Dự án điện 650 MW: điểm bẻ cong của chiến lược năng lượng Bắc Ninh
Nhà máy Nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang là một dự án điện than quy mô lớn với công suất thiết kế 650 MW, được khởi công tại thôn Vũ Xá, xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh, nhằm bổ sung khoảng 3,9 tỷ kWh mỗi năm cho hệ thống điện miền Bắc và quốc gia trong bối cảnh phụ tải tăng nhanh và địa phương định hướng trở thành trung tâm công nghiệp, đô thị và dịch vụ của vùng Thủ đô. Điểm quan trọng của dự án này không nằm ở việc thêm một nhà máy nhiệt điện vào hạ tầng năng lượng Việt Nam, mà ở chỗ nó thể hiện cách Bắc Ninh lựa chọn bảo đảm nguồn cung điện để giữ lợi thế cạnh tranh. Khi sáng 12/8, Công ty cổ phần Nhiệt điện An Khánh Bắc Giang tổ chức lễ khởi công, với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước và tỉnh Bắc Ninh, dự án đã chính thức bước từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai trên thực địa.
Cơn khát điện miền Bắc và vai trò bản lề của An Khánh
Nếu không nhìn vào dữ liệu phụ tải, khó cảm nhận hết sức nặng của bài toán năng lượng Bắc Ninh. Theo báo cáo năm 2026, có thời điểm công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia vượt 52.000 MW, riêng miền Bắc gần 25.000 MW; trong tháng 5, công suất cực đại của Tổng công ty Điện lực miền Bắc tăng 28,5% so với cùng kỳ, còn Bắc Ninh tăng tới 32,1%. Những con số này cho thấy hạ tầng năng lượng Việt Nam đang bị kéo căng bởi công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh. Trong bối cảnh đó, dự án điện 650 MW không chỉ là thêm nguồn, mà là bước giảm áp cho cả vùng Đông Bắc. Khi vận hành, nhà máy nhiệt điện An Khánh dự kiến cung cấp trung bình khoảng 3,9 tỷ kWh mỗi năm cho hệ thống điện miền Bắc và quốc gia, trực tiếp hỗ trợ Bắc Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn và Thái Nguyên. Nói thẳng, nếu nguồn điện này không kịp vào lưới, tham vọng thu hút các ngành điện tử, bán dẫn, công nghệ cao của Bắc Ninh sẽ đối mặt rủi ro thiếu điện đúng lúc cần bùng nổ.
Năng lượng Bắc Ninh: từ điều kiện đầu vào thành lợi thế cạnh tranh
Bắc Ninh đang đặt mục tiêu trở thành một trung tâm công nghiệp, đô thị và dịch vụ lớn của vùng Thủ đô, đồng thời tiếp tục thu hút các dự án điện tử, bán dẫn, công nghệ cao và các ngành có giá trị gia tăng lớn. Trong chiến lược 2026-2030, năng lượng Bắc Ninh không còn là một hạng mục hạ tầng phụ trợ mà là điều kiện cạnh tranh cốt lõi. Điện ổn định đã trở thành yếu tố quyết định trong việc lựa chọn địa điểm đặt nhà máy của các tập đoàn sản xuất quy mô lớn. Dự án nhà máy nhiệt điện An Khánh, với tổng công suất lắp đặt 650 MW trên diện tích hơn 66,4 ha, được kỳ vọng củng cố an ninh năng lượng và tạo thêm dư địa phát triển công nghiệp, logistics, đô thị và công nghệ cao của tỉnh. Cùng với hạ tầng giao thông, khu công nghiệp và đô thị, việc đảm bảo nguồn điện ổn định được chính thức xác định là một trong những điều kiện quan trọng để Bắc Ninh tiếp tục thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn. Đây là cách tỉnh chủ động tái thiết hạ tầng năng lượng để không bị tụt lại trong đường đua khu vực.
Dòng vốn hơn 1 tỷ USD và thông điệp mới cho hạ tầng năng lượng Việt Nam
Điểm đáng chú ý của nhà máy nhiệt điện An Khánh không chỉ nằm ở quy mô công suất, mà ở câu chuyện vốn. Dự án từng bị nghẽn thu xếp vốn do quy mô rất lớn và không có bảo lãnh Chính phủ, một thách thức phổ biến với các dự án điện cần nguồn vốn hàng tỷ USD. Việc hơn 1 tỷ USD được tổ chức lại để đủ điều kiện khởi công cho thấy dòng vốn ngân hàng đang được gắn chặt hơn với các dự án hạ tầng năng lượng thiết yếu. Sự hiện diện của Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cùng lãnh đạo nhiều ngân hàng thương mại tại lễ khởi công không phải nghi thức hình thức, mà là tín hiệu: tín dụng dài hạn đang được chấp nhận đi sâu vào các dự án nguồn điện. Với ngân hàng, tài trợ một dự án năng lượng là bài toán thẩm định dòng tiền, tiến độ, rủi ro dài hạn; với nền kinh tế, đây là cách tạo ra những “mạch máu” mới. Khi nhà máy vận hành đúng kế hoạch vào tháng 6/2029, lợi ích không chỉ là 3,9 tỷ kWh mỗi năm, mà còn là cơ hội cho xây dựng, cơ khí, vận tải, dịch vụ và nguồn thu ngân sách.
Lợi ích kinh tế – xã hội và bài toán trách nhiệm với tương lai năng lượng
Về mặt kinh tế – xã hội, nhà máy nhiệt điện An Khánh hứa hẹn tạo động lực mới cho Bắc Ninh và khu vực. Khi đi vào vận hành, nhà máy được kỳ vọng góp phần củng cố năng lực bảo đảm an ninh năng lượng và tạo thêm động lực phát triển kinh tế – xã hội của Bắc Ninh và vùng Đông Bắc. Điện ổn định cho phép địa phương mạnh dạn mời gọi các ngành công nghệ cao, trong khi tác động lan tỏa sang lĩnh vực xây dựng, cơ khí, vận tải, việc làm và ngân sách là rất rõ. Tuy nhiên, vì là dự án nhiệt điện, kỳ vọng lớn phải đi cùng trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, an toàn và môi trường. Tại lễ khởi công, lãnh đạo tỉnh yêu cầu chủ đầu tư tập trung nguồn lực, triển khai dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, an toàn và tuân thủ pháp luật. Tổng thầu EPC cam kết huy động nhân lực, thiết bị để thi công đồng bộ, kiểm soát an toàn trong thiết kế, thi công, lắp đặt. Bài toán còn lại là biến những cam kết này thành kết quả cụ thể, để An Khánh vừa tăng cường khả năng cạnh tranh năng lượng của Việt Nam, vừa không tạo thêm gánh nặng môi trường cho thế hệ sau.
