Triều cường, đường ngập lụt và quyết định sinh tử trong vài giây
Lái xe an toàn khi triều cường và đường ngập lụt là việc người điều khiển xe máy, ô tô, xe điện phải đưa ra quyết định trong vài giây trước đoạn nước sâu, dựa trên mực nước, loại xe và tình trạng mặt đường, để tránh chết máy, thủy kích, trượt nước, tai nạn do ổ gà bị che khuất và nguy cơ điện giật từ dây điện đứt, bảo vệ cả tính mạng lẫn chi phí sửa xe về lâu dài. Tôi cho rằng mùa triều cường không còn là chuyện “chịu khó lội nước” nữa, mà là bài kiểm tra kỹ năng triều cường lái xe của cả thành phố. Đỉnh triều cao nhất năm 2026 tại TP.HCM được dự báo rơi vào ngày 27–29/10, vượt báo động III ở nhiều trạm đo, với mực nước tại Phú An lên 1,70–1,75m và Thủ Dầu Một 1,82–1,87m. Khi kịch bản xấu nhất là mưa lớn trùng triều cường, như trận mưa chiều tối 30/9/2026 khiến nhiều tuyến đường ngập sâu, giao thông ùn ứ, hàng loạt phương tiện chết máy, thì lái xe ngập nước không còn là lựa chọn khôn ngoan. Quan điểm thẳng thắn: nếu bạn vẫn cố đi vào vùng ngập sâu chỉ để “kịp giờ”, bạn đang đánh cược với rủi ro lớn hơn nhiều so với lợi ích.
Nguy hiểm lớn nhất trên đường ngập: Không phải chiếc xe mà là chính bạn
Trong mọi cuộc tranh luận về an toàn lái xe mưa, tôi luôn nhấn mạnh một điều: nguy hiểm lớn nhất không phải là hỏng xe. Trên đường ngập lụt, dưới lớp nước đục có thể là hố ga mất nắp, ổ gà sâu hoặc dây điện đứt. Nếu bạn chỉ chăm chăm nghĩ đến chuyện xe qua nước có chết máy hay không, bạn đã bỏ quên rủi ro có thể khiến mình bị thương hoặc mất mạng. Tổng công ty Điện lực TP.HCM khuyến cáo khi trời mưa không đứng trú dưới trạm biến áp, cột điện, cây lớn gần đường dây; tránh xa dây điện đứt rơi xuống đất hoặc chạm vào vũng nước. Khi xe chết máy và phải dắt bộ, người đi đường nên bám giữa lòng đường, tránh đi sát lề, gốc cây và trụ điện. Tôi ủng hộ tuyệt đối khuyến cáo này: nếu bạn phải chọn giữa việc dắt xe sát lề cho “đỡ nước” và đi giữa đường để tránh điện giật, hãy chọn an toàn cho cơ thể trước, chiếc xe có thể sửa, nhưng hậu quả điện giật thì không.
Kỹ thuật lái xe qua nước: Xe máy, ô tô, xe điện không thể xử lý giống nhau
Nhiều người lái xe ngập nước theo bản năng, nhưng trong điều kiện triều cường lái xe mà làm theo cảm tính là tự đẩy mình vào rủi ro. Với xe máy, mốc dễ nhận biết nhất là ống xả: khi nước chưa ngập tới ống xả, xe vẫn vận hành bình thường; khi nước qua ống xả, xe số nên đi từ số 2 trở lên, còn xe tay ga cần giữ ga lớn và không giảm ga vì rất dễ chết máy. Khi nước ngập gần hết bánh xe thì không nên cố đi qua. Quan điểm của tôi: nếu phải tự hỏi “có nên liều không?”, thì câu trả lời đã là không. Với ô tô, tài xế nên quan sát xe đi trước và chỉ đi tiếp khi mực nước không quá nửa lốp xe, bởi nước cao hơn mức này dễ tràn vào khoang lái và hệ thống điện dưới gầm. Khi xe qua nước, nên đi số thấp, tắt các phụ tải như điều hòa, hệ thống giải trí; tránh tăng ga đột ngột rồi phanh vì nước có thể tràn vào cổ hút, gây thủy kích. Mẹo “lùi xe qua vùng ngập để tránh thủy kích” bị chuyên gia bác bỏ vì khi xe tiến chậm, đầu xe tạo sóng chữ V giúp hạ mực nước ngay trước khoang động cơ, còn lùi xe vừa sai vừa nguy hiểm. Với xe điện, đừng ngây thơ nghĩ “không chết máy là an toàn”: nếu ô tô điện đi trong vùng ngập sâu quá 50cm trong thời gian dài, động cơ điện, điểm đấu nối điện áp cao, cầu chì, phanh, hệ thống làm mát pin, cảm biến, kể cả pin đều có thể hỏng.
