Khám phá sở thích, cùng nhau

Deal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Khám phá sở thích, cùng nhauDeal thật, đánh giá chân thực và câu chuyện mua sắm từ những người cùng sở thích với bạn — mỗi ngày trên Sammfy.

Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Dấu mốc gần 1.000 năm của truyền thống học tập

Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Dấu mốc gần 1.000 năm của truyền thống học tập
Sở thích|Giáo dục tuổi đi học

Một di tích, hai chức năng làm nên dấu ấn

Văn Miếu – Quốc Tử Giám là quần thể di tích ở Hà Nội kết hợp nơi thờ Khổng Tử với Quốc Tử Giám, cơ sở giáo dục cấp cao của nhà nước Đại Việt và được xem là trường đại học đầu tiên của Việt Nam dưới thời quân chủ. Không nhiều di tích có thể kể cùng lúc câu chuyện về tín ngưỡng, giáo dục và cách một quốc gia trọng dụng người tài; chính sự kết hợp ấy tạo nên vị trí riêng của nơi này trong lịch sử. Năm 2026 đánh dấu 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, từ năm 1076 đến năm 2026. Tồn tại gần một thiên niên kỷ giữa lòng Hà Nội, Văn Miếu Quốc Tử Giám không chỉ là dấu tích kiến trúc cổ mà còn là lời nhắc rằng việc học từng được đặt ở trung tâm công cuộc xây dựng đất nước.

Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho xây Văn Miếu ở Thăng Long để thờ Khổng Tử cùng các bậc tiên hiền, tiên nho. Sáu năm sau, vua Lý Nhân Tông lập Quốc Tử Giám phía sau Văn Miếu làm cơ sở giáo dục cao cấp của triều đình, ban đầu dành cho con em hoàng tộc, quý tộc và quan lại. Thiết chế ấy cho thấy giáo dục Đại Việt không chỉ dựa vào việc truyền dạy trong gia đình hay cộng đồng: nhà nước đã tổ chức một nơi đào tạo người phục vụ triều đình. Theo thời gian, Quốc Tử Giám mở rộng vai trò, trở thành trung tâm gắn với việc học và tuyển chọn nhân tài.

Từ trường của triều đình đến trung tâm khoa bảng

Lịch sử giáo dục Việt Nam tại Quốc Tử Giám không đứng yên theo một mô hình duy nhất. Dưới triều Trần, năm 1253, vua Trần Thái Tông đổi tên trường thành Quốc Học Viện và mở rộng đối tượng học tập, tiếp nhận cả con em thường dân có tư chất bên cạnh con em hoàng tộc, quan lại. Đó là bước chuyển đáng kể: việc học ngày càng được nhìn nhận như con đường phát hiện năng lực, dù cơ hội vẫn chịu những giới hạn của xã hội đương thời. Chu Văn An, nhà giáo mẫu mực từng giữ chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám, là hình ảnh tiêu biểu cho vai trò của người thầy trong việc đào tạo nhân tài.

Đến thời Lê sơ, giáo dục và khoa cử được củng cố, còn Quốc Tử Giám trở thành trung tâm bồi dưỡng người có thể đảm nhận việc nước. Năm 1484, vua Lê Thánh Tông cho dựng bia ghi danh các tiến sĩ; trên một bài ký cùng năm, Thân Nhân Trung viết: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Câu nói không phải lời trang trí cho một di tích: nó nêu rõ quan niệm rằng tri thức và nhân tài có ý nghĩa đối với sự thịnh suy của đất nước. Bởi vậy, Văn Miếu – Quốc Tử Giám là một dấu mốc của truyền thống hiếu học, nhưng cũng là chứng tích cho mối liên hệ giữa học vấn, khoa cử và bộ máy nhà nước.

Bia Tiến sĩ: ký ức về người học và việc nước

Trong quần thể di tích, 82 bia Tiến sĩ là một kho tư liệu đặc biệt. Các bia ghi danh người đỗ đại khoa trong những kỳ thi từ năm 1442 đến năm 1779, cùng thông tin về quê quán, khoa thi và những bài ký bàn về việc đào tạo, tuyển chọn nhân tài. UNESCO ghi nhận hệ thống bia trong Chương trình Ký ức Thế giới; chúng giúp tìm hiểu giáo dục, khoa cử và hoạt động quản trị dưới các triều đại phong kiến. Giá trị của những tấm bia vì thế vượt xa việc lưu tên người đỗ đạt: chúng cho thấy xã hội từng đặt kỳ vọng vào người có học như thế nào, và con đường học hành gắn với việc phụng sự triều đình ra sao.

Các bia đặt trên lưng rùa đá, giữa những công trình nối tiếp như Văn Miếu Môn, Đại Trung Môn, Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang và nhà Thái Học. Khuê Văn Các được xây năm 1805 dưới triều Gia Long, về sau trở thành hình ảnh quen thuộc gắn với Hà Nội. Chi tiết kiến trúc giúp di tích có sức nhận diện, nhưng chính những dòng chữ khắc mới khiến nơi đây trở thành tư liệu sống về lịch sử giáo dục Việt Nam. Mỗi tấm bia nối câu chuyện cá nhân của người đỗ đạt với cách nhà nước tổ chức thi cử và lựa chọn nhân lực qua nhiều thế kỷ.

Di sản không chỉ để ngắm nhìn

Triều Nguyễn chuyển kinh đô vào Huế, khiến vai trò trung tâm giáo dục của Quốc Tử Giám ở Thăng Long thay đổi. Tuy vậy, Văn Miếu – Quốc Tử Giám vẫn được gìn giữ qua nhiều biến động, kể cả khi Hà Nội không còn là kinh đô; việc tu bổ giúp quần thể giữ được nét riêng và tiếp tục hiện diện trong ký ức đô thị. Sự bền bỉ ấy đáng chú ý không kém lịch sử hình thành: một di tích chỉ có thể trở thành biểu tượng khi nhiều thế hệ cùng xem việc bảo tồn nó là điều cần thiết.

Ngày nay, nơi đây vừa đón khách tham quan trong và ngoài nước, vừa tổ chức các hoạt động giáo dục, văn hóa. Công nghệ số cũng mở thêm cách tiếp cận lịch sử qua tái hiện 3D, phim tài liệu và triển lãm chuyên đề. Những hình thức ấy hữu ích, nhưng điều quan trọng hơn là giúp người xem hiểu di tích như một phần của đời sống học tập, không phải phông nền cổ kính để chụp ảnh rồi rời đi. Văn Miếu Quốc Tử Giám còn nhắc rằng truyền thống hiếu học được nuôi dưỡng bằng cả việc học, sự trân trọng người tài và trách nhiệm gìn giữ tri thức.

Văn Miếu – Quốc Tử Giám xứng đáng được nhìn nhận như một dấu mốc lớn của giáo dục và văn hiến Việt Nam: nơi thờ tự gắn với trường học, nơi khoa cử để lại tư liệu, và nơi ký ức học hành vẫn được gìn giữ giữa lòng Hà Nội. Giá trị của di tích không nằm riêng ở tuổi đời gần 1.000 năm, mà ở thông điệp còn nguyên sức nặng: một xã hội muốn phát triển phải coi trọng tri thức và người có tài.

Sammfy nhận hoa hồng khi bạn mua sắm qua liên kết của chúng tôi, bạn không phải trả thêm chi phí.

You May Also Like

Comments
Viết gì đó...
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ!