Deepfake lừa đảo: Khi khuôn mặt bạn trở thành công cụ phạm tội
Deepfake lừa đảo là hình thức tội phạm sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh, video giả mạo khuôn mặt, thân thể và bối cảnh, khiến người xem khó nhận ra là giả, từ đó lợi dụng lòng tin, danh dự và cảm xúc của nạn nhân để chiếm đoạt tài sản hoặc tống tiền trực tuyến.
Điểm đáng sợ không phải là công nghệ, mà là cách kẻ xấu biến AI giả mạo hình ảnh thành vũ khí nhắm thẳng vào túi tiền và danh dự của mỗi người. Công an phường Trảng Dài ghi nhận các đối tượng dùng hình ảnh mặc quân phục lực lượng vũ trang, thậm chí dùng AI tạo dựng nhân thân giả để làm quen, kết nối tình cảm với phụ nữ nhẹ dạ cả tin rồi dẫn dụ họ vào các sàn đầu tư, ứng dụng kiếm tiền, trò chơi nạp tiền nhận thưởng nhằm chiếm đoạt tài sản. Đây không còn là những cú lừa “nghiệp dư” mà là kịch bản được thiết kế bài bản, tận dụng tối đa tâm lý tin vào hình ảnh và đồng phục.
Giả danh Công an, Quân nhân bằng AI: Lợi dụng niềm tin để móc túi
Việc giả danh lực lượng vũ trang bằng AI là một trong những chiêu trò nguy hiểm nhất hiện nay, vì nó đánh thẳng vào niềm tin vốn rất lớn của người dân đối với Công an, Quân đội. Các đối tượng lập tài khoản mạng xã hội với ảnh người mặc quân phục, hồ sơ cá nhân được dựng công phu, kèm hình ảnh “đang công tác”, câu chuyện đời sống hằng ngày để tạo cảm giác chân thật. Tinh vi hơn, chúng dùng AI để tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh, video, xây dựng nhân vật hoàn toàn không có thật nhưng nhìn rất sống động.
Sau khi tạo được lòng tin, chúng chuyển sang giai đoạn “đánh bắt lớn”: rủ rê nạn nhân tham gia đầu tư trực tuyến, trò chơi vòng quay may mắn, chương trình nạp tiền nhận thưởng, cho rút thử số tiền nhỏ để củng cố niềm tin rồi liên tục thúc ép nạp thêm với đủ loại lý do như phí xác minh, phí thuế, nâng cấp tài khoản. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: “Một khi người tham gia đã chuyển tiền thì thường trót phải theo ‘lao’”. Vấn đề không chỉ là mất tiền, mà là sự sụp đổ niềm tin vào hình ảnh những bộ quân phục vốn đáng được tôn trọng.
Ảnh nhạy cảm ghép bằng AI: Tống tiền trực tuyến đánh vào nỗi sợ bị bêu xấu
Nếu giả danh quân phục đánh vào niềm tin, thì ghép ảnh nhạy cảm bằng AI đánh vào nỗi sợ bị bêu xấu. Kẻ xấu lùng sục ảnh cá nhân trên Facebook, TikTok, Zalo và các mạng xã hội khác, rồi dùng phần mềm chỉnh sửa hoặc công nghệ AI để ghép mặt, chỉnh hình thể, tạo ảnh và video nhạy cảm khó nhận ra là giả. Những nội dung này trở thành “vũ khí” tống tiền trực tuyến, khiến nạn nhân vừa hoảng loạn vừa xấu hổ, khó dám cầu cứu.
