watchOS 27 là gì và vì sao lần cập nhật này gây tranh cãi?
watchOS 27 là phiên bản hệ điều hành mới dành cho Apple Watch, được phát hành trong tháng này, tập trung đưa Siri AI lên cổ tay và giới thiệu lại cách người dùng mở, chuyển đổi và tương tác với ứng dụng bằng Digital Crown cùng lưới ứng dụng động, đồng thời loại bỏ ba tính năng quen thuộc vốn gắn với thói quen multitasking và giao tiếp hàng ngày của nhiều người dùng.
Ngay khi Apple Watch cập nhật lên watchOS 27, nhiều người sẽ nhận ra một điều khó chịu: một số thao tác quen tay biến mất, trong khi các tính năng mới không hẳn nhanh hơn cho người dùng giàu kinh nghiệm. Đây không phải là bản cập nhật chỉ thêm tính năng; nó thay đổi cả triết lý sử dụng. Siri AI được đặt ở vị trí trung tâm trong giao diện mới, với icon Siri luôn xuất hiện trên lưới ứng dụng động và là điểm nhấn chung cho loạt cập nhật OS 27 nói rộng hơn. Vấn đề là, để nhường chỗ cho hướng tiếp cận này, Apple đã chấp nhận cắt bỏ những công cụ multitasking Apple Watch vốn rất hiệu quả.
Walkie-Talkie bị khai tử: mất đi một kênh liên lạc “nội bộ” độc đáo
Tính năng bị loại đầu tiên là Walkie-Talkie, ứng dụng liên lạc thoại thời gian thực chỉ hoạt động giữa các Apple Watch. Đây từng là công cụ “bộ đàm mini” riêng cho hệ sinh thái Apple Watch: chỉ cần bật lên, bạn có thể nói chuyện gần như tức thì với người thân, đồng nghiệp sử dụng đồng hồ.
Không phải ai cũng yêu thích Walkie-Talkie; có người khó chịu vì icon vàng luôn bám trên mặt đồng hồ khi bật tính năng. Nhưng với những ai sử dụng trong môi trường cần phản hồi nhanh – gia đình có con nhỏ, đội sự kiện, nhân viên cửa hàng – việc nó biến mất sẽ để lại khoảng trống khó thay thế. Theo một đánh giá, “tôi không nghĩ ứng dụng bên thứ ba có thể sao chép chính xác những gì Apple từng cung cấp với Walkie-Talkie trên Apple Watch”. Dù vậy, vẫn có hy vọng: nếu bên thứ ba xây được bản hoạt động cả trên iPhone lẫn Apple Watch, trải nghiệm có thể thậm chí được đón nhận tốt hơn.
Giải pháp tạm thời cho người dùng là quay lại với cuộc gọi âm thanh nhanh qua iMessage, FaceTime Audio hoặc các ứng dụng nhắn tin khác trên iPhone và Apple Watch. Tuy nhiên, những lựa chọn này đều thêm vài thao tác so với kiểu bấm-nói của Walkie-Talkie, nên nếu bạn phụ thuộc vào tính năng cũ, hãy chuẩn bị điều chỉnh quy trình làm việc trước khi Apple Watch cập nhật tự động.
Multitasking biến mất: Digital Crown double-click giờ “vô nghĩa”
Thay đổi đau nhất với người dùng giàu kinh nghiệm là mất đi shortcut multitasking Apple Watch: thao tác nhấn đúp Digital Crown để nhảy nhanh giữa hai ứng dụng gần nhất hoặc giữa ứng dụng và mặt đồng hồ. Trong nhiều năm, đây là cử chỉ “ẩn” nhưng cực kỳ hữu hiệu cho ai tập luyện với Workout, nghe nhạc, theo dõi bản đồ hay quản lý tác vụ song song.
Từ watchOS 27 beta 1, double-click Digital Crown không còn kích hoạt chuyển đổi ứng dụng; nó chỉ làm đúng điều mà một lần nhấn đã làm. Nói cách khác, Apple đã để trống hoàn toàn một cử chỉ vật lý trên thiết bị vốn đã rất hạn chế nút bấm – chỉ riêng Apple Watch Ultra mới có thêm Action button. Người viết đánh giá gọi đây là sai lầm, bởi “đối với một thiết bị hạn chế nút như Apple Watch… thật kỳ lạ khi một cử chỉ double-click bị thay thế bằng… không gì cả”.
