Từ 4 làn xe hạn chế lên 4 làn hoàn chỉnh: quyết định mang tính bước ngoặt
Dự án mở rộng cao tốc Mỹ An Cao Lãnh lên 4 làn xe hoàn chỉnh là kế hoạch nâng cấp một tuyến đường cao tốc dài khoảng 26–27km trên địa bàn Đồng Tháp, chuyển từ quy mô 4 làn xe phân kỳ nền đường 17m lên 4 làn hoàn chỉnh nền đường gần 24,75m, kèm làn dừng khẩn cấp và hệ thống công trình đồng bộ nhằm tăng năng lực kết nối vùng và vận chuyển hàng hóa. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần, mà là lựa chọn chính sách thể hiện quan điểm: đã làm cao tốc thì phải làm đến chuẩn, tránh tình trạng "nửa vời" khiến tuyến nhanh chóng quá tải. Theo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận, Bộ Xây dựng đã chấp thuận chủ trương nâng quy mô giai đoạn 1 cao tốc Mỹ An Cao Lãnh từ 4 làn xe hạn chế lên 4 làn xe hoàn chỉnh. Các nhà thầu đang tập trung đẩy nhanh tiến độ dự án hạ tầng giao thông này, với khối lượng thực hiện giai đoạn 1 đã đạt khoảng 32% giá trị hợp đồng. Quyết định nâng quy mô trong khi công trường đang thi công cho thấy nhà nước chấp nhận tăng chi phí để đổi lấy một tuyến cao tốc đúng nghĩa, không chỉ giải quyết tạm thời nhu cầu đi lại.
Phạm vi kỹ thuật: nền đường, cầu, làn dừng khẩn cấp và mạng lưới cao tốc
Về kỹ thuật, phương án mở rộng cao tốc Mỹ An Cao Lãnh khá tham vọng: nền đường từ 17m tăng lên khoảng 24–24,75m, nghĩa là phần nền đường hiện hữu phải đắp mở rộng thêm khoảng 3m mỗi bên. Theo nghiên cứu ban đầu, việc nâng lên 4 làn xe hoàn chỉnh dự kiến cần khoảng 1,77 triệu m³ cát đắp nền đường – con số cho thấy mức độ can thiệp sâu vào hiện trạng. Tuyến cũng được bố trí hai làn dừng khẩn cấp liên tục toàn tuyến để bảo đảm an toàn giao thông cao hơn. Một điểm đáng chú ý là cầu Nguyễn Văn Tiếp A được đề xuất xây thêm một đơn nguyên song song, nâng quy mô lên 6 làn xe với nền cầu khoảng 35m. Các hạng mục khác như cầu trên tuyến, nút giao, thoát nước, đường gom, hệ thống an toàn và điều hành giao thông, trạm thu phí không dừng cũng được đầu tư đồng bộ. Đây là cách tiếp cận đúng: nếu chỉ mở rộng mặt đường mà bỏ qua nút giao, đường gom thì cao tốc sẽ trở thành "đường nhanh nhưng khó tiếp cận", giảm nhiều ý nghĩa đối với người dân và doanh nghiệp.
Áp lực vốn hơn 4.660 tỷ và bài toán vật liệu đến sau 2027
Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đề xuất bổ sung khoảng 4.661 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước để hoàn thiện cao tốc Mỹ An Cao Lãnh lên 4 làn xe, có làn dừng khẩn cấp. Một báo cáo khác nêu phần mở rộng có mức đầu tư gần 4.700 tỷ đồng, cho thấy quy mô tài chính lớn và sẽ cạnh tranh nguồn lực với nhiều dự án hạ tầng giao thông khác. Trong cơ cấu vốn bổ sung, chi phí xây dựng khoảng 3.071 tỷ đồng, thiết bị 175 tỷ đồng, quản lý dự án – tư vấn và chi phí khác khoảng 486 tỷ đồng, dự phòng khoảng 927 tỷ đồng. Đây là những con số dễ trở thành tâm điểm tranh luận về hiệu quả đầu tư. Tiến độ xây dựng 2027 cũng tạo thêm sức ép. Phần mở rộng dự kiến thi công từ quý I/2027 đến hết quý III/2028, phấn đấu thông xe toàn tuyến trong năm 2028. Trong khi đó, giai đoạn 1 mới đạt khoảng 32% và vẫn phải giữ nhịp thi công. Chưa kể, phương án mở rộng cần khoảng 1,77 triệu m³ cát nên Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận phải đề nghị tỉnh Đồng Tháp rà soát, bố trí nguồn cát phù hợp. Nếu vật liệu và vốn giải ngân chậm, mục tiêu tiến độ sau 2027 sẽ là điều không dễ đạt.
