Giá dầu Brent vượt mốc nhạy cảm: tín hiệu cảnh báo cho cả thế giới
Căng thẳng Mỹ Iran leo thang, cùng với các cuộc không kích và đáp trả quân sự trực tiếp quanh eo biển Hormuz, đang khiến giá dầu Brent tăng mạnh, dầu WTI tăng trở lại và làm dấy lên lo ngại về một làn sóng lạm phát năng lượng mới trên phạm vi toàn cầu. Đây không còn là biến động kỹ thuật ngắn hạn, mà là tín hiệu cảnh báo về rủi ro địa chính trị trực tiếp gắn với an ninh năng lượng. Khi giá dầu Brent vượt vùng được coi là nhạy cảm với tăng trưởng kinh tế, thị trường hiểu rằng xung đột đã bước sang một nấc thang mới: từ căng thẳng ngoại giao sang đối đầu vũ trang kéo dài. Điều đáng lo hơn, các nỗ lực đàm phán hiện gần như bế tắc, cho thấy đây không chỉ là cú sốc nhất thời mà có khả năng kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.
Giá dầu Brent đã được ghi nhận tăng hơn 3% trong phiên giao dịch khi thông tin về cuộc tấn công của Mỹ vào một hòn đảo của Iran ở eo biển Hormuz được công bố, kéo theo dầu WTI tăng trên 1,5% trong cùng bối cảnh căng thẳng leo thang. Theo dữ liệu giao dịch, các hợp đồng dầu Brent giao sau đã bật tăng đáng kể, trong khi dầu WTI cũng áp sát vùng giá cao mới, phản ánh mức độ hoảng sợ và tái định giá rủi ro của giới đầu tư. Củng cố thêm xu hướng này, các báo cáo cho thấy đà tăng giá diễn ra trong bối cảnh Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép kinh tế và quân sự với Iran, khả năng nối lại đàm phán trở nên mong manh, khiến kỳ vọng hạ nhiệt căng thẳng ngày càng phai nhạt.
Eo biển Hormuz – yết hầu năng lượng và nỗi sợ mang tên đứt gãy nguồn cung
Mấu chốt của sự bùng nổ giá dầu không nằm ở vài đòn không kích lẻ tẻ, mà ở vị trí chiến lược của eo biển Hormuz – nơi được coi là yết hầu không thể thay thế của ngành năng lượng toàn cầu. Trước khi xung đột lan rộng, khoảng một phần năm tổng lượng dầu thô tiêu thụ trên thế giới phải đi qua tuyến hàng hải này, khiến mọi diễn biến quân sự tại đây lập tức biến thành phí bảo hiểm rủi ro khổng lồ đè lên các chủ tàu và nhà nhập khẩu. Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ khu vực Vùng Vịnh gần như không có giải pháp đường ống thay thế đủ công suất khi eo biển bị ách tắc, đồng nghĩa chỉ cần lưu lượng tàu giảm mạnh, thị trường đã phải chuẩn bị cho một kịch bản thiếu hụt nguồn cung khó tránh.
Theo số liệu quan sát, lưu lượng tàu hàng qua eo biển Hormuz đã rơi xuống chỉ còn khoảng 5 chiếc mỗi ngày trong dịp cuối tuần, thấp hơn rất nhiều so với mức hàng chục chuyến trong điều kiện bình thường. Một tàu chở dầu còn bị trúng đạn khi vào eo biển, cho thấy mức độ rủi ro mà các hãng vận tải phải gánh chịu đã tăng lên rõ rệt. Nỗ lực đàm phán để mở lại tuyến hàng hải này hiện đình trệ, dù trước chiến sự, khoảng một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu đi qua đây mỗi ngày. Nhìn từ góc độ an ninh năng lượng, đây không chỉ là một điểm nghẽn thương mại, mà là nút thắt có thể kéo cả nền kinh tế thế giới vào một làn sóng lạm phát năng lượng mới nếu bị phong tỏa kéo dài.
Từ Larak đến Kharg: leo thang quân sự và tác động lan tỏa lên giá dầu
Điểm bùng phát mới nhất là cuộc không kích của lực lượng Mỹ vào các vị trí đặt bệ phóng rocket của Iran trên đảo Larak, nơi được xem là cao điểm khống chế trực tiếp luồng tàu qua đoạn hẹp nhất của eo biển Hormuz. Phía Mỹ tuyên bố đây là hành động phòng ngừa nhằm bảo vệ an toàn hàng hải, trong khi Iran đáp trả bằng các vụ tấn công nhằm vào hai căn cứ không quân Mỹ tại Jordan, biến căng thẳng Mỹ Iran từ dạng ủy nhiệm sang đối đầu trực tiếp. Song song đó, những tuyên bố cứng rắn nhắm tới đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu của Iran – càng làm thị trường tin rằng rủi ro chiến sự lan rộng sang các cơ sở hạ tầng năng lượng thiết yếu là hoàn toàn có thật.
