CAEXPO Nam Ninh: sân khấu ACFTA 3.0 và vị thế mới của doanh nghiệp Việt
CAEXPO Nam Ninh là hội chợ thương mại và đầu tư thường niên giữa Trung Quốc và ASEAN, nơi các chính phủ và doanh nghiệp gặp nhau để biến khu vực thương mại tự do ACFTA từ văn kiện trên giấy thành các hợp đồng, dự án và chuỗi cung ứng cụ thể trong đời sống kinh tế khu vực. Chính tại đây, những ưu đãi, quy tắc và cam kết hợp tác được kiểm nghiệm bằng năng lực kết nối, đàm phán và tổ chức sản xuất của các bên liên quan. Lễ khai mạc CAEXPO và hội nghị CABIS lần thứ 23 diễn ra ngày 17/9 tại Trung tâm Hội chợ triển lãm Nam Ninh, với sự tham dự của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam. Sự kiện năm nay mang chủ đề ACFTA 3.0, đặt trọng tâm vào xây dựng khu vực thương mại tự do và tăng trưởng kinh tế chất lượng cao. Hơn 3.400 doanh nghiệp đến từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia, chứng tỏ CAEXPO đã trở thành “chợ lớn” của cả khu vực. Việt Nam góp mặt với 120 doanh nghiệp và hơn 200 gian hàng – con số không lớn nếu so với quy mô thị trường, nhưng đủ để thấy doanh nghiệp Việt đã coi Nam Ninh là điểm hẹn chiến lược, không phải một hội chợ mang tính hình thức.
Bốn hướng hợp tác chiến lược: cơ hội hay thách thức cho thương mại Việt Nam – Trung Quốc?
Điểm đáng chú ý nhất năm nay là thông điệp hợp tác rất cụ thể: đưa ACFTA 3.0 đi vào thực tế, đẩy mạnh hạ tầng, logistics và chuỗi cung ứng ASEAN – Trung Quốc. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nêu rõ bốn đề xuất, trong đó trước hết là đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư và mở rộng hơn nữa thị trường cho hàng hóa của nhau. Nếu doanh nghiệp Việt không chủ động chuẩn hóa sản phẩm, hồ sơ và quy trình, ưu đãi từ ACFTA 3.0 hợp tác sẽ vẫn nằm trên giấy. Đề xuất thứ ba và thứ tư cho thấy cuộc chơi đã chuyển sang “sân” công nghệ và hạ tầng: đẩy mạnh kết nối số, đổi mới sáng tạo, khai thác AI, thương mại điện tử xuyên biên giới, logistics thông minh, cùng với kết nối đường bộ, đường sắt, đường biển, hàng không để hình thành chuỗi cung ứng khu vực ổn định, hiệu quả. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, với áp lực chuyển đổi số và xanh ngày càng cao, đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt nhảy lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ đóng vai trò gia công và cung cấp nguyên liệu.
120 doanh nghiệp Việt tại CAEXPO: bước khởi động cho chiến lược chuỗi cung ứng ASEAN
Tham gia CAEXPO lần này, 120 doanh nghiệp Việt mang tới hơn 200 gian hàng với sản phẩm đa dạng từ nông – lâm sản tới công nghệ điện tử. Đây là “đội hình” thử nghiệm cho chiến lược xuất khẩu doanh nghiệp Việt, trong đó không chỉ bán hàng mà phải tìm được chỗ đứng trong chuỗi cung ứng ASEAN – Trung Quốc. Theo số liệu hải quan, trong 8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh, với nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, điện thoại, rau quả, gỗ và sản phẩm gỗ đều tăng hai chữ số. Những ngành này cũng chính là ứng viên sáng cho việc gắn sản xuất trong nước với mạng lưới chuỗi cung ứng khu vực. Sự có mặt của đoàn xúc tiến đầu tư do Bộ Công Thương tổ chức từ 16–20/9 nhằm kết nối khu công nghiệp, doanh nghiệp Việt với nhà đầu tư Trung Quốc cho thấy tư duy đã dịch chuyển: hội chợ không chỉ để chốt đơn xuất khẩu, mà là điểm gặp giữa sản xuất, đầu tư và logistics. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chỉ dừng ở trưng bày sản phẩm mà không đầu tư chuẩn bị hồ sơ chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn kỹ thuật và mô hình hợp tác dài hạn, cơ hội sẽ nhanh chóng trôi qua.
