Số hóa là một phần của lời giải xanh
Chuyển đổi số y tế là việc đưa dữ liệu và quy trình khám chữa bệnh lên nền tảng công nghệ để kết nối thông tin, giảm thao tác thủ công và quản lý nguồn lực hiệu quả hơn. Nếu được thiết kế cùng mục tiêu môi trường, đây không chỉ là nâng cấp công nghệ mà còn là cách cắt giảm lãng phí trong bệnh viện. Ngày 30/12/2024, Bộ Y tế ban hành kế hoạch thực hiện chiến lược và kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2025–2030, hướng tới nền y tế xanh, thông minh, sử dụng tài nguyên hiệu quả và giảm tác động môi trường. Ngành y tế đặt mục tiêu xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe bền vững trong cùng giai đoạn. Điểm đáng chú ý là xanh hóa không chỉ nằm ở thiết bị tiết kiệm điện hay xử lý rác. Cách bệnh viện tiếp nhận, lưu trữ và luân chuyển thông tin cũng quyết định lượng giấy, vật tư và thời gian bị tiêu hao. Vì vậy, số hóa chỉ có ý nghĩa khi được gắn với kết quả vận hành có thể đo lường.
Bệnh án điện tử giảm giấy tờ, phim in
Bệnh án điện tử giúp giảm nhu cầu in ấn và lưu trữ hồ sơ giấy; sổ sức khỏe điện tử và các công cụ tra cứu trực tuyến cũng có thể giảm việc mang theo, khai báo lặp lại thông tin. Tại Bệnh viện Bạch Mai, bệnh án điện tử được triển khai từ tháng 11/2024, đánh dấu bước chuyển từ quản lý hồ sơ giấy sang lưu trữ và khai thác dữ liệu trên hệ thống số. Một thay đổi có tác động rõ rệt là hạn chế in phim chẩn đoán hình ảnh khi điều kiện chuyên môn cho phép. Bệnh viện cho biết việc không in phim X-quang, chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ cùng giấy tờ liên quan giúp tiết kiệm khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm. Con số này cho thấy giảm vật tư không đồng nghĩa giảm chất lượng: hình ảnh vẫn được quản lý trên hệ thống số để phục vụ chẩn đoán và theo dõi. Với người bệnh, đăng ký khám, thanh toán không dùng tiền mặt và tra cứu thông tin trực tuyến có thể bớt thủ tục, giảm thời gian chờ. Nhưng hồ sơ số cần bảo đảm khả năng truy cập, bảo mật và phương án hỗ trợ người chưa quen công nghệ.
Quản trị thông minh giúp tiết kiệm tài nguyên
Một bệnh viện tiêu thụ điện, nước và vật tư liên tục; nếu không biết chính xác chúng được dùng ở đâu, lời kêu gọi tiết kiệm khó đi xa hơn khẩu hiệu. Quản trị thông minh có thể kết nối dữ liệu về lịch khám, giường bệnh, kho và máy móc, giúp khai thác công suất hiện có và hạn chế lãng phí do quy trình thủ công. Theo dõi định kỳ mức tiêu thụ năng lượng, nước, vật tư và lượng chất thải giúp bệnh viện nhận diện khâu tốn kém để điều chỉnh thay vì áp dụng biện pháp cắt giảm đồng loạt. Bạch Mai đặt mục tiêu tối ưu 10–15% nguồn lực năng lượng, tập trung giảm điện và nước tiêu thụ trên mỗi giường bệnh. Bệnh viện cũng vận hành hệ thống xử lý nước thải công suất 2.500–3.000 m³ mỗi ngày đêm. Dữ liệu không tự tạo ra tiết kiệm; hiệu quả phụ thuộc vào việc có người theo dõi chỉ số, xác định trách nhiệm và điều chỉnh vận hành. Đây là nền tảng để mục tiêu bệnh viện xanh được kiểm chứng bằng kết quả thực tế.
Giảm chất thải phải đi cùng an toàn
Số hóa có thể hạn chế giấy và phim, nhưng không thay thế được quản lý chất thải tại nguồn. Bệnh viện vẫn cần phân loại đúng, thu gom và lưu giữ theo quy định, vận hành hiệu quả hệ thống xử lý nước thải, đồng thời tăng tỷ lệ tái chế khi không ảnh hưởng đến kiểm soát nhiễm khuẩn. Giảm nhựa dùng một lần cũng phải phù hợp yêu cầu chuyên môn; an toàn người bệnh không thể là khoản đánh đổi để đạt chỉ tiêu môi trường. Tháng 3/2026, Bạch Mai khởi động dự án triển khai các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị, hướng tới đưa việc sử dụng tài nguyên và giảm tác động môi trường vào hoạt động thường xuyên. Kế hoạch của bệnh viện còn đặt mục tiêu giảm chất thải nguy hại và lây nhiễm, tăng cường phân loại tại nguồn, tối ưu thu gom, lưu giữ, xử lý và nâng tỷ lệ chất thải có thể tái chế. Kết luận, chuyển đổi số y tế không tự động tạo ra bệnh viện xanh. Số hóa cần gắn với chỉ tiêu tiết kiệm điện, nước, vật tư và giảm chất thải, đồng thời giữ vững chất lượng chăm sóc. Khi công nghệ phục vụ cả người bệnh lẫn quản trị môi trường, bệnh viện mới có thể giảm lãng phí một cách an toàn và bền vững.
