Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ là gì và vì sao mang tính bước ngoặt?
Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ là một dự án cảng biển nước sâu quy mô 571 ha đặt tại cù lao Phú Lợi, cửa sông Cái Mép, được thiết kế để tiếp nhận tàu container 24.000 TEU lớn nhất thế giới, với công suất dự kiến lên tới hàng chục triệu TEU mỗi năm, nhằm biến TP.HCM thành trung tâm trung chuyển container hàng đầu khu vực châu Á.
Điểm then chốt không phải là việc TP.HCM có thêm một cảng nữa, mà là lần đầu tiên thành phố đặt cược vào một siêu cảng nước sâu có tầm khu vực, đủ sức đón tàu container 250.000 DWT – nhóm tàu lớn nhất hành tinh hiện nay, tương đương khoảng 24.000 TEU. Về quy mô, cảng quốc tế TP.HCM này có diện tích tương đương hồ Tây, hệ thống cầu cảng chính dài tới 7–7,5 km, gần gấp đôi phần cầu chính cầu Nhật Tân. Nếu vận hành đúng như thiết kế, đây không chỉ là một dự án hạ tầng đơn lẻ mà là đòn bẩy để tái định vị vị thế của TP.HCM trên bản đồ logistics Đông Nam Á.
Từ quyết định chính trị tới áp lực tiến độ: Cửa sổ thời gian không cho phép chậm trễ
Câu chuyện của siêu cảng Cần Giờ cho thấy đây không còn là ý tưởng trên giấy: Thủ tướng đã chấp thuận chủ trương đầu tư từ tháng 1/2025, và đến ngày 11/4/2026, UBND TP.HCM chính thức chấp thuận liên danh nhà đầu tư thực hiện dự án. Tuy vậy, một số hạng mục đã chậm so với yêu cầu, buộc Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được phải triệu tập họp, ra kết luận và yêu cầu liên danh nhà đầu tư “tăng tốc hoàn tất thủ tục, hồ sơ để bảo đảm khởi công trong tháng 10/2026”.
Đây là cam kết tiến độ mang tính ràng buộc chính trị lẫn kinh tế: từ nay đến thời điểm khởi công, nhà đầu tư phải lập kế hoạch chi tiết, xác định mốc công việc, đơn vị thực hiện và giải pháp xử lý phần việc chậm. TP.HCM cũng giao Sở Tài chính cùng các sở, ngành rà soát toàn bộ thủ tục còn lại để bảo đảm đủ điều kiện khởi công đúng hẹn. Nói cách khác, nếu không kỷ luật tiến độ ngay từ giai đoạn chuẩn bị, tham vọng trở thành trung tâm logistics khu vực có thể bị chậm thêm nhiều năm, trong khi các trung tâm cảng trong khu vực không đứng yên chờ đợi.
Thiết kế “khủng”: Cảng container 24.000 TEU và cú nhảy công suất cho TP.HCM
Điểm gây chú ý nhất của siêu cảng Cần Giờ là cấu hình dành cho tàu siêu lớn. Các bến cảng được thiết kế tiếp nhận tàu container trọng tải đến 250.000 tấn – nhóm tàu container lớn nhất thế giới hiện nay, với sức chở khoảng 24.000 TEU. Điều này đưa cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ vào nhóm ít ỏi các cảng container 24.000 TEU ở khu vực có khả năng tiếp nhận những chuyến tàu chủ lực trên các tuyến xa bờ.
Về quy mô dài hạn, cảng dự kiến có 2–4 bến vào giai đoạn đến năm 2030 với tổng chiều dài 1.016–2.016 m, và có thể mở rộng lên 13 bến với hệ thống cầu cảng chính dài khoảng 7–7,5 km. Công suất thiết kế đạt 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và tăng lên 16,9 triệu TEU vào năm 2047, cao gần gấp 3 lần sản lượng 5,8 triệu TEU mà Tân Cảng – Cát Lái đạt được trong năm 2024. Đây là bước nhảy công suất cần thiết nếu TP.HCM muốn vươn khỏi vai trò một cảng xuất nhập khẩu truyền thống để trở thành cảng trung chuyển quốc tế thực sự.
Hạ tầng kết nối: Điểm nghẽn hay lợi thế cạnh tranh của TP.HCM?
Một siêu cảng chỉ mạnh khi mạng lưới kết nối phía sau nó đủ linh hoạt và hiệu quả. Vị trí cảng Cần Giờ nằm tại cù lao Phú Lợi, chỉ cách cụm cảng Cái Mép – Thị Vải chưa đầy 2 km theo đường chim bay nhưng hiện chưa có kết nối đường bộ trực tiếp. Nếu không xử lý tốt bài toán hạ tầng, lợi thế vị trí này có thể biến thành điểm nghẽn vận hành.
TP.HCM đã phác thảo một gói giải pháp khá quyết liệt. Trước mắt, thành phố yêu cầu hoàn tất thủ tục đầu tư tuyến đường dài 3 km từ Phước An đến khu vực kết nối dự án để khởi công trong tháng 9/2026, đưa vào sử dụng năm 2027. Thành phố cũng nghiên cứu tuyến đường sắt kết nối đến cụm cảng Cái Mép – Cần Giờ, đồng thời dự kiến đề nghị nạo vét, duy trì luồng Cái Mép – Thị Vải ở độ sâu 16–18 m. Về dài hạn, TP.HCM tính xây cầu Cần Giờ nối huyện Nhà Bè trước năm 2029 và mở rộng trục Rừng Sác lên 10 làn xe, kết nối cao tốc Bến Lức – Long Thành. Những bước đi này sẽ quyết định siêu cảng Cần Giờ trở thành nút thắt hay nút giao trọng yếu của hệ thống logistics khu vực.
Từ siêu cảng đến trung tâm logistics châu Á: Cơ hội và điều kiện để TP.HCM bứt lên
Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ không chỉ là câu chuyện của TP.HCM mà là phép thử năng lực tổ chức hạ tầng chiến lược của Việt Nam. Dự án này được triển khai bởi liên danh gồm Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC), Công ty CP Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A – thành viên của MSC, hãng tàu container lớn nhất thế giới, nắm khoảng 21,5% năng lực vận tải toàn cầu. Sự hiện diện của một hãng tàu chủ lực toàn cầu là tín hiệu mạnh cho thấy tiềm năng đưa TP.HCM thành “hub” trung chuyển trên các tuyến xa bờ.
Theo các tính toán, cảng có thể mang lại nguồn thu khoảng 34.000–40.000 tỷ đồng mỗi năm và tạo việc làm trực tiếp cho 6.000–8.000 lao động, cùng hàng chục nghìn việc làm gián tiếp. Nhưng doanh thu và việc làm chỉ là phần nổi; giá trị lớn hơn là khả năng kéo chuỗi dịch vụ logistics, công nghiệp phụ trợ và các trung tâm phân phối về quanh TP.HCM, từ đó nâng vị thế thành phố trong chuỗi cung ứng khu vực. Kết luận hợp lý nhất lúc này: nếu TP.HCM giữ vững kỷ luật tiến độ, bảo đảm hạ tầng kết nối và tuân thủ định hướng cảng xanh, siêu cảng Cần Giờ có thể trở thành bước ngoặt để thành phố cạnh tranh sòng phẳng với các trung tâm logistics Đông Nam Á trong tương lai.
