Giữ giá điện không tăng: Thông điệp chính trị mạnh mẽ về kiểm soát lạm phát
Chủ trương giá điện không tăng là yêu cầu Chính phủ đưa ra nhằm vừa kiểm soát lạm phát, vừa bảo đảm cung ứng điện ổn định cho sản xuất và đời sống trong bối cảnh tăng trưởng được đặt mục tiêu cao và áp lực giá cả hàng thiết yếu gia tăng. Sáng 3-10, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, trực tuyến với các bộ, ngành và địa phương. Kết luận phiên họp, ông nhấn mạnh nhiệm vụ kiểm soát chặt giá cả, phấn đấu giữ mục tiêu kiểm soát lạm phát của năm mà Quốc hội đã thông qua, trong đó nêu rõ yêu cầu không tăng giá điện. Đây không chỉ là quyết định kỹ thuật về điều hành giá, mà là thông điệp chính trị: Chính phủ chấp nhận khó khăn trong cân đối ngành điện để “neo” kỳ vọng lạm phát và trấn an người dân trước biến động chi phí sinh hoạt.
Giá điện và hàng thiết yếu: Lá chắn cho người dân trước sức ép giá cả
Điện, xăng dầu, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng và thuốc đều được xếp vào nhóm hàng thiết yếu mà Chính phủ yêu cầu phải bảo đảm nguồn cung và kiểm soát giá chặt chẽ. Với điện sinh hoạt, bất kỳ điều chỉnh nào cũng tác động trực tiếp tới túi tiền của hộ gia đình, nên quyết định giữ giá điện không tăng trong năm là tin tích cực cho người tiêu dùng đô thị lẫn nông thôn. Song song, Thủ tướng chỉ đạo tăng cường kiểm tra, xử lý găm hàng, đầu cơ, buôn lậu, và tiếp tục nghiên cứu cơ chế điều tiết phù hợp với các mặt hàng do Nhà nước quản lý như điện, xăng dầu. Trong bức tranh đó, điện trở thành một trong những “neo” giá trọng yếu, bởi chi phí năng lượng len vào mọi khâu sản xuất – từ giá một ổ bánh mì đến chi phí vật liệu xây dựng, tạo hiệu ứng lan tỏa lên mặt bằng giá hàng thiết yếu.
Vai trò của Bộ Tài chính: Giảm tác động giá điện sinh hoạt nhưng vẫn phải giữ an ninh năng lượng
Chủ trương giá điện không tăng buộc Bộ Tài chính phải tìm lời giải tinh tế: giảm tác động lên người dân, đặc biệt là điện sinh hoạt, nhưng không làm suy yếu khả năng cung ứng điện ổn định. Tại hội nghị tiếp xúc cử tri ở Quảng Ninh chiều 3/10, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thẳng thắn thừa nhận áp lực điều hành giá vẫn lớn, nổi bật là giá xăng dầu và điện. Ông cho biết Bộ Tài chính đang tính toán các giải pháp nhằm hạn chế tác động của giá điện, đặc biệt là đối với hộ tiêu dùng, đồng thời phải bảo đảm cân đối giữa ổn định giá và bảo đảm nguồn cung điện. Nếu với xăng dầu, công cụ thuế, Quỹ bình ổn đã giúp hạn chế mức tăng giá và giảm áp lực cho người dân, doanh nghiệp, thì với điện, dư địa chính sách phức tạp hơn do gắn với đầu tư dài hạn và yêu cầu an ninh năng lượng.
Giữ giá nhưng không để thiếu điện: Bài toán phối hợp giữa các bộ ngành
Giữ giá điện ổn định mà để xảy ra thiếu điện diện rộng sẽ là thất bại chính sách, vì vậy trọng tâm hiện nay là vừa kiểm soát giá vừa bảo đảm cung ứng điện ổn định. Trong lĩnh vực năng lượng, Chính phủ đặt yêu cầu giữ ổn định giá điện song song với bảo đảm đủ nguồn cung. Bộ Công Thương đang phối hợp với các tập đoàn, tổng công ty năng lượng xây dựng phương án bảo đảm nguồn cung nhiên liệu cho sản xuất điện trong những tháng cuối năm và năm 2027, đồng thời đánh giá rằng chưa xuất hiện nguy cơ thiếu hụt mang tính hệ thống đối với xăng dầu, than và khí phục vụ sản xuất điện. Từ góc độ Bộ Tài chính, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh cần tính toán các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nguồn cung điện, nhất là diễn biến thời tiết và hạn hán tác động đến thủy điện. Nói cách khác, quyết định giá điện không tăng đang trông cậy vào một hệ thống phối hợp liên ngành nhịp nhàng để tránh rủi ro an ninh năng lượng.
Giữ giá điện để đạt mục tiêu tăng trưởng và kiểm soát lạm phát: Lợi ích trước mắt, thách thức dài hạn
Chính phủ đang theo đuổi mục tiêu tham vọng: tăng trưởng GDP cả năm ở ngưỡng hai con số, khi 9 tháng đã tăng 9,01% và quý III tăng 9,95%, đồng thời giữ ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh kiểm soát giá điện là yếu tố quan trọng trong bài toán kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Rõ ràng, trong ngắn hạn, giá điện không tăng giúp neo kỳ vọng lạm phát, hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào, và giảm bớt áp lực chi tiêu cho hộ gia đình. Tuy nhiên, nếu việc kìm giá kéo dài mà không kèm cải cách cấu trúc, nỗ lực bảo đảm cung ứng điện ổn định sẽ đứng trước nhiều sức ép. Quyết định hiện nay vì thế giống một cam kết: Nhà nước chịu khó hơn trong điều hành để người dân bớt khó, đổi lại hệ thống chính sách phải tiếp tục được hoàn thiện để vừa giữ được giá, vừa duy trì được năng lực cung cấp điện lâu dài.
