Từ di sản Fidel Castro đến thông điệp làm mới tình hữu nghị đặc biệt
Kỷ niệm 100 năm ngày sinh lãnh tụ Fidel Castro là chuỗi hoạt động chính trị, ngoại giao và nhân đạo mà qua đó Việt Nam tái khẳng định Việt Nam Cuba quan hệ đặc biệt, nối dài từ tình đồng chí trong chiến tranh sang hợp tác toàn diện trong hòa bình, đồng thời dùng di sản Fidel để nhấn mạnh trách nhiệm chung bảo vệ độc lập dân tộc, công lý xã hội và chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh thế giới nhiều biến động. Những gì diễn ra không phải là nghi thức tượng trưng, mà là một tuyên bố rõ ràng rằng tình hữu nghị đặc biệt phải được cụ thể hóa bằng hành động, từ tiếng nói bảo vệ Cuba trên diễn đàn quốc tế cho đến từng dự án lúa gạo giúp bảo đảm an ninh lương thực trên đảo Caribe.
Điểm nổi bật của dịp Fidel Castro kỷ niệm là Việt Nam không chọn cách đứng ngoài mà bước lên tuyến đầu bảo vệ Cuba trên mặt trận chính trị. Từ ngày 7 đến 12-8-2026, đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam do đồng chí Vũ Hải Hà dẫn đầu đã tham dự Cuộc gặp quốc tế các Đảng Cộng sản và công nhân lần thứ 24 (IMCWP) và Hội nghị quốc tế “Fidel: Di sản và Tương lai” tại Havana. Ở đó, Việt Nam không chỉ gửi thông điệp đoàn kết mà còn công khai kêu gọi chấm dứt bao vây cấm vận đơn phương đối với Cuba, đặt vấn đề hòa bình và luật pháp quốc tế trước cộng đồng các đảng cánh tả. Đây là lựa chọn chủ động, khẳng định rằng bảo vệ bạn là một phần trong bảo vệ chính mình.
Ánh sáng ở Thành phố Hồ Chí Minh và ký ức Quảng Trị: chiều sâu cảm xúc của tình bạn
Nếu Havana là không gian của diễn đàn quốc tế thì Thành phố Hồ Chí Minh lại trở thành điểm nhấn cảm xúc khi những hình ảnh về Fidel Castro được thắp sáng giữa một đô thị sôi động. Tối 13-8, Tổng Lãnh sự quán Cuba tại Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố và Sovico tổ chức trình diễn ánh sáng trên tòa nhà Saigon Marina IFC để kỷ niệm 100 năm ngày sinh Fidel Castro (13-8-1926 – 13-8-2026). Từ 18h đến 22h, lá cờ Cuba, chân dung Fidel và cờ Việt Nam hiện lên bên nhau, nhắc lại hình ảnh hai dân tộc song hành trên con đường đi tìm tự do. Đó là một dạng ngoại giao nhân dân giàu biểu tượng, nói bằng ngôn ngữ hình ảnh thay cho diễn văn dài dòng.
Trong không khí ấy, ký ức về Quảng Trị không thể thiếu. Chuyến thăm vùng giải phóng Quảng Trị năm 1973 và câu nói “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình” đã trở thành biểu tượng của tình đoàn kết, hữu nghị giữa hai dân tộc. Việc nhắc lại những khoảnh khắc ấy trong các buổi lễ hôm nay không phải để hoài niệm mà để đặt ra câu hỏi: thế hệ mới sẽ trả lời di sản đó bằng hành động gì. Một thế hệ người Việt Nam đã lớn lên cùng những câu chuyện về tình cảm mà Cuba dành cho Việt Nam; thế hệ đi sau được thừa hưởng một di sản vô giá là tình hữu nghị, sự thủy chung và nghĩa tình mà nhân dân Cuba đã dành cho nhân dân Việt Nam. Di sản ấy chỉ sống nếu được chuyển thành trách nhiệm và dấn thân.
Viện trợ nhân đạo Cuba: 100 tỷ đồng và ý nghĩa vượt lên con số
Không thể nói về tình hữu nghị đặc biệt mà bỏ qua chiều kích sẻ chia trong gian khó. Dịp kỷ niệm Fidel Castro kỷ niệm này, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phối hợp với Đại sứ quán Cuba tại Hà Nội tổ chức lễ trao tượng trưng khoản hỗ trợ trị giá 100 tỷ đồng của nhân dân Việt Nam dành cho nhân dân Cuba. Theo Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam Đỗ Thị Thu Thảo, đây không chỉ là khoản hỗ trợ vật chất mà là tình cảm, sự sẻ chia, là lời tri ân của nhân dân Việt Nam đối với nhân dân Cuba; đồng thời là sự tiếp nối của tình hữu nghị đã được vun đắp bằng lòng thủy chung qua nhiều thế hệ. Câu nói ấy xứng đáng được trích lại trong mọi tranh luận về Việt Nam Cuba quan hệ: viện trợ nhân đạo Cuba là cách Việt Nam nói rằng không để người bạn từng chia cơm sẻ áo phải tự chống chọi trên đảo cô độc.
