Cầu đi bộ Hồ Tây: Biểu tượng đô thị mới hình thành từ một đại dự án
Cầu đi bộ Hồ Tây là hạng mục giao thông và không gian công cộng vươn ra mặt nước, nằm trong dự án cải tạo Hồ Tây Hà Nội bằng phương thức đối tác công tư, với mục tiêu vừa mở rộng khả năng tiếp cận hồ vừa tạo trải nghiệm ngắm cảnh, dạo bộ và sinh hoạt văn hóa mới cho người dân và du khách, qua đó góp phần định hình một kiến trúc độc đáo Hà Nội gắn chặt với bản sắc mặt nước và di sản đô thị hiện hữu. Điểm cốt lõi của dự án Hồ Tây Hà Nội không chỉ là nới rộng một tuyến đường ven hồ dài khoảng 13,5 km, mà là thay đổi cách chúng ta tương tác với mặt nước và không gian quanh hồ. UBND TP Hà Nội đã khởi công dự án đầu tư, cải tạo, phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ theo hình thức PPP – hợp đồng BT, với tổng vốn dự kiến khoảng 30.151 tỷ đồng do một đơn vị thuộc Sun Group Hà Nội thực hiện. Đây là bước lựa chọn rất mang tính tuyên ngôn: thành phố sẵn sàng dùng một đại dự án để tái định nghĩa không gian công cộng trung tâm.
Thiết kế cầu đi bộ vươn ra mặt hồ: từ ý tưởng “Re-hug the Lake” đến trải nghiệm đời sống
Thay vì tiếp tục chấp nhận cảnh người dân chỉ đi dọc bờ, nhìn Hồ Tây từ xa, thành phố và Sun Group chọn hướng kéo con người tiến gần hơn mặt nước bằng các cầu đi bộ Hồ Tây và sàn cảnh quan vươn ra hồ. Phương án giao thông được nghiên cứu theo hướng cầu cạn kết hợp sàn cảnh quan và cầu đi bộ, giúp mở rộng mặt cắt tuyến đường mà không xâm lấn sâu vào khu dân cư hiện hữu – một lựa chọn thể hiện ý thức tôn trọng cấu trúc đô thị có sẵn hơn là phá bỏ. Ý tưởng tổng thể được gọi là “Re-hug the Lake”, tức là ôm lại hồ bằng những điểm tiếp cận mới, tạo thêm nơi đi bộ, chạy bộ, dừng nghỉ, ngắm bình minh, hoàng hôn, chụp ảnh ngay trong nội đô. Quan điểm ở đây rõ ràng: Hồ Tây không chỉ là phong cảnh nền cho giao thông mà phải trở thành không gian sống hàng ngày. Nếu làm đúng tinh thần này, cầu đi bộ sẽ không phải một công trình trang trí, mà là phần tự nhiên trong hành lang xanh – Greenway – nối quảng trường, cầu cảnh quan, công viên, di tích, làng cổ và các công trình lớn quanh hồ.
Từ con đường ven hồ 13,5 km đến hệ sinh thái văn hóa – du lịch quanh nước
Một trong những quyết định táo bạo nhất của dự án cải tạo Hồ Tây là đặt trọng tâm vào giao thông và cảnh quan ven hồ, thay vì chỉ chỉnh trang đơn lẻ từng đoạn. Tuyến đường ven hồ dài khoảng 13,5 km sẽ được cải tạo, tạo trục kết nối liên tục qua Nguyễn Đình Thi, Trích Sài, Vệ Hồ, Nhật Chiêu và các tuyến Quảng Bá, Quảng Khánh, Quảng An, nhưng được yêu cầu không mở rộng về phía khu dân cư hiện hữu. Cách tiếp cận này cho thấy mục tiêu không phải “lấy đất” mà là tổ chức lại không gian để cả giao thông, người đi bộ và mặt nước cùng chung sống. Theo kế hoạch, phạm vi dự án khoảng 567,75 ha, trong đó hơn 520 ha mặt nước được giữ nguyên hiện trạng, chỉ khoảng 46,85 ha còn lại là diện tích đất, bao gồm cả các hồ nhỏ, tập trung vào cây xanh và không gian công cộng. Nếu đúng như lộ trình, Hồ Tây sẽ được định vị trở thành trung tâm văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo của Thủ đô, kết nối với khu phố cổ và khu vực sông Hồng, nâng chất lượng sống và vị thế đô thị của Hà Nội. Đây không phải sửa một tuyến đường; đây là xây lại câu chuyện của một vùng hồ trong cấu trúc thành phố.
