Muốn chuyển đổi số, trước hết phải mở được cánh cửa tiếp cận
Hỗ trợ công nghệ số ở cơ sở là việc đưa kết nối, thiết bị và hướng dẫn sử dụng đến tận cộng đồng, để người dân có thể tiếp cận dịch vụ trực tuyến an toàn và chủ động hơn. Cách làm này quan trọng vì chuyển đổi số không thể chỉ dựa vào ứng dụng hay lời kêu gọi khi nhiều gia đình còn thiếu Internet, điện thoại phù hợp hoặc người hướng dẫn.
Ngày 30.10, Công đoàn phường Nghĩa Lộ phối hợp với VNPT Miền Tây phát động phong trào “Tiếp sức chuyển đổi số thôn bản” năm 2026. Chương trình hỗ trợ 80 hộ nghèo, hộ khó khăn lắp Internet miễn phí, trao 26 điện thoại dùng SIM 5G và bàn giao hai bộ máy tính cho Tổ dân phố Tân An cùng Tổ dân phố 3. Đây là lựa chọn đúng trọng tâm: thiết bị và đường truyền không phải phần phụ, mà là điều kiện để người dân tiếp cận thông tin, làm thủ tục hành chính trực tuyến và liên lạc với người thân. Máy tính đặt tại khu dân cư còn giúp giảm lệ thuộc vào việc tự sở hữu thiết bị.
Điểm đáng chú ý là chương trình không dừng ở một phường. Công đoàn Nghĩa Lộ đang phối hợp VNPT Miền Tây mở rộng lắp Internet miễn phí cho hộ nghèo, hộ cận nghèo tại 15 xã, phường phía Tây tỉnh Lào Cai. Mở rộng hạ tầng theo cách này giúp người dân chuyển đổi số có cơ hội tham gia thực chất hơn, thay vì bị bỏ lại vì thiếu kết nối.
Kỹ năng số phải đi cùng khả năng tự bảo vệ
Có thiết bị mới chỉ giải quyết được một nửa bài toán; người dùng còn cần biết thao tác và nhận ra nguy cơ. Tại xã Xuân Lũng, đoàn viên Chi đoàn Công an xã tuyên truyền, hướng dẫn người dân nâng cao kỹ năng số, với phương châm lấy người dân làm trung tâm và hiệu quả phục vụ làm mục tiêu. Nội dung gồm sử dụng VNeID, tra cứu thông tin, nộp hồ sơ trực tuyến và khai thác tiện ích trên điện thoại thông minh.
Hướng dẫn cũng bao gồm những việc dễ bị xem nhẹ nhưng có thể ngăn tổn thất: không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng hay thông tin định danh cho người lạ; tránh đường link không rõ nguồn gốc và cảnh giác với cuộc gọi, tin nhắn đáng ngờ. Đây là điểm khiến hoạt động có giá trị hơn một buổi phổ biến thao tác ứng dụng: kỹ năng số cộng đồng phải bao gồm cả năng lực tự bảo vệ dữ liệu và tài khoản.
Đoàn viên hỗ trợ trực tiếp người cao tuổi và người còn hạn chế kỹ năng công nghệ, giúp họ dùng dịch vụ số an toàn, thuận tiện và góp phần nâng hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính. Chi đoàn còn triển khai hỗ trợ tại hai doanh nghiệp, giúp gần 100 lượt công nhân, người lao động tiếp cận tiện ích số. Thời gian tới, lực lượng này dự kiến tiếp tục đổi mới tuyên truyền, gắn hướng dẫn kỹ năng với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở.
Đưa ứng dụng số vào sinh kế và công việc thường ngày
Ở phường Hà Nam, công an phối hợp Hội Nông dân hướng dẫn hội viên tại Khu dân cư 6 tiếp cận các nền tảng và tiện ích phục vụ đời sống, sản xuất, kinh doanh. Nội dung thực hành gồm cài đặt, sử dụng VNeID, khai thác tài khoản định danh điện tử, làm dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không tiền mặt.
Với hội viên nông dân, giá trị của ứng dụng công nghệ số còn nằm ở khả năng tìm kiếm thông tin, quảng bá và giới thiệu sản phẩm nông nghiệp trên các nền tảng số. Cách hướng dẫn gắn công nghệ với công việc cụ thể có sức thuyết phục hơn việc chỉ nói về lợi ích chung: người dân có lý do để sử dụng thường xuyên khi công cụ giúp giải quyết nhu cầu trong đời sống và sản xuất.
Hội viên được trang bị kiến thức, kỹ năng để chủ động tiếp cận và sử dụng ứng dụng số an toàn, thuận tiện, hiệu quả, từng bước hình thành thói quen dùng nền tảng và dịch vụ số. Công an phường đồng thời tuyên truyền cách nhận diện, phòng ngừa thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Kết hợp giữa hướng dẫn sử dụng và cảnh báo rủi ro khiến hoạt động hỗ trợ gần với nhu cầu thực tế hơn.
Hiệu quả nằm ở sự tiếp nối tại địa phương
Ba cách làm cho thấy hỗ trợ chuyển đổi số ở cơ sở cần đi theo một chuỗi liền mạch: có kết nối và thiết bị, được hướng dẫn thao tác, rồi biết cách sử dụng an toàn trong công việc và đời sống. Công đoàn Nghĩa Lộ tập trung tháo gỡ rào cản hạ tầng; tuổi trẻ Công an xã Xuân Lũng trực tiếp phổ cập kỹ năng và cảnh giác an ninh mạng; Công an phường Hà Nam cùng Hội Nông dân gắn công nghệ với nhu cầu sản xuất.
Không một hoạt động đơn lẻ nào đủ để xóa khoảng cách số. Nhưng khi tổ chức đoàn thể, lực lượng công an và doanh nghiệp viễn thông phối hợp, người dân có thêm điểm tựa để dùng dịch vụ công, tiếp cận thông tin và ứng dụng công nghệ vào sinh kế. Thước đo nên là khả năng tự thực hiện của người dân sau khi được hỗ trợ, không chỉ là số thiết bị trao tặng hay buổi tuyên truyền tổ chức.
Hướng đi này đáng được duy trì và mở rộng, nhất là tại địa bàn khó khăn và với nhóm còn ít kinh nghiệm sử dụng công nghệ. Khi hỗ trợ thiết bị đi cùng hướng dẫn kiên nhẫn, thực hành gần nhu cầu và kiến thức an toàn, chuyển đổi số mới trở thành tiện ích thường ngày — thay vì một mục tiêu xa vời.
