Siêu cảng Cần Giờ là gì và vì sao đây là bước ngoặt chiến lược?
Siêu cảng Cần Giờ là dự án Cảng trung chuyển quốc tế đặt tại cửa sông Cái Mép, với cầu cảng dài 7,5km, diện tích khoảng 571ha, công suất hướng tới 16,9 triệu TEU mỗi năm và khả năng đón tàu container tới 250.000 tấn, được thiết kế để trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa trên các tuyến hàng hải xuyên đại dương của khu vực châu Á. Ngày 29/4/2026, TP.HCM trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, chính thức đưa dự án bước vào giai đoạn chuẩn bị triển khai. Điểm mấu chốt của siêu cảng Cần Giờ không chỉ là kích thước hay công suất, mà là tham vọng tái định vị vai trò của các cảng container Việt Nam trong mạng lưới hàng hải châu Á. Thay vì chỉ làm điểm xuất phát hoặc kết thúc của dòng hàng, Việt Nam muốn trở thành mắt xích trung chuyển, kéo các tuyến tàu xuyên đại dương về cửa ngõ phía Nam và thoát khỏi tình trạng phụ thuộc vào các trung tâm trung chuyển nước ngoài.
Quy mô siêu cảng: Báo hiệu tham vọng cạnh tranh với Singapore và Port Klang
Nếu nhìn vào thông số, siêu cảng Cần Giờ là lời tuyên bố rất rõ ràng về tham vọng cạnh tranh trong hàng hải châu Á. Công trình rộng khoảng 571ha, tương đương diện tích hồ Tây, thuộc nhóm dự án cảng biển có giá trị đầu tư lớn nhất từng được chấp thuận tại Việt Nam. Hệ thống cầu cảng chính dài 7,5km, gần gấp đôi phần cầu chính Nhật Tân, được thiết kế để tiếp nhận tàu container đến 250.000 DWT – nhóm tàu lớn nhất thế giới với sức chở khoảng 24.000 TEU. Theo thiết kế, cảng dự kiến đạt công suất 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và tăng lên 16,9 triệu TEU vào năm 2047. Công suất này được quảng bá là gấp nhiều lần các cảng lớn hiện hữu, tạo nền tảng cho vai trò trung chuyển quốc tế. Một phát biểu có thể trích dẫn là: "Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ có diện tích khoảng 571ha, được quy hoạch tại khu vực cửa sông Cái Mép". Với cấu hình như vậy, Việt Nam không giấu ý định tham gia cuộc chơi ở phân khúc siêu tàu – phân khúc mà lâu nay Singapore hay Port Klang đang nắm lợi thế.
Tác động lên mạng lưới hàng hải châu Á: Kéo dòng tàu về phía Nam
Điểm khác biệt quyết định của siêu cảng Cần Giờ là chức năng trung chuyển quốc tế. Khi cảng vận hành đúng thiết kế, một trung tâm trung chuyển lớn tại phía Nam có thể giúp rút ngắn các khâu trung chuyển, tăng khả năng kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải xuyên đại dương và mở thêm lựa chọn logistics cho hàng hóa trong khu vực. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều tuyến tàu xuyên đại dương hoàn toàn có thể chọn neo đậu tại Cần Giờ thay vì phải ghé các trung tâm trung chuyển như Singapore trước khi đi tiếp. Dự án được định hướng đưa giai đoạn đầu vào khai thác từ năm 2030, cho thấy chiến lược dài hơi nhằm đáp ứng bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng coi trọng những cảng nước sâu có khả năng tiếp nhận siêu tàu và kết nối nhiều tuyến vận tải. Quan trọng hơn, dự án có thể tạo thêm một cực mới cho hệ thống cảng biển quốc gia, nâng vai trò của Việt Nam từ một điểm đến của hàng hóa thành một mắt xích trung chuyển trên các tuyến hàng hải quốc tế.
Lợi ích thực tế cho doanh nghiệp và người dân
Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, siêu cảng Cần Giờ mở ra lợi ích rất cụ thể. Một trung tâm trung chuyển lớn tại phía Nam có thể giúp rút ngắn các khâu trung chuyển, giảm phụ thuộc vào cảng trung chuyển nước ngoài và tăng khả năng kết nối trực tiếp với các tuyến hàng hải xuyên đại dương. Điều đó không chỉ tạo thêm lựa chọn logistics cho hàng hóa Việt Nam mà còn cho cả khu vực, đặc biệt là các chuỗi cung ứng gắn với vùng kinh tế phía Nam. Vị trí của dự án nằm gần cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, cách chưa đầy 2km theo đường chim bay, giúp hình thành một tổ hợp cảng nước sâu có tính bổ trợ lẫn nhau. Khi hàng hóa được trung chuyển và phân phối ngay tại cửa ngõ phía Nam, doanh nghiệp có thể kỳ vọng thời gian vận chuyển ngắn hơn, chi phí logistics cạnh tranh hơn. Với người dân, một cực tăng trưởng mới quanh siêu cảng có thể tạo thêm việc làm và dịch vụ hỗ trợ, nếu bài toán quy hoạch đô thị – môi trường được xử lý thận trọng.
Thách thức môi trường và cuộc chơi dài hơi của Việt Nam
Không thể nói về siêu cảng Cần Giờ mà bỏ qua thách thức môi trường. Theo quy hoạch, cảng sẽ phát triển theo hướng xanh và thông minh, đồng thời phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường do nằm gần Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ. Đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội để Việt Nam chứng minh rằng phát triển cảng container Việt Nam quy mô lớn vẫn có thể đi cùng tiêu chuẩn bảo tồn và chuyển dịch xanh. Dự án đã bước vào giai đoạn chuẩn bị triển khai, nhưng sẽ còn một chặng đường dài đến mốc 2030 – thời điểm giai đoạn đầu dự kiến đi vào khai thác. Trong cuộc chơi với những trung tâm như Singapore và Port Klang, việc hình thành siêu cảng Cần Giờ là điều kiện cần, nhưng cách vận hành hiệu quả, kết nối với các tuyến hàng hải châu Á và duy trì được môi trường sinh thái Cần Giờ mới là điều kiện đủ. Nếu làm được, Việt Nam sẽ không chỉ thay đổi bản đồ hàng hải khu vực mà còn nâng chuẩn phát triển cảng biển thế hệ mới.
