Đánh giá mức triển khai, không phải áp chuẩn cho từng cá nhân
Thông tư 94/2026/TT-BGDĐT quy định tiêu chuẩn, tiêu chí và cách đánh giá mức độ thực hiện Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là khung để cơ sở giáo dục phổ thông tự đối chiếu tiến độ triển khai, không phải mệnh lệnh buộc mọi hiệu trưởng, phó hiệu trưởng hay giáo viên phải đạt một mức năng lực ngoại ngữ cụ thể. Cách hiểu này rất quan trọng: tiêu chí tiếng Anh hiệu trưởng là một phần trong đánh giá nhà trường, chứ không phải chứng chỉ nghề nghiệp áp đồng loạt cho từng cán bộ. Ba mức đánh giá được thiết kế theo tầng; mức sau kế thừa toàn bộ yêu cầu của mức trước rồi bổ sung tiêu chí cao hơn. Trường muốn đạt Mức độ 2 phải đáp ứng Mức độ 1, và muốn đạt Mức độ 3 phải hoàn thành cả hai mức trước đó. Vì vậy, đây là lộ trình triển khai, không phải cuộc kiểm tra một lần.

Mức 1 và 2: Một lãnh đạo giao tiếp được là điểm khởi đầu
Ở Mức độ 1, trường phổ thông cần có ít nhất một lãnh đạo sử dụng được tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài; vị trí này có thể là hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng. Nhà trường đồng thời phải bảo đảm đủ giáo viên tiếng Anh theo quy định, còn giáo viên dạy một phần môn học hoặc hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh cần có năng lực phù hợp nhiệm vụ. Tiêu chí không đòi hỏi ban giám hiệu nói tiếng Anh như giáo viên chuyên ngữ: mục tiêu là xử lý được công việc, từ đón tiếp khách quốc tế, giới thiệu trường đến trao đổi chuyên môn. Mức độ 2 kế thừa toàn bộ yêu cầu Mức độ 1, rồi bổ sung tiêu chí về dạy học và đánh giá: giáo viên tham gia dạy bằng tiếng Anh phải đạt yêu cầu năng lực ngoại ngữ, và với môn có kiểm tra định kỳ, ít nhất 10% nội dung bài kiểm tra phải bằng tiếng Anh. Như vậy, yêu cầu lãnh đạo ở hai mức này không tăng về số lượng.

Mức 3 nâng tiêu chí lãnh đạo và cả yêu cầu đánh giá
Bước lên Mức độ 3, nhà trường phải có ít nhất hai lãnh đạo sử dụng được tiếng Anh để làm việc trực tiếp với người nước ngoài. Đây là mức tăng rõ nhất trong tiêu chuẩn lãnh đạo trường: không chỉ cần một đầu mối giao tiếp mà cần thêm người có thể cùng điều hành hoạt động đối ngoại và hỗ trợ triển khai đề án. Với các môn có nội dung dạy bằng tiếng Anh và kiểm tra định kỳ, giáo viên phải thiết kế ít nhất 50% nội dung bài kiểm tra bằng tiếng Anh. Các mức đánh giá còn bao gồm những yêu cầu khác về môi trường sử dụng tiếng Anh và kế hoạch giáo dục, nên năng lực của ban giám hiệu không thể thay thế việc xây dựng hoạt động thực chất trong toàn trường. Đích đến hợp lý không phải là chạy theo con số để đạt mức cao nhất, mà là bảo đảm tiếng Anh được dùng đúng nơi, đúng nhiệm vụ và có chất lượng. Các trường nên chọn mức phù hợp với năng lực hiện tại rồi nâng dần.

Ủng hộ yêu cầu, nhưng cần đào tạo sát việc và có lộ trình
Lãnh đạo trường được hỏi nhìn chung ủng hộ yêu cầu vì tiếng Anh giúp nhà trường hội nhập, tiếp cận tài liệu giáo dục và theo dõi chất lượng dạy học ngoại ngữ. Tuy nhiên, áp lực là có thật với những cán bộ quản lý lâu năm, vốn phải cân bằng họp hành, điều hành và công việc chuyên môn. Bắt đầu bằng việc yêu cầu chứng chỉ mà không tạo môi trường luyện tập sẽ dễ biến tiêu chí thành gánh nặng hình thức. Các lớp bồi dưỡng nên chia theo trình độ, tập trung vào tình huống quản lý như tiếp khách quốc tế, giới thiệu nhà trường, trao đổi công việc, dự hội nghị và chia sẻ kinh nghiệm. Trường cũng có thể rà soát năng lực ban giám hiệu, khuyến khích tự học và dùng nền tảng trực tuyến hoặc công cụ trí tuệ nhân tạo để luyện nghe, nói theo tình huống. Đề án ngôn ngữ thứ hai chỉ có thể đi vào đời sống khi cơ quan quản lý hỗ trợ đào tạo thiết thực, còn nhà trường có thời gian và cơ hội thực hành.
Kết luận: yêu cầu tiếng Anh trường phổ thông nên được xem là mục tiêu phát triển năng lực của tập thể lãnh đạo, không phải rào cản hành chính áp ngay cho từng cá nhân. Thông tư đã đưa ra các nấc đánh giá rõ hơn, từ một lãnh đạo ở Mức độ 1 đến ít nhất hai ở Mức độ 3. Phần còn thiếu để chính sách thuyết phục là lộ trình bồi dưỡng thực tế, linh hoạt theo địa phương và gắn với công việc hằng ngày.







