Không phải cứ dương tính cúm A là cần thuốc kháng virus
Thuốc kháng virus cúm là thuốc tác động lên virus gây bệnh, chẳng hạn oseltamivir trong Tamiflu, và khác với thuốc hạ sốt, giảm đau hay giảm ho chỉ nhằm làm dịu triệu chứng. Đây là điểm cần nhớ trước khi quyết định điều trị cúm A: xét nghiệm dương tính hoặc sốt, ho, đau mỏi người không tự động đồng nghĩa với việc phải uống thuốc kháng virus. Phần lớn người mắc cúm nhẹ, không có yếu tố nguy cơ có thể được hướng dẫn chăm sóc hỗ trợ, điều trị triệu chứng và theo dõi thay vì dùng thuốc kháng virus thường quy. Oseltamivir cũng không chữa mọi nguyên nhân gây sốt hay ho, không thay thế việc theo dõi bệnh và không xử lý biến chứng nếu chúng xuất hiện. Vì vậy, quyết định dùng thuốc nên dựa trên mức độ bệnh, thời điểm khởi phát triệu chứng và các yếu tố nguy cơ, sau khi được nhân viên y tế đánh giá.
Những ai cần được đánh giá sớm?
Một số nhóm có nguy cơ cúm diễn biến nặng cao hơn và nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi nghi mắc bệnh. Trong đó có trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi; người từ 65 tuổi trở lên; phụ nữ mang thai hoặc mới sinh con; người suy giảm miễn dịch; và người mắc bệnh nền như bệnh tim, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh gan. Người béo phì nặng, người dưới 19 tuổi dùng aspirin kéo dài và người sống tại cơ sở chăm sóc dài hạn cũng cần được đánh giá. Bất kỳ ai có cúm nặng, bệnh tiến triển, biến chứng hoặc cần nhập viện đều cần được bác sĩ cân nhắc điều trị kháng virus sớm. Khi có chỉ định, thuốc thường được dùng càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 48 giờ từ lúc khởi phát triệu chứng. Đừng chờ bệnh nặng lên mới hỏi tư vấn nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ.
Vì sao không nên tự mua Tamiflu?
Tự mua Tamiflu theo lời truyền miệng hoặc chỉ vì xét nghiệm dương tính là lựa chọn thiếu an toàn. Tamiflu chứa oseltamivir, là thuốc kê đơn và cần dùng theo chỉ định chuyên môn. Dùng không phù hợp hoặc sai liều có thể gây tác dụng không mong muốn; với oseltamivir, các phản ứng thường gặp gồm buồn nôn, nôn và đau đầu, còn người suy giảm chức năng thận có thể cần được điều chỉnh liều. Tự điều trị cũng có thể khiến người bệnh tưởng đã uống thuốc thì không cần khám, dù khó thở, đau ngực hoặc sức khỏe toàn thân xấu đi. Ngoài ra, sử dụng thuốc không đúng chỉ định có thể góp phần làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Thuốc kháng virus cúm không thay thế chăm sóc hỗ trợ, theo dõi biến chứng hay đánh giá của bác sĩ; dùng thuốc không đúng còn có thể làm chậm việc tiếp cận điều trị cần thiết.
Hướng xử trí an toàn khi nghi mắc cúm
Nếu có triệu chứng nghi cúm, hãy hỏi ý kiến nhân viên y tế thay vì tự chẩn đoán rồi mua thuốc, bởi cúm có thể giống nhiều bệnh đường hô hấp khác. Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp. Với trường hợp nhẹ, hướng xử trí thường tập trung vào nghỉ ngơi, uống đủ nước, dinh dưỡng, hạ sốt phù hợp và theo dõi diễn biến bệnh. Kháng sinh không tiêu diệt virus cúm nên không nên tự dùng để điều trị cúm A. Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, bệnh tiến triển hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, cần tìm hỗ trợ y tế kịp thời thay vì dựa vào thuốc đã tự mua. Kết luận: Tamiflu có vai trò với người phù hợp, nhưng quyết định dùng thuốc phải thuộc về bác sĩ sau khi cân nhắc nguy cơ, triệu chứng và thời điểm khởi bệnh.
