Quy mô giảm mạnh, nhưng phép thử nằm ở chất lượng
Mạng lưới trường nghề là hệ thống các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cung cấp chương trình đào tạo kỹ năng và chuyên môn, trong đó các đơn vị công lập đang được sắp xếp lại để giảm đầu mối và tổ chức hoạt động hiệu quả hơn. Đến ngày 27/10/2026, cả nước còn 234 cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, giảm 110 cơ sở, tương đương khoảng 31,97% so với ngày 1/7/2025. Kết quả này đã vượt mục tiêu tối thiểu 30% mà Trung ương và Chính phủ đặt ra, nhưng không nên xem số cơ sở giảm được là thước đo duy nhất của thành công. Một cuộc tái cơ cấu trường nghề chỉ có ý nghĩa khi mạng lưới sau sắp xếp đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập và bảo vệ được quyền lợi người học. Đây cũng là lý do tiến độ cần đi cùng việc xử lý thấu đáo nhân sự, tài sản và hồ sơ pháp lý.
Mục tiêu gần 48% tạo áp lực hoàn tất sắp xếp
Kế hoạch sau khi hoàn thành dự kiến đưa tổng số cơ sở công lập giảm khoảng 47,7% so với mốc ngày 1/7/2025. Nói cách khác, mức giảm hiện tại mới là một phần của lộ trình; khối lượng việc còn lại đòi hỏi các bộ, ngành và địa phương xử lý hồ sơ đúng hạn, thay vì để chủ trương dừng ở con số. Ngày 2/11, Văn phòng Chính phủ thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu tại cuộc họp về tiến độ sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh việc sắp xếp trường cao đẳng và trường nghề: Bộ Giáo dục và Đào tạo cần thẩm định, ban hành quyết định sáp nhập hoặc giải thể thuộc thẩm quyền ngay khi hồ sơ đủ điều kiện, hoàn thành trước ngày 20/11/2026.
Gỡ vướng, minh bạch tiến độ và giữ quyền lợi người học
Điểm nghẽn của đợt sắp xếp không chỉ là thủ tục. Các vướng mắc được nêu gồm tổ chức bộ máy, nhân sự, chính sách, tài chính, tài sản, đất đai, công nợ, tư cách pháp lý và quyền lợi học viên. Nếu những khâu này bị xử lý vội hoặc thiếu thống nhất, người học có thể chịu tác động trực tiếp trong quá trình chuyển đổi. Vì vậy, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, chuẩn hóa dữ liệu toàn quốc, làm rõ cơ sở nào đã hoàn tất, đang thực hiện hay chưa bắt đầu; đồng thời xác định nguyên nhân, trách nhiệm và hạn hoàn thành cho từng đơn vị, địa phương. Bộ cũng phải báo cáo Chính phủ và Thủ tướng về kết quả sắp xếp trước ngày 10/12/2026. Những đề xuất giữ lại cơ sở chuyên ngành cần có căn cứ và đáp ứng tiêu chí; không đạt điều kiện thì không nên được giữ lại.
Tinh gọn chỉ đáng giá khi cơ sở còn lại hoạt động tốt hơn
Giảm gần một nửa số cơ sở là thay đổi lớn đối với hệ thống đào tạo nghề, nhưng tự thân việc sáp nhập hay giải thể không bảo đảm chất lượng được cải thiện. Điều đáng theo dõi là dữ liệu tiến độ có rõ ràng hay không, các quyết định có căn cứ hay không và quyền lợi người học có được tính đến trong từng phương án. Đợt sắp xếp cần tránh cách làm chạy theo chỉ tiêu, đồng thời không để những vướng mắc về tài sản, nhân sự hay pháp lý kéo dài khiến người học bị bỏ lại giữa quá trình chuyển đổi. Các mốc thời gian được giao tạo sức ép cần thiết; hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách thực hiện tại từng cơ sở và địa phương. Tinh gọn mạng lưới chỉ là bước khởi đầu: kết quả cần được đánh giá bằng năng lực phục vụ đào tạo của các cơ sở còn lại, chứ không chỉ bằng số lượng đã giảm.