Không ít trường hợp, đối tượng chủ động kết bạn qua mạng, ứng dụng hẹn hò, nhóm chat; sau khi tạo lòng tin, chúng dụ nạn nhân gửi ảnh riêng tư, video hoặc thực hiện video call, rồi dùng chính những hình ảnh đó để cắt ghép, chỉnh sửa thành nội dung nhạy cảm. Khi đã có “hàng”, chúng gửi cho nạn nhân, dọa đăng lên mạng, gửi cho người thân, đồng nghiệp, cơ quan nếu không chuyển tiền. Nguy hiểm hơn, dù nạn nhân đã chuyển tiền, chúng vẫn tiếp tục đòi thêm, không có điểm dừng. Đây là kiểu tội phạm không chỉ cướp tiền mà còn tàn phá tinh thần, đẩy nạn nhân vào cảm giác bị mắc kẹt giữa xấu hổ và sợ hãi.
Ứng dụng AI chỉnh sửa ảnh “vui vui” có thể là cửa ngõ mất dữ liệu cá nhân
Một sai lầm phổ biến là coi các ứng dụng AI chỉnh sửa ảnh theo trào lưu chỉ là trò giải trí vô hại. Thực tế, từ website phim lậu chứa mã độc, dịch vụ giả mạo hỗ trợ lấy lại tiền bị lừa đến các ứng dụng AI chỉnh sửa ảnh không rõ nguồn gốc, rất nhiều nguy cơ mất an toàn thông tin đang ẩn mình trên không gian mạng. Việc tải hàng loạt ảnh chân dung lên nền tảng mù mờ có thể khiến dữ liệu khuôn mặt bị thu thập, lưu trữ hoặc sử dụng trái phép.
Những hình ảnh này hoàn toàn có thể bị khai thác để tạo nội dung giả mạo, phục vụ hành vi lừa đảo bằng công nghệ deepfake. Nói cách khác, chính những bức ảnh “filter xinh hơn ngoài đời” có thể trở thành nguyên liệu cho AI giả mạo hình ảnh, quay lại tấn công chủ nhân. Công an địa phương đã cảnh báo người dân cần nâng cao cảnh giác, bảo vệ dữ liệu cá nhân và chủ động phòng ngừa các thủ đoạn lừa đảo. Câu chuyện không còn là “ai đẹp hơn trên mạng”, mà là “ai đang âm thầm thu thập khuôn mặt bạn và dùng vào mục đích gì”.
Làm gì để không trở thành nạn nhân: Nguyên tắc sống còn trong kỷ nguyên deepfake
Trong bối cảnh deepfake lừa đảo lan rộng, thái độ “mình cẩn thận là đủ” là quá ngây thơ. Người dân được khuyến cáo hạn chế chia sẻ công khai ảnh và thông tin cá nhân nhạy cảm trên mạng, thiết lập quyền riêng tư phù hợp và thận trọng khi kết bạn, trò chuyện, gọi video với người lạ. Đồng thời, không truy cập website phim lậu, không tải ứng dụng từ nguồn không đáng tin cậy, thận trọng khi chia sẻ ảnh chân dung, giấy tờ tùy thân và thông tin nhạy cảm lên mạng.
Quan trọng hơn, phải thay đổi phản xạ khi gặp sự cố. Khi nhận được lời đe dọa tống tiền trực tuyến, tuyệt đối không chuyển tiền với hy vọng “chuộc lại” hình ảnh, vì điều đó chỉ khiến kẻ xấu đòi thêm. Cần nhanh chóng lưu giữ toàn bộ bằng chứng như tin nhắn, hình ảnh, video, tài khoản mạng xã hội, số điện thoại, số tài khoản ngân hàng, mã giao dịch, nội dung đe dọa và không xóa dữ liệu trước khi trình báo Công an. Cơ quan Công an cũng nhấn mạnh: không tin tuyệt đối vào hình ảnh, video, giấy tờ gửi qua mạng khi chưa kiểm chứng; không bấm link lạ, không cài ứng dụng không rõ nguồn gốc, không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin ngân hàng cho người quen qua mạng. Kết luận đơn giản nhưng quan trọng: trong kỷ nguyên AI, bảo vệ dữ liệu cá nhân không còn là lựa chọn, mà là kỹ năng sinh tồn số.
