Từ mỹ phẩm giả mạo đến sâm Ngọc Linh giả: vấn đề không còn là chuyện nhỏ
Mỹ phẩm giả mạo và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, thực phẩm chức năng mang thương hiệu mỹ phẩm giả là những mặt hàng bị làm nhái, gắn nhãn hiệu nổi tiếng hoặc sử dụng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu đã được bảo hộ nhưng không có quyền hợp pháp, khiến người tiêu dùng nhầm tưởng về chất lượng, nguồn gốc và mức độ an toàn khi sử dụng. Ba vụ án mới bị công an khởi tố cho thấy đây không còn là hiện tượng lẻ tẻ mà là một hệ sinh thái lừa dối, nơi người bán sẵn sàng đánh đổi sức khỏe và túi tiền của khách hàng để trục lợi.
Điểm chung đáng lo là các đối tượng đều tận dụng sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, danh tiếng sẵn có của thương hiệu và tâm lý sính hàng “cao cấp” để hợp thức hóa sản phẩm. Khi người tiêu dùng tin vào hình ảnh “già làng”, “cô giáo”, hay một KOL bán hàng online, họ dễ bỏ qua bước kiểm tra cơ bản về nguồn gốc, giấy phép, dẫn tới việc sâm Ngọc Linh giả, Loramen giả hay Hằng Du Mục giả có đất sống. Vấn đề không chỉ là vi phạm pháp luật, mà là sự xói mòn niềm tin vào cả thị trường chính thống.
Vụ ‘Già làng Tây Nguyên’: khi chỉ dẫn địa lý sâm Ngọc Linh bị lợi dụng
Trong vụ thứ nhất, Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an tỉnh Quảng Ngãi đã khởi tố vợ chồng Dương Thị Phượng và Đỗ Thành Tín, chủ kênh “Già làng Tây Nguyên”, về tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp liên quan thương hiệu sâm Ngọc Linh. Cuối tháng 8, lực lượng chức năng kiểm tra cửa hàng Già Làng Tây Nguyên tại số 602 Phan Đình Phùng, phát hiện rượu củ sâm và sâm ngâm mật ong dán tem, nhãn “Ngọc Linh” trùng với chỉ dẫn địa lý đã được bảo hộ theo Quyết định số 3235/QĐ-SHTT và Giấy chứng nhận đăng ký CDĐL số 00049.
Theo hồ sơ, dù chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Ngọc Linh”, vợ chồng Tín vẫn mua củ sâm không có tem xuất xứ, tự dán nhãn “Ngọc Linh” rồi trưng bày, quảng cáo và bán kiếm lời. Đáng chú ý, Đỗ Thành Tín còn dùng kênh YouTube, Facebook của mình để sản xuất video quảng cáo “Rượu Sâm Ngọc Linh” và “Củ Sâm Ngọc Linh Ngâm Mật Ong”, tận dụng hình ảnh “già làng” để tạo niềm tin. Hiện Đỗ Thành Tín đã bị bắt tạm giam, vụ án tiếp tục được mở rộng điều tra hành vi vi phạm khác. Đây là lời nhắc rằng ngay cả sản phẩm gắn với chỉ dẫn địa lý danh giá cũng có thể bị biến thành sâm Ngọc Linh giả nếu người mua chỉ nhìn vào nhãn mác và câu chuyện quảng cáo.
Loramen Plus và ‘cô giáo Hương’: quảng cáo thổi phồng, khách hàng thành nạn nhân
Vụ thứ hai liên quan đến các sản phẩm Loramen Plus, dung dịch xịt Lora Men Plus và xịt thơm da Loramen. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đang điều tra vụ án hình sự tại Công ty TNHH Dịch vụ Thương mại Xuất nhập khẩu Thiên Phú, với các hành vi vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, phát hành trái phép hóa đơn và lừa dối khách hàng. Quá trình điều tra xác định Nguyễn Thị Hương (SN 1999), biệt danh “cô giáo Hương”, cùng một số cá nhân đã sản xuất, đăng tải nội dung quảng cáo không đúng sự thật về công dụng của các sản phẩm này.