Lợi ích cho vựa hoa trái Đồng Tháp và mạng lưới cao tốc Bắc - Nam phía Tây
Cao tốc Mỹ An Cao Lãnh đi qua khu vực sản xuất nông nghiệp lớn của Đồng Tháp, nơi có hơn 135.000ha cây ăn trái với sản lượng hơn 2,5 triệu tấn mỗi năm. Việc hình thành thêm một tuyến cao tốc kết nối vùng này với mạng lưới đường bộ trong khu vực tạo thêm lựa chọn về hành trình cho hàng hóa đến các trung tâm tiêu thụ. Tuyến dài khoảng 26km, bắt đầu từ điểm kết nối với tuyến N2 tại xã Đốc Binh Kiều và kết thúc tại nút giao An Bình, phường Mỹ Trà, đóng vai trò một mắt xích của cao tốc Bắc – Nam phía Tây. Khi hoàn thiện, cao tốc này sẽ kết nối thuận lợi hơn với các tuyến Cao Lãnh – Lộ Tẻ, Lộ Tẻ – Rạch Sỏi, An Hữu – Cao Lãnh và Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng, tạo mạng lưới cao tốc liên kết Đồng Tháp với Cần Thơ, An Giang, Kiên Giang và các tỉnh khác. Với người dân và doanh nghiệp, lợi ích dễ thấy là giảm phụ thuộc vào các tuyến đường hiện hữu khi lưu thông trong tỉnh và vùng lân cận, đồng thời có thêm tuyến đường tốc độ cao cho nông sản sản lượng lớn. Tuy vậy, nếu không đầu tư đầy đủ đường gom, nút giao kết nối vùng sản xuất, cao tốc có nguy cơ chỉ rút ngắn thời gian trên đoạn chính nhưng tạo thêm ùn tắc ở các đoạn nối.
Kết luận: chấp nhận trả giá để có một tuyến cao tốc đúng chuẩn
Dự án hạ tầng giao thông mở rộng cao tốc Mỹ An Cao Lãnh lên 4 làn xe hoàn chỉnh là minh chứng rõ cho lựa chọn phát triển dài hạn: thay vì duy trì phương án 4 làn xe hạn chế, nhà nước chấp nhận bổ sung hơn 4.660 tỷ đồng cho một tuyến cao tốc đạt chuẩn, có làn dừng khẩn cấp và công trình đồng bộ. Về chiến lược, đây là bước đi hợp lý nếu muốn tuyến Bắc – Nam phía Tây thực sự gánh bớt áp lực cho trục phía Đông, đồng thời tạo động lực mới cho vựa hoa trái Đồng Tháp. Song đi kèm là thách thức về vốn, vật liệu và tiến độ xây dựng 2027–2028. Để dự án không trở thành gánh nặng ngân sách và chậm tiến độ, cần quản lý chặt chẽ chi phí, phối hợp tốt giữa trung ương và địa phương trong bố trí cát, đường gom, đường dân sinh. Quan trọng hơn, tư duy quy hoạch phải coi kết nối với hệ thống đường địa phương là một phần của cao tốc, không phải phần phụ. Chỉ khi đó, khoản đầu tư hàng nghìn tỷ mới thực sự chuyển hóa thành lợi ích thiết thực cho nông dân, doanh nghiệp và người đi lại ở Đồng bằng sông Cửu Long.
