APEC biến Phú Quốc thành đại công trường và bài kiểm tra năng lực phát triển
Hạ tầng Phú Quốc APEC là quá trình đặc khu Phú Quốc huy động hơn 5 tỷ USD vốn đầu tư và triển khai 21 dự án hạ tầng giao thông, du lịch, năng lượng, môi trường, số hóa nhằm vừa phục vụ Hội nghị APEC, vừa tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cấp nền tảng kinh tế biển và dịch vụ của đảo theo hướng một trung tâm quốc tế cạnh tranh. Điều đáng nói là cuộc chạy đua xây dựng này diễn ra trong bối cảnh Phú Quốc đã có sức bật du lịch rất rõ: 7 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn ước đạt hơn 30.550 tỷ đồng, tăng 37,17%, trong đó công nghiệp – xây dựng tăng trên 54%. Các con số cho thấy APEC 2027 không chỉ là một sự kiện ngoại giao, mà đang trở thành “phép thử” cho năng lực tổ chức thực hiện và tầm nhìn phát triển dài hạn của đảo ngọc. Vấn đề không còn là có xây hay không, mà là xây để phục vụ hội nghị hay xây để mở ra chu kỳ phát triển mới.
Sân bay, trung tâm hội nghị, giao thông: cấu trúc của chiến lược hạ tầng toàn diện
Trong danh mục 21 dự án APEC, các công trình giao thông và tổ chức sự kiện là trục xương sống cho chiến lược phát triển Phú Quốc. Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đang gấp rút mở rộng, với đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300m, rộng 45m đã hoàn thành các hạng mục chính, sân đỗ 1C đã đưa vào khai thác từ tháng 4/2026. Một số hạng mục quan trọng như nhà ga VIP dự kiến hoàn thành trước hội nghị. Ở phía mặt đất, Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC có kết cấu bê tông cốt thép đạt hơn 90%, nhà hát đa năng cũng đã gần hoàn thiện. Song song, đường tỉnh ĐT.975, Đại lộ APEC, tuyến tàu điện đô thị và các dự án ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật đang định hình một mạng lưới di chuyển mới, kết nối sân bay, các cực đô thị và khu nghỉ dưỡng cao cấp. Hạ tầng Phú Quốc APEC vì thế không chỉ phục vụ một tuần lễ cấp cao, mà tái thiết lại cách người dân, du khách và nhà đầu tư dịch chuyển, lưu trú và kinh doanh trên đảo.
Không chỉ hội nghị: tái thiết đô thị, dịch vụ và chất lượng sống trên đảo
Điểm khác biệt của chiến lược APEC 2027 hạ tầng tại Phú Quốc là tỷ trọng lớn dành cho những hạng mục tưởng như “hậu trường” nhưng tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Hai hồ chứa nước Cửa Cạn và Dương Đông, mỗi hồ dự kiến dung tích 7,5 triệu m³, được kỳ vọng giải bài toán nước sạch cho đô thị hóa và phát triển du lịch. Kèm theo đó là nhà máy nước, hệ thống xử lý nước thải, rác, ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật, trung tâm giám sát điều hành thông minh. Theo nguồn tin địa phương, "hạ tầng được xây dựng cho hội nghị phải tiếp tục tạo ra giá trị cho du lịch, thương mại, đầu tư và đời sống người dân địa phương trong nhiều năm sau đó". Định hướng phát triển cũng đặt trọng tâm vào đa dạng hóa sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp, MICE, du lịch sinh thái, biển đảo, kinh tế ban đêm, cùng chuyển đổi số, ứng dụng AI, dữ liệu lớn và bản đồ số. Nếu những lớp hạ tầng “mềm” này không được hoàn thiện đồng bộ với bê tông, Phú Quốc có nguy cơ sở hữu những công trình đẹp nhưng vận hành kém, lãng phí nguồn lực.
Giải phóng mặt bằng, tiến độ và bài học Đà Nẵng: phép thử quản trị
Quy mô đầu tư 5 tỷ USD đầu tư Phú Quốc không tự động biến thành năng lực nếu bài toán quản trị bị bỏ ngỏ. Trong 21 dự án APEC, 16 dự án phải giải phóng mặt bằng với tổng diện tích khoảng 1.050,5ha, thu hồi khoảng 912,2ha, liên quan tới hàng nghìn hộ dân. Đến tháng 7/2026, mới hoàn thành khoảng 616,64ha, đạt 58,7%, chi trả bồi thường cho 2.682 hộ dân hơn 6.116 tỷ đồng. Đây là con số cho thấy nỗ lực, nhưng cũng là cảnh báo về rủi ro tiến độ. Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng yêu cầu các dự án phải hoàn thành chậm nhất ngày 31/5/2027, đồng thời cam kết hoàn thành sớm từ 3–6 tháng để có thời gian vận hành thử và kiểm tra kỹ thuật. Bài học Đà Nẵng sau APEC 2017 cho thấy, nếu không thiết kế một hệ sinh thái vận hành hiệu quả sau hội nghị, các công trình dễ rơi vào tình trạng hoạt động thấp. Phú Quốc vì vậy buộc phải nhìn APEC 2027 như một bài thi về năng lực quy hoạch, phối hợp các nhà đầu tư tư nhân và quản trị rủi ro xã hội, thay vì chỉ là nhiệm vụ “chạy tiến độ”.
APEC như cú hích mở rộng không gian phát triển và kỳ vọng đột phá khu vực
Đặc khu Phú Quốc đang tổ chức lại không gian phát triển trong một thời điểm đặc biệt: một bên là tăng trưởng du lịch cao, bên kia là khối lượng đầu tư hạ tầng chưa từng có. Hệ thống đường mới, tuyến tàu điện đô thị, sân bay mở rộng và chuỗi khách sạn – căn hộ dịch vụ do các thương hiệu quốc tế quản lý sẽ nâng năng lực tiếp nhận khách quốc tế, tổ chức MICE và kết nối với các thị trường khu vực. Những công trình hạ tầng đồng bộ được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới, nâng sức cạnh tranh của du lịch, dịch vụ và kinh tế biển, giúp phát triển Phú Quốc vươn tới mục tiêu trung tâm kinh tế – du lịch quốc tế của vùng. Ở tầm dài hạn, APEC 2027 được xem là cơ hội để Phú Quốc bước sang giai đoạn phát triển mới, trong đó du lịch nghỉ dưỡng không còn là động lực duy nhất. "Nếu làm được điều đó, APEC 2027 có thể không chỉ là một sự kiện quốc tế diễn ra trong vài ngày, mà trở thành một dấu mốc giúp đảo ngọc bước vào một chu kỳ phát triển mới". Câu hỏi còn lại là: Phú Quốc sẽ lựa chọn trở thành một đô thị du lịch thông minh, xanh và giá trị cao, hay chỉ dừng lại ở hình ảnh một đại công trường trước mỗi sự kiện lớn.
