Từ “thị trường phân bổ vốn” đến đối tác chiến lược trên sân chơi tài chính toàn cầu
Cải cách thị trường vốn và nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong hệ thống FTSE Russell là quá trình tái định vị nền kinh tế, nhằm chuyển Việt Nam từ chỗ chỉ được xem là thị trường phân bổ vốn thành một đối tác chiến lược đáng tin cậy của nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt tại các trung tâm tài chính như London, trên nền tảng cải cách thể chế, minh bạch hóa và hội nhập sâu với các chuẩn mực toàn cầu. Điểm mấu chốt của câu chuyện không nằm ở việc Việt Nam hút thêm bao nhiêu vốn ngoại, mà ở chỗ Việt Nam muốn tham gia định hình luật chơi tài chính quốc tế thay vì chỉ đi theo. Ngày Thị trường vốn Việt Nam 2026 tại London với chủ đề “Việt Nam - Động lực cho kỷ nguyên tăng trưởng mới” do Bộ Tài chính tổ chức là một tuyên bố chính trị – kinh tế rất rõ: Việt Nam đến Anh không để bán rẻ cổ phiếu, mà để giới thiệu một đối tác có tầm nhìn và cam kết cải cách dài hạn. Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, thị trường vốn đã trở thành một trong những điểm sáng về cải cách thể chế, vận hành và đối thoại cởi mở với nhà đầu tư quốc tế, đóng góp vào sự ổn định và tăng trưởng nhanh của hệ thống tài chính. Đó là nền tảng để Việt Nam tự tin đặt mình ngang hàng trong các cuộc thảo luận về cấu trúc dòng vốn toàn cầu, thay vì đứng ngoài nhìn các quỹ quốc tế “đi qua” thị trường chứng khoán Việt Nam như một trạm trung chuyển ngắn hạn.
Ngày Thị trường vốn Việt Nam tại London: một sự kiện, nhiều thông điệp
Sáng 11/9 tại London, Bộ Tài chính tổ chức Ngày Thị trường vốn Việt Nam với sự tham dự của gần 300 đại biểu là doanh nghiệp, ngân hàng, quỹ đầu tư trong nước và quốc tế. Về hình thức, đây là một hội nghị xúc tiến đầu tư; về thực chất, nó giống một phiên “roadshow chính sách” nơi Việt Nam trình bày tham vọng tái cấu trúc thị trường vốn theo chuẩn quốc tế và mời cộng đồng tài chính Anh Quốc cùng tham gia. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh Việt Nam kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh, đồng thời ưu tiên thu hút dòng vốn chất lượng, dài hạn gắn với chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quản trị. Không có lời nào về dòng vốn ngắn hạn mang tính đầu cơ – đây là lựa chọn chính sách có chủ ý. Ông khẳng định Chính phủ và Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng minh bạch, công bằng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Với giới quản lý London – vốn đặt nặng các tiêu chí quản trị và minh bạch – thông điệp này quan trọng không kém những con số tăng trưởng. Nhìn từ phía Anh, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán London Julia Hoggett đánh giá sự kiện là cơ hội củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với Việt Nam và thúc đẩy hợp tác tài chính song phương.
Nâng hạng FTSE Russell: bước chuyển kỹ thuật hay cú nhảy vị thế kinh tế toàn cầu?
Tháng 9 đánh dấu cột mốc khi thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào quá trình chuyển đổi nâng hạng trong hệ thống chỉ số FTSE Russell với trạng thái thị trường mới nổi thứ cấp. Về kỹ thuật, việc thêm Việt Nam vào FTSE GEIS đi kèm lộ trình giải ngân vốn theo 4 đợt từ 21/09/2026 đến 20/09/2027, với tỷ lệ phân kỳ lần lượt 10%, 20%, 35% và 35% còn lại. Nhưng điều quan trọng hơn các mốc thời gian là ý nghĩa địa chính trị kinh tế của bước chuyển này. Nâng hạng FTSE Russell là sự ghi nhận những cải cách thực chất về thể chế, hạ tầng công nghệ, cơ chế giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài, minh bạch thông tin và chuẩn bị triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Thông điệp gửi tới các quỹ toàn cầu là: Việt Nam không đi lùi trong bối cảnh bất định tài chính quốc tế, mà chủ động nâng chuẩn chơi. Ở chiều ngược lại, quyết định của FTSE Russell giúp thị trường chứng khoán Việt Nam được “kết nối cứng” với các dòng vốn chỉ số (index funds) – một cấu phần ngày càng lớn của đầu tư quốc tế. Nếu Việt Nam coi đây đơn thuần là cơ hội hút vốn, lợi ích sẽ giới hạn; nhưng nếu coi đó là cơ hội nâng tiêu chuẩn quản trị và bảo vệ nhà đầu tư, thì vị thế kinh tế toàn cầu của Việt Nam sẽ được củng cố lâu dài.