Tác động lên hệ thống phanh, điện, động cơ và sai lầm đắt giá sau khi xe chết máy
Điều khiến tôi bức xúc là rất nhiều người vẫn cố đề lại máy giữa dòng nước, dù đã được cảnh báo. Với ô tô, sai lầm đắt giá nhất là cố đề lại khi xe tắt máy: tài xế tuyệt đối không cố nổ máy thêm vài lần vì có thể khiến nước lọt vào động cơ gây thủy kích; thay vào đó nên nhờ đẩy xe lên chỗ khô và gọi cứu hộ. Với xe máy, nếu xe chết máy, không nên khởi động lại ngay mà dắt xe lên chỗ khô ráo, lau khô bugi rồi mới khởi động để đẩy nước ra ngoài. Tôi cho rằng bất kỳ ai cố “thử thêm vài lần” đều đang biến một sự cố nhỏ thành hỏng động cơ nghiêm trọng. Nước ngập không chỉ làm xe qua nước khó khăn mà còn tấn công hệ thống phanh và điện. Sau khi qua đoạn ngập, nên vừa đi vừa rà phanh để nước thoát khỏi đĩa phanh, tránh bó phanh khi để xe qua đêm. Khi ô tô điện đi trong vùng ngập sâu quá 50cm trong thời gian dài, động cơ điện, điểm đấu nối điện áp cao, cầu chì, phanh, hệ thống làm mát pin, cảm biến, kể cả pin đều có thể hỏng. Thêm một thực tế ít người để ý: xe hoạt động trong vùng ngập dẫn tới hỏng hệ thống điện và động cơ sẽ nằm ngoài phạm vi bảo hiểm nếu khách hàng không tham gia điều khoản bổ sung thủy kích. Vì vậy, khi xe chết máy trong nước, chủ xe nên chụp ảnh hiện trường, báo ngay cho doanh nghiệp bảo hiểm và không tự khởi động lại.
Kết luận: Đừng biến vài phút kẹt xe thành nhiều tháng trả giá
Nhìn vào những con số triều cường, những trận mưa trùng giờ cao điểm và hàng loạt xe chết máy, tôi tin rằng chúng ta đang đánh giá thấp rủi ro khi lái xe ngập nước. Các chuyên gia đã khuyến cáo người dân theo dõi bản tin mưa và triều cường, nhất là chiều tối, chủ động đổi giờ, đổi lộ trình và hạn chế đi qua đường ngập sâu hoặc có dòng nước chảy xiết. Đây không phải lời khuyên “cho có”, mà là chiến lược giảm rủi ro rất thực tế. Khi bạn chuẩn bị ra đường trong mùa triều cường, hãy tự đặt ba câu hỏi: có thể tránh đường ngập lụt không, có thể đổi giờ đi không, và nếu buộc phải đi, mình đã biết rõ giới hạn an toàn của xe qua nước hay chưa. Nếu câu trả lời là “chưa”, hãy dừng lại, tìm lộ trình khác hoặc chờ nước rút. Vài phút chậm lại hôm nay có thể giúp bạn tránh được tai nạn, hỏng xe, tranh chấp bảo hiểm và cả những hậu quả mà không tiền bạc nào sửa được.