Chiến trường kéo dài đã khiến nỗ lực hòa giải rơi vào bế tắc, đồng thời làm giảm mạnh kỳ vọng về khả năng nối lại đàm phán trực tiếp giữa Washington và Tehran. Washington không những chưa quay lại các thỏa thuận từng đạt được, mà còn triển khai chiến dịch cô lập kinh tế Iran, nhằm đánh thẳng vào nguồn thu từ dầu mỏ và các bên hỗ trợ Tehran. Trong bối cảnh đó, thị phần của nhóm các nhà sản xuất chủ chốt, bao gồm cả những quốc gia có thể bù đắp nguồn cung, cũng đã giảm xuống đáng kể, khiến khả năng điều tiết của họ bị hạn chế. Sự kết hợp giữa leo thang quân sự, áp lực trừng phạt và mất dần dư địa điều tiết nguồn cung khiến giá dầu Brent và dầu WTI tăng không chỉ vì thiếu hụt vật lý, mà còn vì tâm lý phòng thủ của toàn bộ chuỗi cung ứng.
Nguy cơ giá dầu Brent vọt cao và kịch bản 114: thị trường có đang tự ru ngủ?
Điểm đáng quan ngại nhất là nhiều kịch bản phân tích cho thấy nếu gián đoạn vận tải tại Vùng Vịnh kéo dài thêm vài tháng, giá dầu Brent có thể tiếp tục tăng đáng kể, với khả năng chạm những mốc cao mới mà thị trường chưa sẵn sàng hấp thụ. Một báo cáo chỉ ra rằng mỗi tháng ách tắc ở khu vực này có thể cộng thêm nhiều đơn vị giá vào mỗi thùng dầu Brent, nghĩa là chỉ cần xung đột duy trì vài tháng, chi phí năng lượng sẽ đội lên đáng kể trên toàn cầu. Dù chưa phải là dự đoán chắc chắn, việc mở ra kịch bản giá dầu lên vùng ba con số là lời nhắc rằng thị trường đang đánh giá thấp nguy cơ đứt gãy kéo dài.
Nhiều nhà phân tích cảnh báo, sự suy yếu tạm thời của nhu cầu từ một số nền kinh tế lớn chỉ giúp hạn chế phần nào đà tăng, chứ không đủ bù đắp rủi ro nguồn cung nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn. Trong khi đó, lượng dầu tồn kho toàn cầu có nguy cơ tiếp tục giảm, tạo thêm lớp áp lực mới lên giá nếu các cú sốc tiếp diễn. Về bản chất, thị trường năng lượng hiện bị kẹp giữa hai gọng kìm: rủi ro địa chính trị và hạn chế về công cụ điều tiết. Nếu giới đầu tư tiếp tục kỳ vọng OPEC+ hoặc các nhà sản xuất khác có thể “chữa cháy” triệt để, họ đang tự ru ngủ mình trước một tương lai nơi giá dầu biến động mạnh hơn nhiều so với giai đoạn ổn định trước đây.
Người tiêu dùng và doanh nghiệp phải chuẩn bị cho thời kỳ nhiên liệu đắt đỏ
Trong bức tranh u ám này, người tiêu dùng và doanh nghiệp là những bên phải trả giá sớm nhất. Với các doanh nghiệp sản xuất và vận tải, đặc biệt tại những nền kinh tế nhập khẩu ròng, ách tắc tại eo biển Hormuz đồng nghĩa với một đợt bão giá logistics mới, kéo theo chi phí đầu vào tăng mạnh. Khi chi phí vận chuyển và nhiên liệu leo thang, giá hàng hóa thiết yếu khó tránh khỏi xu hướng tăng, tạo áp lực mới lên lạm phát, nhất là ở những nền kinh tế vừa thoát khỏi giai đoạn giá năng lượng cao trước đó. Từ góc nhìn này, câu hỏi không còn là liệu giá dầu Brent có tăng thêm vài đơn vị hay không, mà là bao lâu nữa người tiêu dùng sẽ phải trả nhiều hơn cho từng lít nhiên liệu và từng chuyến hàng.
Điều nghịch lý là trong khi thế giới thảo luận nhiều về chuyển dịch năng lượng, thực tế lại cho thấy chỉ một nút thắt như eo biển Hormuz vẫn đủ làm chao đảo kinh tế toàn cầu. Bài học rút ra là các quốc gia và doanh nghiệp không thể tiếp tục phụ thuộc đơn tuyến vào dầu mỏ đi qua những tuyến đường dễ tổn thương. Cần những chiến lược dài hạn về đa dạng hóa nguồn cung, phát triển hạ tầng dự trữ, và thúc đẩy các nguồn năng lượng thay thế. Nếu không, mỗi lần căng thẳng Mỹ Iran bùng phát, giá dầu Brent tăng, dầu WTI tăng sẽ lại trở thành “bình thường mới”, còn người tiêu dùng toàn cầu tiếp tục trả giá cho những rủi ro địa chính trị mà họ không tạo ra.
