Cao tốc Đèo Cả: dự án giao thông BOT tư nhân cho 21 triệu người
Dự án cao tốc Đèo Cả mở rộng tuyến TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận là một dự án giao thông Việt Nam theo hình thức BOT, được đầu tư 100% vốn tư nhân, nhằm hoàn thiện hạ tầng đường bộ trục huyết mạch vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và phục vụ trực tiếp hoạt động kinh tế của khoảng 21 triệu người dân miền Tây Nam Bộ. Dự án được khởi công vào tháng 12/2025, chiều dài hơn 96km, dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2028. Đây không chỉ là một tuyến cao tốc mới, mà là lời khẳng định rằng khu vực tư nhân đang gánh vai chính trong các dự án hạ tầng đường bộ quy mô lớn. Sự lựa chọn mô hình BOT với vốn tư nhân cho thấy Nhà nước chấp nhận chia sẻ không gian phát triển hạ tầng với doanh nghiệp, đồng thời đặt áp lực minh bạch, hiệu quả vận hành lên nhà đầu tư. Tuy vậy, sự thành công của cao tốc Đèo Cả sẽ phụ thuộc vào khả năng điều phối lợi ích giữa người dân, nhà nước và các nhà thầu quốc tế cùng tham gia dự án.
Hợp tác với tập đoàn xây dựng Trung Quốc: đánh đổi tốc độ lấy sự tương thích
Ngày 8/9, Tập đoàn Đèo Cả đã làm việc với Tập đoàn Xây dựng Trung Quốc (Cục 2) về công tác triển khai thi công tại gói thầu XL01-A, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận. Cục 2 tham gia với vai trò nhà thầu thi công, mang theo kinh nghiệm quốc tế nhưng đồng thời cũng đem tới một hệ thống thủ tục nội bộ gồm nhiều bước kiểm tra, đánh giá, phân tích rủi ro, khiến một số khâu phê duyệt chưa theo kịp tốc độ xử lý công việc tại thị trường Việt Nam. Việc Đèo Cả chấp nhận hợp tác với một tập đoàn xây dựng Trung Quốc là quyết định thực dụng: đổi lấy năng lực thi công và công nghệ, song phải xử lý sự khác biệt văn hóa quản trị và nhịp độ hành chính. Cục 2 đã phải cam kết rà soát quy trình, cắt giảm khâu trung gian, tăng tính chủ động tại công trường và áp dụng phương thức phối hợp linh hoạt hơn. Đây là bài kiểm tra khá thẳng thắn: nhà thầu quốc tế muốn trụ vững trên các dự án giao thông Việt Nam buộc phải thích nghi với yêu cầu tiến độ và chuẩn pháp lý của Việt Nam, thay vì áp nguyên mô hình quản trị rủi ro nặng tính hình thức.
Thách thức thi công: mặt bằng, vật liệu và mục tiêu 10% sản lượng
Trong quá trình triển khai, đại diện Cục 2 thừa nhận một số hạng mục phụ phát sinh đã tạo áp lực lên dòng tiền, ảnh hưởng khả năng tổ chức thi công, trong khi mặt bằng tại một số vị trí vướng hệ thống đường dây điện và thiếu hụt nguồn cung bê tông, đá xây dựng. Những vướng mắc này là điển hình cho các dự án hạ tầng đường bộ quy mô lớn ở Việt Nam: kỹ thuật không hẳn là rào cản lớn nhất, mà là việc đồng bộ pháp lý, giải phóng mặt bằng và chuỗi cung ứng vật liệu. Đáng chú ý, Đèo Cả không đứng ngoài, mà chủ động hỗ trợ tìm kiếm hoặc cung cấp đá xây dựng tại các phân đoạn phù hợp, phối hợp chuẩn bị nguồn bê tông và trạm trộn khi nhiều mũi thi công cùng tăng tốc. Để giữ nhịp tiến độ, hai bên đã thống nhất tập trung nhân lực, thiết bị cho các mũi thi công chủ lực, phấn đấu đưa tổng sản lượng thực hiện lên mốc 10% trong thời gian tới. Đây là cột mốc tượng trưng hơn là kỹ thuật: nếu không đạt được, niềm tin thị trường vào năng lực triển khai của cả nhà đầu tư lẫn nhà thầu quốc tế sẽ bị đặt dấu hỏi.
Quy mô hạ tầng và tác động kinh tế: từ thiết kế 8 làn xe tới logistics Đồng bằng
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận có chiều dài hơn 96km, đi qua TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp; điểm đầu tại nút giao Chợ Đệm (Km9+325) và điểm cuối tại Km105+454, đầu cầu phía Bắc cầu Mỹ Thuận 2. Đoạn TP.HCM - Trung Lương được đầu tư quy mô 8 làn xe, vận tốc thiết kế 120km/h; đoạn Trung Lương - Mỹ Thuận và đoạn từ nút giao An Thái Trung đến đầu cầu phía Bắc cầu Mỹ Thuận 2 quy mô 6 làn xe, vận tốc thiết kế 100km/h. Bên cạnh mở rộng mặt đường, công trình được đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông thông minh (ITS), trạm dừng nghỉ, trạm thu phí hiện đại, hướng tới tiêu chuẩn cao tốc quốc tế. Theo Tập đoàn Đèo Cả, việc mở rộng tuyến này là nhu cầu cấp thiết để giảm ùn tắc, bảo đảm an toàn, từng bước hoàn chỉnh mạng lưới cao tốc vùng Đồng bằng sông Cửu Long và thúc đẩy logistics khu vực. Tuyến sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM đến Mỹ Thuận còn khoảng 1 giờ 45 phút, thay vì hơn 3 giờ như hiện tại. Đây là khoản tiết kiệm thời gian đủ lớn để tái cấu trúc các tuyến vận tải hàng hóa, dịch vụ và du lịch trong toàn vùng, đồng thời đẩy giá trị đất đai, công nghiệp phụ trợ quanh các nút giao lên một mặt bằng mới.
Kết luận: Cao tốc Đèo Cả là phép thử cho mô hình BOT và hợp tác quốc tế
Cao tốc Đèo Cả mở rộng tuyến TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận không chỉ là một dự án giao thông Việt Nam, mà là phép thử điển hình cho ba xu hướng: vốn tư nhân trong hạ tầng đường bộ, hợp tác với tập đoàn xây dựng Trung Quốc, và yêu cầu tiến độ cao trong bối cảnh pháp lý phức tạp. Đây là công trình chiến lược, giúp hoàn thiện trục giao thông huyết mạch vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, phục vụ cho hoạt động kinh tế của 21 triệu người dân miền Tây Nam Bộ. Nếu Đèo Cả và Cục 2 thực sự biến được các cam kết phối hợp thành sản lượng trên công trường, mô hình BOT vốn tư nhân sẽ có thêm một minh chứng mạnh mẽ, tạo tiền đề cho những dự án cao tốc khác. Ngược lại, nếu tiến độ bị kéo dài bởi thủ tục và thiếu thích nghi, dư luận sẽ đặt câu hỏi về cách chúng ta lựa chọn và ràng buộc nhà thầu quốc tế. Đến cuối cùng, người dân sẽ không quan tâm nhiều tới cấu trúc tài chính hay quốc tịch nhà thầu, mà chỉ nhìn vào một tuyến cao tốc Đèo Cả hoàn chỉnh, an toàn, thông suốt đúng hẹn 2028.