Thời gian, mục tiêu và bài toán cân bằng lợi ích công – tư
Dự án Hồ Tây Hà Nội được triển khai theo hợp đồng BT, thanh toán bằng quỹ đất, với tổng vốn dự kiến khoảng 30.151–30.200 tỷ đồng, trong đó vốn chủ sở hữu nhà đầu tư khoảng 4.500 tỷ đồng, tương đương 15%. Đây là cấu trúc tài chính phức tạp, đòi hỏi thành phố phải giám sát chặt để đảm bảo lợi ích nhà nước, người dân và doanh nghiệp không bị lệch. UBND TP Hà Nội yêu cầu nhà đầu tư khẩn trương hoàn thiện thủ tục quy hoạch, đầu tư, đất đai, môi trường; lập báo cáo nghiên cứu khả thi, đảm bảo hiệu quả và tiết kiệm chi phí, đồng thời giữ ổn định đời sống dân cư và hạ tầng đồng bộ trong suốt quá trình triển khai. Tiến độ dự kiến kết thúc toàn bộ dự án vào năm 2030, với giai đoạn 1 từ quý III/2026 đến quý IV/2028 tập trung vào cải tạo đường ven hồ và cảnh quan, đoạn Quảng An dự kiến hoàn thành trong quý III/2027; giai đoạn 2 từ quý I/2027 đến quý IV/2030 đầu tư đồng bộ hạ tầng, cảnh quan và công viên theo quy hoạch. Nếu mốc thời gian này được giữ vững, Hà Nội sẽ có một thập kỷ định hình lại cách người dân sử dụng không gian mặt nước, và cầu đi bộ Hồ Tây là điểm dễ thấy nhất cho sự thay đổi đó.
Tác động dài hạn: từ trải nghiệm thường nhật đến bản sắc kiến trúc độc đáo Hà Nội
Những lối đi trên mặt hồ đã chứng minh sức hút ở nhiều thành phố châu Âu, và việc Hà Nội chọn phát triển cầu đi bộ Hồ Tây cho thấy tham vọng đặt mình vào nhóm đô thị coi mặt nước là trung tâm trải nghiệm. Dự án đặt mục tiêu bổ sung hệ thống bến thủy, mở rộng khả năng tiếp cận Hồ Tây bằng cả đường bộ và đường thủy, đồng thời tạo điều kiện tổ chức hoạt động nghệ thuật, triển lãm, âm nhạc, nhạc nước, trình diễn ánh sáng trong các dịp đặc biệt. Nói cách khác, mặt hồ không còn bị khóa trong vai trò phong cảnh tĩnh, mà trở thành sân khấu sống, gắn với nhịp văn hóa đô thị. Tuy vậy, mọi kiến trúc độc đáo Hà Nội mới xuất hiện quanh Hồ Tây chỉ thực sự có ý nghĩa khi cư dân coi đó là không gian chung, dễ tiếp cận, an toàn và không bị thương mại hóa quá mức. Nếu cầu đi bộ, sàn cảnh quan, quảng trường nổi hay các bến thuyền biến Hồ Tây thành trung tâm văn hóa – du lịch mà không đẩy người dân địa phương ra rìa, dự án cải tạo Hồ Tây sẽ là ví dụ hiếm về việc đối tác công – tư dùng tiền lớn để tạo giá trị chung lâu dài, chứ không chỉ xây biểu tượng nhìn từ xa.
