Xuất khẩu tăng vọt, nội địa giảm sâu
Xuất khẩu xe điện Trung Quốc là lượng xe thuần điện và hybrid của các hãng nước này được bán ra thị trường nước ngoài; đà tăng hiện nay cho thấy khách hàng quốc tế đang trở thành điểm tựa khi sức mua trong nước suy yếu. Theo Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), các hãng bán 582.000 xe năng lượng mới ra nước ngoài trong tháng 10/2026, tăng 144,7% so với cùng kỳ năm trước. Mức này vượt kỷ lục 558.000 xe của tháng 9, lập kỷ lục tháng thứ hai liên tiếp. Trái chiều, doanh số ô tô du lịch bán lẻ trong nước chỉ đạt 1,643 triệu chiếc, giảm 27,1% so với tháng 10/2025, dù nhích 1,5% so với tháng trước. Khoảng cách đó không phải chi tiết thống kê nhỏ: nó cho thấy ngành xe hơi Trung Quốc ngày càng cần thị trường ngoài nước để duy trì tăng trưởng, thay vì dựa vào một thị trường nội địa đang chững lại.
Sự tương phản cũng phù hợp với bức tranh toàn cầu nhưng không nên bị hiểu thành nhu cầu xe điện tăng đồng đều ở mọi nơi. Người tiêu dùng trên thế giới mua 2,09 triệu xe điện trong tháng 10, gồm xe thuần điện và hybrid sạc ngoài; con số này giảm 3% so với tháng trước nhưng tăng 8% theo năm. Trong mười tháng đầu năm, doanh số toàn cầu đạt 17,5 triệu xe, tăng 5%. Như vậy, xuất khẩu xe điện đang tiến nhanh hơn cả nhịp chung của thị trường. Lợi thế của các hãng Trung Quốc là có nhiều lựa chọn, từ xe đô thị cỡ nhỏ đến SUV và hybrid, đồng thời giữ mức giá cạnh tranh. Nhưng kỷ lục xuất khẩu chưa đủ chứng minh họ đã giải quyết được bài toán tiêu thụ tại quê nhà.
Cú sốc nhiên liệu khiến xe điện hấp dẫn hơn
Giá dầu tăng mạnh sau xung đột ở Trung Đông là một động lực đáng kể phía sau nhu cầu xe điện ở nước ngoài. Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran làm gián đoạn thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu và xăng tại nhiều quốc gia lên cao. Với người dùng, nhiên liệu đắt hơn khiến chi phí vận hành trở thành tiêu chí nổi bật; xe điện vì thế có sức hút lớn hơn nhờ chi phí sử dụng thấp hơn, đặc biệt với người thường xuyên di chuyển. Đây là cơ hội thực tế cho xe điện Trung Quốc, chứ không chỉ là một câu chuyện về năng lực sản xuất hay chiến lược xuất khẩu.
Tuy nhiên, giá nhiên liệu biến động cũng có thể khiến nhu cầu thay đổi nhanh. Người mua không chỉ cân nhắc khoản nhiên liệu tiết kiệm được, mà còn cần sản phẩm phù hợp với thói quen đi lại, hạ tầng sạc và khả năng sở hữu lâu dài. Lợi thế giá bán cạnh tranh và danh mục đa dạng giúp xe Trung Quốc tiếp cận nhiều nhóm khách hàng, nhưng việc mở rộng nhanh sẽ không tự động biến thành lòng trung thành. Làn sóng xe giá thấp đang làm thay đổi giao thông ở nhiều thị trường, đồng thời tạo thêm sức ép cạnh tranh cho chính các nhà sản xuất. Thị trường sẽ đánh giá họ qua chất lượng kỹ thuật và giá trị sử dụng, không chỉ qua số xe giao đi.
Thị trường quốc tế là động lực, nhưng chưa phải bảo đảm
Kết quả của các hãng lớn minh họa rõ việc tăng trưởng đang dịch chuyển ra ngoài Trung Quốc. BYD bán 170.194 xe năng lượng mới tại thị trường nước ngoài trong tháng 10, tăng 102,8% so với cùng kỳ; trong khi doanh số của hãng tại Trung Quốc giảm 10,6%. Geely cũng đẩy mạnh xuất khẩu, với lượng xe bán ra nước ngoài trong tháng 10 tăng gần 158% so với cùng kỳ. Những con số này củng cố nhận định rằng thị trường quốc tế đang bù đắp một phần sức cầu yếu trong nước. CPCA từng dự báo tổng lượng xe Trung Quốc bán ra nước ngoài trong cả năm 2026 có thể vượt 12 triệu chiếc, tăng khoảng 44% so với mức 8,3 triệu chiếc năm 2025. Dự báo ấy cho thấy kỳ vọng lớn, nhưng kết quả thực tế còn tùy thuộc vào sức mua và điều kiện thương mại tại từng thị trường.
Rủi ro chính là những điều kiện đã giúp xuất khẩu tăng có thể thay đổi. Từ năm 2027, Liên minh châu Âu dự kiến áp trần với xe hybrid sản xuất tại Trung Quốc; đồng thời Bắc Kinh sẽ giảm ưu đãi thuế VAT xuất khẩu từ 13% xuống 9% kể từ ngày 1/4. Điều đó khiến việc dựa quá nhiều vào giá cạnh tranh hoặc hỗ trợ chính sách trở thành chiến lược mong manh. Các hãng cần chứng minh xe đáp ứng tốt nhu cầu địa phương, xây dựng năng lực bán hàng và hậu mãi, đồng thời duy trì chất lượng khi mở rộng quy mô. Kỷ lục tháng 10 là dấu hiệu mạnh về sức vươn quốc tế, nhưng không xóa được sức ép giảm doanh số tại Trung Quốc hay những rào cản có thể đến.
Kết luận: xuất khẩu xe điện Trung Quốc đang thắng thế đúng lúc thị trường nội địa hụt hơi, còn giá dầu tăng khiến lựa chọn xe tiết kiệm vận hành trở nên cấp thiết hơn với nhiều người mua. Nhưng đà tăng gần 145% chỉ bền vững nếu các hãng biến lợi thế giá và nguồn cung thành sản phẩm đáng tin cậy, phù hợp với từng thị trường. Kỷ lục xuất khẩu là cơ hội lớn; sức mua trong nước giảm sâu vẫn là lời nhắc rằng tăng trưởng ở nước ngoài chưa thể thay thế một nền tảng nội địa khỏe mạnh.