Tiếng nói ngày càng rõ nét của Việt Nam trong các cơ chế quốc tế
Cải cách thị trường vốn không diễn ra trong khoảng trống ngoại giao. Đại sứ Anh tại Việt Nam Iain Frew nhìn câu chuyện phát triển của Việt Nam như sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế và mở rộng vai trò trong các cơ chế quốc tế – từ ASEAN, CPTPP đến các khuôn khổ thương mại tự do thế hệ mới. Với tỷ lệ thương mại trên GDP khoảng 170%, Việt Nam nằm trong nhóm nền kinh tế có độ mở cao và đang chuyển từ vị thế “bên hưởng lợi” sang “bên kiến tạo luật chơi”. Theo Đại sứ, Việt Nam ngày càng có khả năng đóng góp giải pháp cho các vấn đề chung như thương mại, an ninh hay môi trường, đồng thời thể hiện vai trò dẫn dắt trong việc định hình chương trình nghị sự và tương lai của ASEAN. Việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên Hội đồng CPTPP càng củng cố hình ảnh một quốc gia ủng hộ thương mại tự do, cởi mở. Trong bối cảnh đó, việc cải cách thị trường chứng khoán Việt Nam và nâng hạng FTSE Russell không chỉ để phù hợp với chuẩn mực quốc tế, mà còn là cách Việt Nam khẳng định: chúng tôi đủ năng lực tham gia vào cuộc thảo luận toàn cầu về kiến trúc tài chính, công nghệ mới và phát triển bền vững – những chủ đề đang được bàn tại các diễn đàn như Diễn đàn Tương lai ASEAN do Việt Nam khởi xướng.
Chiến lược dài hạn: thu hút vốn chất lượng và đồng phát triển công nghệ, tri thức
Nếu nhìn kỹ các phát biểu tại London, dễ thấy Việt Nam không muốn thị trường chứng khoán chỉ là “cửa ngõ vốn giá rẻ”. Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh ưu tiên thu hút dòng vốn dài hạn, gắn với chuyển giao tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quản trị – nghĩa là vốn đi cùng năng lực. Đây là lựa chọn chiến lược phù hợp với nhận định rằng nội lực con người, tinh thần đổi mới, cùng định hướng đầu tư cho khoa học – công nghệ, giáo dục, hạ tầng và phát triển bền vững đang tạo điều kiện để Việt Nam bước vào một chương phát triển mới. Theo các phân tích, Việt Nam cần từng bước chuyển từ việc tiếp nhận và sử dụng công nghệ sang phát triển, đồng phát triển và thiết kế các giải pháp công nghệ mới cùng đối tác quốc tế. Cải cách thị trường vốn – từ minh bạch thông tin, nâng chuẩn giám sát đến triển khai CCP – chính là cơ sở tài chính để bảo đảm những dự án đồng phát triển công nghệ có nguồn lực vững và cấu trúc vốn lành mạnh. Kỳ cơ cấu FTSE Russell với 4 đợt giải ngân được chuẩn hóa, cùng việc cơ quan quản lý chuyển từ thế “bị động ứng phó” sang “chủ động phòng ngừa và nhận diện sớm” trong giám sát, cho thấy Việt Nam đang thiết kế một hệ sinh thái vốn có khả năng chịu đựng biến động và sàng lọc dòng vốn ngắn hạn. Nếu duy trì được định hướng này, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ không chỉ là nơi phân bổ vốn, mà là nền tảng để Việt Nam cùng các đối tác như Anh Quốc đồng xây dựng các giải pháp cho kỷ nguyên tăng trưởng mới.
