Thiếu hụt bộ nhớ AI không thể giải quyết chỉ bằng tăng sản lượng
Thiếu hụt bộ nhớ AI là tình trạng nhu cầu chip nhớ cho máy chủ và hạ tầng trí tuệ nhân tạo tăng nhanh hơn khả năng sản xuất, khiến khách hàng phải cạnh tranh để có được sản lượng giao hàng trong tương lai. Ngày 29/10, Samsung cho biết nhu cầu bộ nhớ tiếp tục vượt nguồn cung và dự báo khan hiếm có thể kéo dài đến năm 2028. Đây không chỉ là cú lệch cung cầu nhất thời: xây dựng nhà máy mới, lắp thiết bị và chuyển đổi sang các thế hệ bộ nhớ băng thông cao đều cần thời gian. Samsung nhận định ngay cả khi ngành tăng đầu tư trong năm 2027, phần lớn nguồn lực vẫn dành cho chuẩn bị mặt bằng và chi phí xây dựng; công suất sản xuất thực tế vì thế khó tăng nhanh vào năm 2028. Thị trường đang báo hiệu rằng kế hoạch AI không thể dựa vào giả định bộ nhớ sẽ luôn sẵn có.
Hợp đồng dài hạn biến bộ nhớ thành cuộc đua giành chỗ trước
Khi nguồn cung khó mở rộng nhanh, bảo đảm quyền tiếp cận chip trở thành ưu tiên bên cạnh hiệu năng và giá. Alibaba, ByteDance và Tencent được cho là đang tìm cách ký hợp đồng bộ nhớ dài hạn tới 10 năm với Samsung, chủ yếu cho DRAM DDR và LPDDR phục vụ máy chủ; các thỏa thuận này chưa được xác nhận. Mốc 10 năm dài hơn đáng kể so với hợp đồng cung ứng thường kéo dài ba đến năm năm. Động thái được cho là nhằm giữ bộ nhớ cho hạ tầng AI trong bối cảnh các tập đoàn Mỹ đã có thỏa thuận dài hạn với Samsung, Micron và SK Hynix. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp không còn muốn phó mặc khả năng tiếp cận chip cho thị trường giao ngay. Với nhà sản xuất, cam kết dài hạn giúp dễ dự báo đầu ra; với khách hàng, nó là cách giảm rủi ro thiếu linh kiện, dù đồng nghĩa phải đặt cược vào nhu cầu AI nhiều năm tới.
HBM4 tăng tốc, nhưng mỗi thế hệ mới cũng siết công suất
HBM4 cho thấy Samsung đang biến sức ép thiếu hàng thành tăng trưởng, nhưng kết quả kinh doanh không đồng nghĩa công suất có thể tăng tương ứng. Doanh thu HBM4 trong quý III tăng hơn ba lần so với quý trước và chiếm khoảng 60% tổng doanh thu HBM của hãng. Cùng kỳ, giá bán bình quân DRAM tăng khoảng 20%, còn NAND tăng hơn 10% so với quý trước. Samsung cho biết sản lượng HBM cho năm 2027 đã được đàm phán ở mức giá mục tiêu phù hợp với sức cạnh tranh sản phẩm và đã bán hết. Tuy nhiên, HBM cần công suất sản xuất lớn hơn, trong khi các thế hệ mới như HBM4E và HBM5 có die lớn hơn, quy trình phức tạp hơn. Tăng HBM vì thế có thể lấy đi công suất vốn dành cho DRAM phổ thông. Samsung dự kiến bắt đầu sản xuất hàng loạt HBM4E trong nửa đầu năm sau, rồi đẩy mạnh sản lượng trong nửa cuối năm.
HBM3E Trung Quốc: có hàng quan trọng hơn hiệu suất?
Kế hoạch của CXMT cho thấy mức độ khan hiếm có thể khiến một sản phẩm kém hiệu quả vẫn tìm được người mua. Nhà sản xuất bộ nhớ Trung Quốc này dự định sớm bán HBM3E, dù tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn được báo cáo chỉ ở mức 20–30%. Theo thông tin được công bố, CXMT đã gửi mẫu cho một số doanh nghiệp Trung Quốc thử nghiệm và dự kiến bắt đầu sản xuất với số lượng hạn chế trong vài tháng tới. Tỷ lệ đạt chuẩn thấp khiến phần lớn chip có thể bị loại bỏ, làm sản xuất tốn kém hơn và bất lợi so với các nhà cung cấp đã có kinh nghiệm. Nhưng khách hàng Trung Quốc bị hạn chế tiếp cận HBM do các lệnh trừng phạt của Mỹ và một số nước phương Tây, trong khi nhu cầu AI trong nước vẫn cao. Vì vậy, HBM3E Trung Quốc có thể cạnh tranh bằng khả năng cung cấp hơn là hiệu suất chế tạo. Cái giá rộng hơn của cơn khát bộ nhớ cũng đã chạm người dùng: giá bộ nhớ tăng trên nhiều phân khúc, góp phần đẩy chi phí RAM, SSD và thiết bị có dung lượng lưu trữ lớn lên cao.
Kết luận: cam kết nguồn cung không xóa được giới hạn nhà máy
Các hợp đồng dài hạn, doanh thu HBM4 tăng mạnh và kế hoạch bán HBM3E của CXMT đều phản ánh cùng một thực tế: nhu cầu AI đang vượt xa tốc độ mở rộng năng lực sản xuất bộ nhớ. Hợp đồng có thể phân bổ trước sản lượng, còn sản phẩm mới có thể bổ sung lựa chọn, nhưng không thể rút ngắn tức thì thời gian xây nhà máy hay loại bỏ những đánh đổi công suất giữa HBM và DRAM phổ thông. Dự báo thiếu hụt kéo dài đến năm 2028 vì thế đáng được xem như lời cảnh báo cho toàn bộ chuỗi công nghệ, chứ không chỉ là lợi thế thương lượng của các nhà sản xuất. Doanh nghiệp càng sớm lập kế hoạch cung ứng thực tế, người dùng càng ít phải gánh biến động giá và chậm trễ. Trong cuộc đua AI, nguồn bộ nhớ đáng tin cậy đang trở thành điều kiện để triển khai, không còn là linh kiện phụ trợ.