Về tác động thực tế, những ai thường xuyên chuyển qua lại giữa ứng dụng Workout và Music sẽ thấy luồng thao tác bị chậm lại đáng kể. Giờ đây, bạn buộc phải quay về lưới ứng dụng hoặc dùng Siri để mở app. Tạm thời, workaround hiệu quả nhất là luyện thói quen gọi Siri AI watchOS bằng giọng nói để chuyển app, hoặc tùy biến Complication trên mặt đồng hồ cho những ứng dụng dùng nhiều nhất. Dù vậy, nhiều người vẫn hy vọng Apple sẽ khôi phục một dạng multitasking mới hoặc ít nhất gán lại một chức năng khác cho double-click trong watchOS 27.1.
Lưới ứng dụng động: ưu tiên Siri, hy sinh tốc độ cho người dùng “pro”
Thay đổi lớn thứ ba nằm ở thao tác nhấn một lần Digital Crown. Từ những ngày đầu Watch OS 1, thao tác này luôn mở trình khởi chạy ứng dụng đầy đủ – lưới hoặc danh sách app quen thuộc. Với watchOS 27, Apple thay nó bằng “dynamic app grid”: một giao diện đơn giản hơn với năm ứng dụng được đề xuất thông minh, icon Siri, cùng một icon nhỏ dẫn tới lưới ứng dụng đầy đủ.
Lý do đằng sau thay đổi khá rõ: Apple thừa nhận ứng dụng trên Apple Watch không quá phổ biến, nên chọn hiển thị ít icon hơn với vùng bấm lớn hơn, đồng thời đặt Siri ngay trước mắt người dùng. Đây là cách buộc người dùng làm quen với Siri AI watchOS như cổng vào chính cho nhiều tác vụ. Về mặt lý thuyết, nếu app bạn cần luôn nằm trong phần gợi ý, lưới động này khá tiện. Nhưng với người dùng thích tốc độ, việc phải thêm một lần chạm vào icon lưới hoặc cuộn Digital Crown để xem toàn bộ app là một bước thừa.
Người viết nguồn nhận xét thẳng: lưới ứng dụng động là “mặc định ổn, nhưng cồng kềnh đối với người dùng nhanh nhẹn hơn” và nếu có tùy chọn, họ sẽ tắt nó đi. Hiện tại, chưa có bằng chứng cho thấy Apple cho phép vô hiệu hóa tính năng này, nên cách thích nghi thực tế là: ưu tiên sắp xếp lại thứ tự ứng dụng, tận dụng đề xuất thông minh, và kết hợp Siri để mở app bằng giọng nói khi thao tác chạm trở nên chậm chạp.
Có nên lên watchOS 27 ngay? Cách chuẩn bị và workaround cho người dùng
Khi watchOS 27 phát hành trong tháng này, Apple Watch cập nhật sẽ khiến nhiều thói quen bị đảo lộn: Walkie-Talkie biến mất, multitasking gesture bị bỏ trống, và lưới ứng dụng truyền thống bị đẩy xuống một lớp sâu hơn trong giao diện. Nếu bạn phụ thuộc vào những tính năng này cho công việc hoặc luyện tập, hãy cân nhắc kỹ thời điểm cập nhật và chuẩn bị trước kế hoạch thay thế.
Chiến lược thực tế gồm ba bước. Thứ nhất, đánh giá tần suất bạn dùng Walkie-Talkie và tìm ứng dụng hoặc kênh liên lạc khác trên iPhone/Apple Watch đáp ứng gần tương tự. Thứ hai, tái thiết kế cách multitasking bằng cách dùng Siri AI để chuyển ứng dụng, thêm Complication cho những app quan trọng lên mặt đồng hồ, và học cách tận dụng lưới ứng dụng động. Thứ ba, theo dõi các bản cập nhật nhỏ như watchOS 27.1, bởi chính người viết nguồn cũng hy vọng Apple sẽ mang lại giải pháp mới cho multitasking hoặc gán lại chức năng cho double-click Digital Crown.
Cập nhật hay không cuối cùng vẫn là lựa chọn cá nhân. Nhưng hiểu rõ watchOS 27 tính năng bị loại và tác động cụ thể lên quy trình làm việc sẽ giúp bạn không bị “sốc” sau khi bấm nút cập nhật, đồng thời chủ động biến Siri AI watchOS trở thành công cụ bổ sung, thay vì cảm giác bị ép thay đổi toàn bộ cách dùng Apple Watch.