Các sản phẩm Loramen được quảng cáo có khả năng kéo dài thời gian quan hệ tình dục, tăng cường sinh lý nam giới, khiến khách hàng hiểu sai về công dụng thực tế rồi đặt mua và sử dụng. Cơ quan điều tra hiện kêu gọi những người đã mua, sử dụng Loramen Plus, dung dịch xịt Lora Men Plus và xịt thơm da Loramen liên hệ, cung cấp thông tin, tài liệu, kể cả bản sao các bài viết quảng cáo liên quan, để phục vụ xác minh chứng cứ. Thông tin được gửi về Cơ quan Cảnh sát điều tra tại số 62 Nguyễn Văn Huyên, phường Nghĩa Đô, Hà Nội, liên hệ điều tra viên Nguyễn Xuân Ngọc qua số 0947235813. Vụ việc cho thấy chỉ một chiến dịch quảng cáo thổi phồng trên mạng đã đủ biến hàng loạt người dùng thành nạn nhân của Loramen giả về công dụng.
Nhãn hiệu Hằng Du Mục và kho táo đỏ 28,794 kg: bài học về quyền sở hữu công nghiệp
Vụ thứ ba, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM phát hiện SUN YUPENG (SN 1976, quốc tịch Trung Quốc) sử dụng nhãn hiệu “Hằng Du Mục” để kinh doanh sản phẩm táo đỏ. Khi khám xét kho hàng của Công ty Dịch Dương tại số 45 Tân Sơn, lực lượng chức năng phát hiện 28.794 kg táo đỏ mang nhãn hiệu “Hằng Du Mục”, xuất xứ Trung Quốc, nhưng doanh nghiệp không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hợp pháp chứng minh nguồn gốc; tổng giá trị lô hàng khoảng 1,5 tỷ đồng.
Cơ quan điều tra xác định nhãn hiệu “Hằng Du Mục” đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký cho ông Nguyễn Công Hảo; con gái ông là bà Nguyễn Thị Thái Hằng (Hằng Du Mục) kinh doanh sản phẩm qua TikTok. Từ năm 2022, SUN YUPENG cùng bà Hằng nhập khẩu, kinh doanh táo đỏ; tuy nhiên, sau khi ly hôn, SUN YUPENG lập Công ty Dịch Dương và tiếp tục dùng nhãn hiệu “Hằng Du Mục” khi chưa được chủ sở hữu chấp thuận. Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam SUN YUPENG về tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo khoản 2 Điều 226 Bộ luật Hình sự. Đây là ví dụ điển hình cho Hằng Du Mục giả về mặt pháp lý: sản phẩm mang nhãn hiệu quen thuộc nhưng không còn nằm trong phạm vi được chủ sở hữu cho phép.
Người tiêu dùng cần làm gì để không trở thành nạn nhân?
Ba vụ án trên cho thấy: từ sâm Ngọc Linh giả, Loramen giả về công dụng đến Hằng Du Mục giả về quyền sử dụng nhãn hiệu, người tiêu dùng luôn là bên chịu rủi ro lớn nhất. Khi các đối tượng sẵn sàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, phát hành hóa đơn trái phép, lừa dối khách hàng và lợi dụng mạng xã hội để quảng cáo, thì việc chờ “ai đó” bảo vệ mình là không đủ. Người mua phải chủ động tự bảo vệ bằng cách kiểm tra giấy tờ, chỉ mua sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đối chiếu thông tin nhãn hiệu với cơ quan chức năng hoặc kênh chính thức của thương hiệu.
Theo cơ quan chức năng, các vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cần được xử lý dựa trên chứng cứ, đúng hành vi và quy định pháp luật, mọi tổ chức, cá nhân vi phạm đều phải bị xử lý nghiêm, không phân biệt quốc tịch. Đồng thời, người tiêu dùng được khuyến cáo chú ý thông tin về nguồn gốc, xuất xứ và chủ thể chịu trách nhiệm đối với sản phẩm, nhất là khi mua qua kênh trực tuyến. Nói cách khác, mỗi cú click mua hàng là một lá phiếu cho sự trung thực hoặc gian dối trên thị trường. Nếu không thay đổi thói quen, chúng ta sẽ tiếp tục nuôi sống cả một ngành công nghiệp mỹ phẩm giả mạo và thương hiệu mỹ phẩm giả đang âm thầm bào mòn niềm tin xã hội.