Từ Bắc Ninh, Đà Nẵng, An Giang đến Sunwah, GBA: bản đồ hợp tác công nghệ, AI và logistics đang hình thành
Một điểm mới của CAEXPO Nam Ninh lần này là sự xuất hiện nổi bật của các địa phương và doanh nghiệp công nghệ. Đại diện các khu công nghiệp như Kinh Bắc chia sẻ kinh nghiệm vận hành khu công nghiệp và ký kết bản ghi nhớ hợp tác với đối tác Trung Quốc, trong khi các doanh nghiệp công nghệ Việt được kết nối với nhà đầu tư để trao đổi về mô hình khu công nghiệp, khu logistics thế hệ mới. Các tỉnh như An Giang dùng diễn đàn để giới thiệu môi trường, cơ hội đầu tư địa phương – đó là cách hợp lý để chuyển lợi thế nông nghiệp thành chuỗi giá trị có gắn logistics và chế biến. Các bản ghi nhớ giữa Cục Xúc tiến thương mại và Liên minh GBA, giữa Sunwah, Tập đoàn Dược phẩm Liuzhou và hiệp hội phía Việt Nam cho thấy bức tranh hợp tác đang mở rộng sang công nghệ, y dược, tài chính, logistics, thay vì chỉ tập trung vào hàng hóa truyền thống. Nếu Bắc Ninh tận dụng kinh nghiệm công nghiệp, Đà Nẵng phát huy lợi thế cảng biển – du lịch, An Giang gắn nông nghiệp với công nghệ bảo quản và thương mại điện tử, doanh nghiệp Việt có thể bước vào cuộc chơi AI, logistics thông minh, thương mại điện tử xuyên biên giới trên nền thực lực địa phương, chứ không chạy theo khẩu hiệu.
Bản ghi nhớ mới và yêu cầu thay đổi tư duy xuất khẩu của doanh nghiệp Việt
Song song với CAEXPO, hai bản ghi nhớ quan trọng giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Thương mại Trung Quốc về nhóm công tác khu hợp tác kinh tế qua biên giới và hợp tác chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng đã được ký dưới sự chứng kiến lãnh đạo cấp cao hai nước. Nội dung hợp tác hướng tới xây dựng khuôn khổ cùng có lợi, gắn với các cơ chế khu vực và toàn cầu mà hai bên là thành viên. Thông điệp ở đây rất rõ: thương mại Việt Nam – Trung Quốc đang rời khỏi vùng an toàn của xuất – nhập khẩu thuần túy để đi vào không gian hợp tác công nghệ, đầu tư và chuỗi cung ứng dài hạn. Ở CAEXPO, các bên cũng ký nhiều bản ghi nhớ xúc tiến thương mại và hợp tác trong lĩnh vực công nghệ, y dược, sức khỏe. Nếu doanh nghiệp Việt còn xem xuất khẩu là bán một lô hàng rồi thôi, họ sẽ bỏ lỡ lợi ích thực sự của ACFTA 3.0 và của các cơ chế chuỗi cung ứng ASEAN. Cơ hội “chia sẻ thị trường lớn” sẽ chỉ thành hiện thực với những doanh nghiệp dám đầu tư tiêu chuẩn, dữ liệu, hệ thống pháp lý và năng lực đàm phán ở cấp khu vực, thay vì cách làm nhỏ lẻ. CAEXPO Nam Ninh vì thế không phải một sự kiện mùa vụ, mà là lời nhắc rằng chiến lược xuất khẩu doanh nghiệp Việt phải được viết lại theo ngôn ngữ chuỗi cung ứng.
