Phim dưới 2 phút: từ trào lưu mạng xã hội tới “kênh truyền hình” mới
Phim ngắn định dạng dọc là các series nhiều tập quay theo tỉ lệ màn hình điện thoại, mỗi tập thường dài từ 45 giây đến dưới hai phút, tối giản phần mở đầu, đẩy thẳng vào cao trào và kết thúc bằng chi tiết bỏ ngỏ nhằm giữ chân người xem trong môi trường xem nhanh trên di động.
Điểm mấu chốt: đây không còn là vài clip thử nghiệm cho vui, mà là một hình thức “truyền hình mới” đang hút hàng triệu lượt xem và tiền thật. Các series phim quay màn hình dọc, mỗi tập chưa đến hai phút, đã thu hút hàng triệu lượt xem và khiến các hãng phim Hollywood phải chạy đua sản xuất. Khi trung bình mỗi người Mỹ dành 99 phút mỗi ngày để xem video trên điện thoại, việc nội dung video ngắn chiếm sóng là điều tất yếu. Nếu truyền hình từng định nghĩa thói quen xem theo khung giờ, thì microseries trên streaming đang định nghĩa lại nó theo nhịp vuốt màn hình.
Vì sao Hollywood đổ xô vào phim ngắn định dạng dọc?
Sự trỗi dậy của phim màn hình dọc diễn ra đúng lúc Hollywood thu hẹp quy mô sản xuất, sáp nhập tập đoàn, cắt giảm dự án và cơ hội việc làm. Thêm vào đó, trí tuệ nhân tạo có thể sao chép giọng nói và hình ảnh kỹ thuật số của diễn viên, còn các dịch vụ streaming trả phí chịu sức ép giữ chân khán giả trước sự áp đảo của nền tảng video miễn phí. Trong bối cảnh đó, Hollywood sản xuất ngắn không còn là lựa chọn bên lề mà trở thành “van xả áp” cho cả ngành.
Microdrama – cách khác để gọi phim ngắn định dạng dọc – hấp dẫn nhà sản xuất vì thời gian thực hiện nhanh, chi phí thấp và khả năng tiếp cận trực tiếp khán giả qua điện thoại. Mô hình này cho phép các công ty sản xuất nhiều nội dung hơn đáng kể so với truyền hình truyền thống. Các hãng giải trí lớn không đứng ngoài: nhiều công ty ra mắt loạt microseries trên streaming nhắm vào nhóm khán giả đã quen xem nội dung video ngắn trên di động. Đây không chỉ là “kênh phụ”, mà là chiến trường sống còn mới.
Từ nhà kho đến studio: đường dây sản xuất mới của Hollywood
Sự thay đổi không chỉ nằm trên màn hình, mà ở cả hạ tầng sản xuất. Vào khoảng năm 2024, cựu nhà sản xuất âm nhạc Craig Williams mở một cơ sở sản xuất trong nhà kho được cải tạo ở trung tâm Los Angeles, ban đầu để quay video ca nhạc. Nhưng các dự án phim ngắn định dạng dọc liên tục được đặt hàng, để rồi sau một năm, lịch làm việc kín mít và ông phải mở thêm nhiều cơ sở khác.
Vertical World Studios của Williams hiện vận hành ba cơ sở chuyên phục vụ dòng phim dưới 2 phút có tiết tấu nhanh, nhiều cao trào, với bối cảnh cố định như phòng bệnh, đồn cảnh sát, phòng xử án, hộp đêm. Ông mua lại bối cảnh thanh lý từ các hãng lớn như Sony Pictures và Paramount, biến “phế liệu” của truyền hình dài tập thành tài sản cho phim ngắn. Microdrama tạo thêm việc làm cho diễn viên và đội ngũ kỹ thuật tại Hollywood. Thực tế này cho thấy chuỗi giá trị nội dung đang dịch chuyển: ai linh hoạt với nội dung video ngắn sẽ trụ lại, ai bám chặt mô hình cũ sẽ bị bỏ lại phía sau.
aTwist: mang “chiêu cũ truyền hình” vào sân chơi microseries
Trong làn sóng microseries trên streaming, aTwist là ví dụ điển hình cho việc Hollywood không chỉ chạy theo, mà muốn định nghĩa lại cuộc chơi. Nền tảng mới này do ba gương mặt kỳ cựu đứng sau: Susan Rovner, Jana Winograde và Lloyd Braun, những người đã dành nhiều thập kỷ trong hệ thống truyền hình và studio lớn. Trước ngày ra mắt, aTwist đã kịp ký kết hợp tác với các tên tuổi như Kevin Hart, Jesse Tyler Ferguson, Mario Lopez cùng những tập đoàn giải trí lâu đời.
Chiến lược của họ rất “truyền hình”: không xem vertical video như một thể loại đơn nhất, mà xây thư viện nội dung như một kênh truyền hình hoặc nền tảng streaming, với nhiều dòng phim khác nhau. CEO Jana Winograde nhấn mạnh họ muốn duy trì nhịp ra mắt đều đặn hàng tuần, gắn với các dịp lễ và sự kiện văn hóa, thay vì đổ ồ ạt rồi phó mặc cho thuật toán. Như Susan Rovner nói, trải nghiệm xây dựng cliffhanger ở mỗi tập phút lẻ khiến bà nhớ tới thời lập kế hoạch cho truyền hình mạng lưới, chỉ khác là tất cả được nén lại ngắn hơn.
Khán giả đang xem “truyền hình” bằng ngón tay cái
Đối với người xem, đặc biệt là phụ nữ 25–55 tuổi – nhóm khán giả chính của phim dọc – trải nghiệm xem truyền hình đang đổi hẳn. Các tập phim thường dài 45 giây đến hai phút, gần như không có phần mở đầu dài dòng, đưa khán giả thẳng vào câu chuyện nên dễ bị cuốn hút. Những mô-típ như nữ chính phải lòng ma cà rồng hoặc giám đốc điển trai chỉ là “vỏ bọc” cho một nhịp xem mới: nhanh, liên tục, dừng ở cao trào.
Các nền tảng microseries trên streaming thường cho xem miễn phí vài tập đầu, sau đó thu phí theo tuần hoặc tháng. Một số người dùng cho biết từng chi số tiền đáng kể mỗi tháng để xem các loạt phim này – nghĩa là cảm giác “xem thêm một tập nữa” đã chuyển từ sofa phòng khách sang màn hình 6 inch. Omdia ghi nhận 66 triệu người tại Mỹ xem phim ngắn mỗi tháng, gấp đôi so với 26 triệu người hai năm trước. Thời lượng họ dành để xem microdrama còn cao hơn nhiều ứng dụng di động của các dịch vụ streaming lớn. Đây là thị trường tiềm năng, mở ra cách tiếp cận mới với nhóm khán giả dành nhiều thời gian trên điện thoại.
Điểm quan trọng là: các chuyên gia nhận định phim dọc chưa thể thay thế hoàn toàn mô hình sản xuất truyền thống, nhưng sự vươn lên của loại hình này đang buộc Hollywood thay đổi hướng đi, trong lúc người xem đã quen với nội dung ngắn. Nếu nhà sản xuất không coi phim ngắn định dạng dọc là một “món phụ nghiêm túc”, họ sẽ tự rời khỏi bàn tiệc mới của ngành.
