa điểm học và việc công nhận quá trình học tập trong thời gian chuyển đổi.
Thành công phải được đo bằng chất lượng
Lập luận ủng hộ tinh gọn là mạng lưới ít đầu mối hơn có thể giảm chồng chéo quản lý và tập trung nguồn lực. Nhưng lợi ích đó chỉ thành hiện thực nếu trường sau sáp nhập có năng lực đào tạo tốt hơn, thay vì chỉ gom tên gọi và bộ máy. Cảnh báo của lãnh đạo Chính phủ rất đáng lưu ý: không chạy theo số lượng giảm, không cắt cơ học đơn vị và không để khoảng trống quản lý ảnh hưởng hoạt động đào tạo.
Phép thử cuối cùng của đợt sắp xếp không phải là đạt tỷ lệ gần 48%, mà là người học có tiếp tục học ổn định và nhận được đào tạo phù hợp hơn hay không. Nếu cải thiện được chất lượng, hiệu quả đầu tư và tính liên tục của chương trình, một mạng lưới gọn hơn là bước tiến. Nếu không, việc giảm trường sẽ chỉ là thay đổi hành chính với cái giá đặt lên vai học viên.
