Một dấu mốc của tình đoàn kết
Chuyến thăm đầu tiên của đoàn đại biểu cấp cao Cuba tới Việt Nam là dấu mốc ngoại giao năm 1966, thể hiện sự ủng hộ của Cuba với cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ giữa hai nước. Ngày 30-10, Đại sứ quán Cuba tại Việt Nam tổ chức lễ kỷ niệm tại Hà Nội, tròn 60 năm sự kiện lịch sử có sự tham gia của Raúl Castro. Hai nguồn tin cùng ghi nhận dịp kỷ niệm và nhấn mạnh ý nghĩa của chuyến thăm, trong đó có nguồn xác định rõ đây là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của một đoàn đại biểu cấp cao Cuba. Đây không chỉ là một nghi thức nhìn lại quá khứ. Lễ kỷ niệm ngoại giao nhắc rằng tình hữu nghị giữa hai dân tộc được khẳng định vào thời điểm Việt Nam đang trải qua giai đoạn cam go của cuộc đấu tranh thống nhất đất nước.
Chuyến thăm của đoàn do Osvaldo Dorticós dẫn đầu
Tư liệu ghi ngày 29-10-1966 là thời điểm đoàn đại biểu cấp cao Cuba đến Hà Nội; nguồn khác ghi ngày 30-10-1966 khi nhắc đoàn Đảng và Chính phủ Cuba do Tổng thống Osvaldo Dorticós Torrado dẫn đầu. Trong đoàn có Raúl Castro Ruz, khi đó là Bí thư thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ các Lực lượng vũ trang cách mạng. Bởi vậy, cách gọi Raúl Castro thăm Việt Nam gắn với một chuyến đi cấp nhà nước, không phải hoạt động riêng lẻ của một cá nhân. Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh đã đón tiếp đoàn. Sự tiếp đón ấy cho thấy quan hệ được vun đắp bằng sự gần gũi chính trị và tình anh em, vượt khỏi khuôn khổ nghi thức.
Lời nhắc về sự ủng hộ có thật
Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes gọi chuyến thăm là dấu mốc quan trọng, góp phần củng cố mối quan hệ đặc biệt giữa hai dân tộc. Trong bối cảnh chiến tranh, Cuba thể hiện sự ủng hộ với Việt Nam qua lập trường chính trị và lời kêu gọi hỗ trợ quốc tế; theo tư liệu tại lễ kỷ niệm, chuyến thăm đã tái khẳng định lập trường kiên định ấy. Ý nghĩa lịch sử nằm ở sự nhất quán giữa tuyên bố và hành động, chứ không chỉ ở những hình ảnh lưu niệm. Lễ kỷ niệm cũng cho thấy tình đoàn kết có tính tương hỗ: Đại sứ bày tỏ trân trọng sự ủng hộ của Việt Nam dành cho Cuba hiện nay, đặc biệt là lập trường về chủ quyền, độc lập chính trị và quyền tự quyết. Quan hệ Cuba Việt Nam vì thế được nhắc đến như một cam kết tiếp nối, không phải ký ức chỉ thuộc về năm 1966.
Sách, ảnh và ký ức được trao lại
Tại buổi lễ, Đại sứ quán Cuba giới thiệu cuốn “Việt Nam và Cuba: Anh em một nhà”, tập hợp các bài phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Osvaldo Dorticós, thông cáo chung, xã luận của Báo Nhân Dân cùng tư liệu hình ảnh về các cuộc gặp. Đại sứ quán cũng giới thiệu ấn bản tiếng Việt tập đầu tiên của “Cách mạng: Công trình đẹp nhất”, gồm các bài phát biểu, phỏng vấn và tuyên bố của Raúl Castro trong giai đoạn 2006–2011. Chương trình có triển lãm ảnh, tiết mục văn nghệ và phim tư liệu về chuyến thăm tháng 10-1966. Những hoạt động này làm cho lễ kỷ niệm có giá trị hơn một buổi nhắc lại nghi lễ: tư liệu được đặt vào tay công chúng, giúp thế hệ sau hiểu căn cứ lịch sử của tình hữu nghị. Đó là cách thiết thực để gìn giữ ký ức ngoại giao.
Kết luận: ký ức cần được tiếp nối
Lễ kỷ niệm tại Hà Nội nhấn mạnh rằng chuyến thăm năm 1966 không chỉ là một sự kiện trong hồ sơ ngoại giao. Sự hiện diện của đoàn Cuba, vai trò của Raúl Castro và sự đón tiếp của lãnh đạo Việt Nam đã để lại một thông điệp rõ ràng về tình đoàn kết trong thời chiến. Việc công bố sách, trưng bày ảnh và chiếu phim tư liệu giúp thông điệp ấy tiếp tục được truyền lại. Kỷ niệm 60 năm vì thế vừa nhìn về một bước ngoặt lịch sử, vừa khẳng định trách nhiệm gìn giữ và bồi đắp quan hệ Cuba Việt Nam trong hiện tại.