Điều đáng nói là khoản hỗ trợ này được trao đúng vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh Fidel Castro Ruz, biến sự kiện nhân đạo thành một phần của nghi lễ tri ân lãnh tụ. Lễ trao tượng trưng khoản hỗ trợ nhân dân Cuba nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh lãnh tụ Fidel Castro Ruz là hoạt động thể hiện tình cảm, sự sẻ chia và tinh thần đoàn kết của nhân dân Việt Nam dành cho nhân dân Cuba, tiếp nối truyền thống hữu nghị đặc biệt, thủy chung giữa hai dân tộc. Từ góc nhìn chính trị, đây là câu trả lời rõ ràng trước những nghi ngại rằng tình bạn Việt Nam – Cuba chỉ còn là khẩu hiệu. Khi người dân Việt Nam góp phần vào viện trợ nhân đạo Cuba, họ khẳng định rằng ngoại giao không chỉ diễn ra trong phòng họp, mà bắt đầu từ sự đồng cảm xã hội.
Hợp tác nông nghiệp Cuba: từ 470 tấn gạo đến tầm nhìn 25.000 ha
Nếu viện trợ là bước đi khẩn cấp thì hợp tác nông nghiệp Cuba là chiến lược dài hơi để tình hữu nghị đặc biệt có chiều sâu kinh tế. Trong dịp kỷ niệm này, câu chuyện doanh nghiệp Việt đầu tư trồng lúa tại Cuba trở nên giàu ý nghĩa hơn bao giờ hết. TB Agri Agriculture Corporation (TBAgri), một doanh nghiệp có hơn 30 năm kinh nghiệm thương mại và đầu tư tại Cuba, đang triển khai Dự án phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững với quy mô định hướng lên tới 25.000 ha. Mùa vụ đầu tiên tại Yara, tỉnh Granma đã cho thu hoạch 470 tấn gạo thương phẩm OM5451 và bàn giao cho phía Cuba. Những con số này cho thấy Việt Nam không chỉ nói về hợp tác nông nghiệp Cuba trong diễn văn mà đưa giống lúa, công nghệ canh tác và tri thức thực tiễn sang bạn bè.
Dự án của TBAgri có thời hạn 25 năm (2025 – 2050), giai đoạn thí điểm khoảng 360 ha tại tỉnh Granma, ứng dụng công nghệ canh tác tiên tiến của Đồng bằng sông Cửu Long kết hợp tiêu chuẩn của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) nhằm nâng cao năng suất, chuyển giao kỹ thuật hiện đại và góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho Cuba. Đây chính là cách Việt Nam hiện thực hóa khái niệm “đồng hành, hợp tác, phát triển cùng Cuba” – một định hướng đã được đoàn Đảng Cộng sản Việt Nam nhấn mạnh khi làm việc với lãnh đạo Cuba. Khi doanh nghiệp Việt mở rộng 25.000 ha lúa trên đất Cuba, đó không chỉ là cơ hội kinh doanh mà là một phần của chiến lược biến tình hữu nghị thành chuỗi giá trị cụ thể, giúp Cuba bớt phụ thuộc nhập khẩu lương thực và tăng sức tự chủ.
Tiếng nói chính trị song hành với hành động: tương lai Việt Nam Cuba quan hệ
Nhìn lại toàn bộ dịp Fidel Castro kỷ niệm, có thể thấy Việt Nam theo đuổi một hướng tiếp cận nhất quán: vừa củng cố nền tảng chính trị, vừa mở rộng hợp tác thực chất. Tại IMCWP, đồng chí Vũ Hải Hà khẳng định Cuba là biểu tượng sáng của cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và công bằng xã hội; đồng thời nhấn mạnh rằng tư tưởng và tấm gương Fidel cùng với tư tưởng Hồ Chí Minh là hai biểu tượng lớn của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Đoàn Việt Nam cũng cung cấp thông tin về kết quả Đại hội XIV, khẳng định Việt Nam kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Những phát biểu ấy là lời cam kết rằng Việt Nam xem Cuba không chỉ là đối tác mà là đồng chí trên cùng một con đường.
Trong các cuộc làm việc tại Cuba, đoàn Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và tinh thần “cùng đồng hành, hợp tác, phát triển với Cuba”, đồng thời kêu gọi đẩy mạnh hợp tác cụ thể trong y tế, giáo dục, nông nghiệp, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Việt Nam và Cuba cũng tái khẳng định mối quan hệ anh em, tình hữu nghị đặc biệt và hợp tác toàn diện song phương đã được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp. Khi đặt cạnh những hành động như viện trợ nhân đạo Cuba và dự án lúa gạo 25.000 ha, có thể kết luận: dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh Fidel Castro không chỉ là điểm dừng chân nhìn lại lịch sử, mà là bước chuyển để làm mới Việt Nam Cuba quan hệ, đưa tình hữu nghị đặc biệt đi vào những chiều kích rất cụ thể của đời sống người dân hai nước.
