Năng lực của thầy cô là tuyến bảo vệ gần trẻ nhất
An toàn số học đường là tập hợp kiến thức và kỹ năng giúp nhà trường nhận diện rủi ro trên Internet, hướng dẫn học sinh tự bảo vệ và kết nối các em với hỗ trợ phù hợp khi gặp sự cố. Ngày 25/10, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Khoa học và Công nghệ cùng Câu lạc bộ Niềm tin số Lâm Đồng tổ chức tập huấn chuyên gia an toàn số học đường. Hơn 2.000 cán bộ, giáo viên và đại diện các lực lượng tham gia chương trình, kết nối trực tiếp và trực tuyến từ hội trường Công an tỉnh đến 124 xã, phường, đặc khu trên địa bàn. Đây là hoạt động trọng tâm của Chiến dịch “Không một mình”, nhằm nâng cao khả năng phòng ngừa, phát hiện và hỗ trợ trẻ em, thanh thiếu niên trước nguy cơ xâm hại trực tuyến. Quy mô rộng là điều đáng mừng, nhưng giá trị của chương trình sẽ được quyết định bởi việc kiến thức có đến được từng lớp học hay không.
Nhận diện nguy cơ mới, hỗ trợ trẻ không bị tổn thương thêm
Trẻ có thể gặp lừa đảo, bắt nạt, xâm phạm quyền riêng tư, dụ dỗ hoặc thao túng tâm lý trên mạng; một số em lại e ngại, không biết tìm ai khi sự việc xảy ra. Vì thế, tập huấn giáo viên không nên dừng ở việc truyền đạt cảnh báo chung. Chương trình tập trung vào kỹ năng nhận biết dấu hiệu trẻ bị đe dọa, bắt nạt hay dụ dỗ, tiếp nhận thông tin, hỗ trợ ban đầu, xử lý tình huống và phối hợp với cơ quan chức năng. Nội dung cũng lưu ý việc lợi dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo để giả mạo hình ảnh, giọng nói hoặc danh tính, đồng thời nhấn mạnh bảo vệ thông tin cá nhân. Khi trẻ lên tiếng, người lớn cần lắng nghe, tôn trọng và giữ kín thông tin; cách phản ứng thiếu cân nhắc có thể khiến các em tổn thương thêm. Đây là kỹ năng thực hành thiết yếu, không phải phần phụ của bài giảng.
Từ lớp tập huấn đến sự kết nối mỗi ngày
Trong một ngày, học viên tiếp cận năm chuyên đề, từ triển khai Chiến dịch “Không một mình” tại địa phương đến nhận diện nguy cơ, hỗ trợ trẻ khi gặp sự cố, cuộc thi Đại sứ An toàn số học đường và cách tổ chức tuyên truyền tại cơ sở. Đáng chú ý, phong trào “5 phút cùng em” khuyến khích cha mẹ, thầy cô và người chăm sóc dành ít nhất năm phút mỗi ngày để trò chuyện, lắng nghe trẻ kể về trải nghiệm trên Internet. Con số năm phút không phải giải pháp thay thế cho chuyên môn, nhưng có thể tạo thói quen chia sẻ và giúp người lớn nhận ra dấu hiệu bất thường sớm hơn. Cuộc thi Đại sứ cũng mở cơ hội để học sinh, sinh viên chủ động lan tỏa kỹ năng an toàn số. Bảo vệ trẻ em mạng chỉ có ý nghĩa khi người lớn hiện diện đều đặn, thay vì chỉ lên tiếng sau khi sự cố đã xảy ra.
Mạng lưới bảo vệ cần tiếp tục hoạt động sau buổi học
Bảo vệ trẻ em trên mạng không thể giao riêng cho nhà trường hay lực lượng Công an. Giáo viên có điều kiện nhận ra thay đổi trong tâm lý, hành vi của học sinh; gia đình tạo điểm tựa để trẻ dám kể; còn lực lượng chức năng và chính quyền cơ sở cần tiếp nhận thông tin, hướng dẫn phòng ngừa và phối hợp xử lý. Sau tập huấn, các cơ quan, đơn vị và cơ sở giáo dục dự kiến tiếp tục phổ biến kiến thức cho giáo viên, học sinh, phụ huynh, đồng thời lồng ghép an toàn số vào sinh hoạt lớp, hoạt động Đoàn, Đội, ngoại khóa và tuyên truyền tại địa phương. Công an cấp xã cũng được giao vai trò tham mưu, hướng dẫn phòng ngừa và phối hợp hỗ trợ trẻ khi gặp nguy cơ. Đây mới là phép thử thực sự của chiến dịch: biến lớp tập huấn quy mô lớn thành một mạng lưới đáng tin cậy, để không trẻ nào phải đối mặt với xâm hại trực tuyến trong im lặng.
