An toàn số phải bắt đầu từ nơi trẻ tìm kiếm sự giúp đỡ
An toàn số học đường là tập hợp kiến thức, kỹ năng và cách hỗ trợ giúp học sinh nhận diện nguy cơ trực tuyến, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm người đáng tin cậy khi gặp sự cố. Giá trị của chương trình ở Lâm Đồng không nằm ở quy mô tập huấn riêng lẻ, mà ở tham vọng đưa năng lực ấy tới gần học sinh hơn. Ngày 25/10, trong khuôn khổ Chiến dịch “Không Một Mình”, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp với ngành giáo dục, ngành khoa học và công nghệ cùng Câu lạc bộ Niềm tin số Lâm Đồng tổ chức tập huấn Chuyên gia An toàn số học đường. Hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ công an, giáo viên và cán bộ văn hóa – xã hội cấp xã tham dự. Đây là bước đi đáng chú ý: bảo vệ trẻ em mạng không thể chỉ dựa vào lời khuyên chung chung, mà cần người lớn tại trường biết nhận ra tín hiệu bất thường và phản ứng đúng cách.
Tập huấn trực tiếp và trực tuyến để phủ rộng mạng lưới
Chương trình kết hợp tập huấn trực tiếp tại hội trường Công an tỉnh với kết nối trực tuyến tới 124 xã, phường và đặc khu. Cách tổ chức này giúp Lâm Đồng lần đầu triển khai đào tạo chuyên gia an toàn số trên phạm vi toàn tỉnh, thay vì giới hạn kiến thức ở một nhóm nhỏ dự hội nghị. Hơn 2.000 người tham gia gồm giáo viên, lực lượng công an và cán bộ cấp xã; họ là những mắt xích có thể đưa thông tin vào trường học và cộng đồng. Nội dung tập huấn an toàn mạng gồm năm chuyên đề: triển khai chiến dịch tại địa phương, bảo vệ trẻ em gắn với phong trào “5 phút cùng em”, nhận diện và hỗ trợ trẻ khi gặp rủi ro trực tuyến, cuộc thi tìm kiếm Đại sứ An toàn số học đường, cùng phương pháp tuyên truyền và tập huấn lại tại cơ sở. Quy mô lớn chỉ có ý nghĩa nếu kiến thức được chuyển tiếp thành hoạt động thường xuyên.
Chuyên gia tại trường cần là người trẻ có thể tin cậy
Một chuyên gia an toàn số trong trường học không chỉ đứng lớp phổ biến mẹo dùng Internet. Giáo viên có lợi thế gần gũi học sinh và quan sát những thay đổi bất thường; công an cơ sở có vai trò tiếp nhận thông tin, phòng ngừa và phối hợp xử lý. Vì vậy, đội ngũ được đào tạo cần biết nhận diện dấu hiệu bị đe dọa, bắt nạt hoặc dụ dỗ, đồng thời lắng nghe và hỗ trợ ban đầu mà không khiến trẻ xấu hổ hay sợ bị trách phạt. Riêng tư của học sinh phải được giữ gìn trong suốt quá trình xử lý. Khi trẻ cảm thấy được tin tưởng, các em có nhiều cơ hội chia sẻ sớm và tìm kiếm trợ giúp trước khi tình huống nghiêm trọng hơn. Đây là thước đo thiết thực hơn số người dự tập huấn: liệu học sinh có biết tìm ai, và người được tìm đến có đủ kỹ năng để giúp đỡ hay không.
Từ lớp tập huấn đến nếp sinh hoạt ở trường
Rủi ro trực tuyến ngày càng khó nhận biết: bên cạnh lừa đảo, bắt nạt, dụ dỗ và xâm phạm riêng tư, công nghệ và trí tuệ nhân tạo có thể bị dùng để giả mạo hình ảnh, giọng nói hoặc danh tính. Vì thế, một buổi tập huấn chỉ tạo được khởi đầu; hiệu quả phụ thuộc vào việc nhà trường đưa kỹ năng vào sinh hoạt lớp, hoạt động ngoại khóa và chương trình Đoàn, Đội. Sau chương trình, các cơ quan và cơ sở giáo dục được định hướng tiếp tục phổ biến kiến thức cho giáo viên, học sinh và phụ huynh, đồng thời tổ chức hoạt động phù hợp điều kiện địa phương. Lực lượng công an cấp xã cũng cần duy trì tuyên truyền, tiếp nhận thông tin và phối hợp xử lý vụ việc. Kết luận nên rõ ràng: mạng lưới chuyên gia chỉ bảo vệ được trẻ khi thông điệp “Không Một Mình” trở thành một lời mời giúp đỡ cụ thể, được nhắc lại và thực hiện mỗi ngày.
