Từ dự án silicon toàn cầu đến vị trí mới của Việt Nam trong chuỗi cung ứng chip
Nhà máy polysilicon Việt Nam của Tokuyama tại TP.HCM là cơ sở sản xuất và xử lý vật liệu bán dẫn có độ tinh khiết rất cao, dùng làm đầu vào cho tấm silicon bán dẫn, đồng thời đóng vai trò là mắt xích mới trong chuỗi cung ứng chip toàn cầu đang đa dạng hóa sau đại dịch và trước làn sóng đầu tư vào AI. Ngày 13/8, Công ty TNHH Tokuyama Việt Nam khánh thành dự án silicon toàn cầu tại Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3, đánh dấu việc hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động nhà máy sản xuất polysilicon phục vụ ngành bán dẫn. Đây không chỉ là thêm một dự án đầu tư công nghiệp, mà là một bước dịch chuyển có tính chiến lược trong chuỗi cung ứng chip. Tokuyama đang chủ động phân bổ mạng lưới sản xuất ra khỏi nhà máy duy nhất tại Nhật Bản để giảm rủi ro, trong đó Việt Nam được đặt vào vị trí quan trọng của kế hoạch tái cấu trúc này. Nói cách khác, khánh thành nhà máy ở Phú Mỹ 3 là tuyên bố rõ ràng rằng Việt Nam không muốn đứng ngoài làn sóng tái định hình vật liệu bán dẫn toàn cầu.
Tokuyama TP.HCM: mảnh ghép mới trong kiến trúc chuỗi polysilicon toàn cầu
Dự án silicon toàn cầu của Tokuyama Việt Nam được xây dựng tại Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3, phường Tân Phước, TP.HCM, với mục tiêu sản xuất polysilicon đã và chưa qua tinh chế, tổng quy mô tối đa 4.955 tấn/năm. Song song với đó, Tokuyama đưa vào hoạt động một cơ sở mới tại TP.HCM chuyên xử lý, làm sạch và kiểm tra chất lượng polysilicon – vật liệu đầu vào để sản xuất tấm silicon bán dẫn. Việc hai mắt xích này cùng hiện diện giúp Tokuyama phân tán rủi ro thay vì phụ thuộc vào một nhà máy duy nhất ở Nhật Bản, đồng thời tạo ra một cụm chức năng trọn vẹn hơn của chuỗi cung ứng vật liệu bán dẫn tại Việt Nam. Theo nguồn tin, nhà máy tại Việt Nam do công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của Tokuyama vận hành, cho phép tập đoàn kiểm soát trực tiếp các công nghệ độc quyền và chuẩn hóa chất lượng trên toàn mạng lưới sản xuất. Khi kết hợp với cơ sở liên doanh tại Malaysia, tổng công suất polysilicon của Tokuyama ở Nhật Bản và Đông Nam Á dự kiến tăng khoảng 50%, lên 12.500 tấn mỗi năm. Đây là một quyết định rõ ràng: thay vì chạy đua mở rộng đơn lẻ, Tokuyama ưu tiên phân tán sản xuất, xây dựng chuỗi cung ứng chip có sức chịu đựng tốt hơn trước các cú sốc.
AI, nhu cầu tấm silicon tăng và cơ hội để Việt Nam nâng cấp vai trò
Không phải ngẫu nhiên Tokuyama chọn lúc này để tái cấu trúc mạng lưới polysilicon. Chiến lược được thiết kế nhằm giảm phụ thuộc vào nhà máy duy nhất tại Nhật Bản và chuẩn bị cho nhu cầu vật liệu bán dẫn dự báo tăng mạnh trong những năm tới. Làn sóng đầu tư vào AI đang kéo theo nhu cầu linh kiện bán dẫn tiên tiến, trong đó có bộ nhớ băng thông cao (HBM), khiến nhu cầu về vật liệu đầu vào siêu tinh khiết leo thang. Hiệp hội công nghiệp bán dẫn SEMI dự báo tổng lượng tấm silicon xuất xưởng toàn cầu có thể đạt 15,5 tỷ inch² vào năm 2028, tăng khoảng 20% so với năm 2025. Trong bối cảnh đó, nhà máy polysilicon Việt Nam không chỉ là một điểm xử lý vật liệu; nó là công cụ để Tokuyama đón đầu làn sóng AI bằng chuỗi cung ứng chip linh hoạt hơn. Tokuyama hiện có khả năng tinh chế polysilicon với mức tạp chất chỉ khoảng 1 phần nghìn tỷ và là nhà sản xuất polysilicon cho ngành bán dẫn lớn thứ ba thế giới, chiếm khoảng 20% thị phần. Khi năng lực như vậy đặt chân vào Việt Nam, vai trò của nước ta trong bản đồ vật liệu bán dẫn được nâng lên một nấc rõ ràng.
Nhân lực Việt Nam: lợi thế bất ngờ trong mắt ông lớn vật liệu bán dẫn
Một chi tiết đáng chú ý nhưng thường bị xem nhẹ là lý do Tokuyama chọn Việt Nam: con người. Tại nhà máy, công nhân trực tiếp xử lý và chia nhỏ các thanh polysilicon thành những mảnh có kích thước phù hợp để đưa vào lò của khách hàng. Công đoạn này phần lớn được thực hiện thủ công để hạn chế nguy cơ vật liệu bị nhiễm tạp chất kim loại từ máy móc, đồng thời bảo đảm kích thước từng mảnh đáp ứng yêu cầu. Độ tinh khiết phải đạt mức đặc biệt cao, nên công việc đòi hỏi tay nghề, sự cẩn trọng và tính ổn định – thứ mà Tokuyama đánh giá cao ở lao động Việt. Tổng giám đốc công ty con của Tokuyama tại Việt Nam cho biết những trải nghiệm tích cực với thực tập sinh kỹ thuật người Việt tại các nhà máy của tập đoàn là một trong những lý do quan trọng dẫn tới quyết định đầu tư. Đây là thông điệp thẳng thắn: Việt Nam không chỉ hấp dẫn nhờ chi phí hay ưu đãi đầu tư công nghiệp, mà còn vì chất lượng nguồn nhân lực có thể đáp ứng các công đoạn tinh vi trong chuỗi vật liệu bán dẫn. Nếu Việt Nam tiếp tục đầu tư vào đào tạo kỹ thuật cao, nhà máy Tokuyama TP.HCM có thể trở thành tiêu chuẩn tham chiếu cho các dự án vật liệu bán dẫn sau này.
Việt Nam trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng chip và bước đi tiếp theo
Dự án silicon toàn cầu của Tokuyama Việt Nam được kỳ vọng bổ sung cơ sở sản xuất vật liệu bán dẫn tại TP.HCM và phù hợp với định hướng thu hút đầu tư công nghệ cao, phát triển chuỗi cung ứng bán dẫn của Thành phố. Nhưng tham vọng của Tokuyama còn đi xa hơn: tập đoàn đang đưa Việt Nam vào vị trí quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc mạng lưới polysilicon, nhằm giảm phụ thuộc vào một nhà máy duy nhất tại Nhật Bản. Việc đồng thời mở rộng sang Việt Nam và Malaysia cho thấy Tokuyama không chỉ muốn tăng công suất mà còn thay đổi cách tổ chức chuỗi cung ứng vật liệu bán dẫn, phân tán điểm nghẽn và xây dựng nguồn cung ổn định hơn. Tokuyama dự kiến bắt đầu sản xuất thương mại tại cơ sở Việt Nam vào năm 2027, sau khi hoàn tất quá trình thử nghiệm. Riêng nhà máy tại Việt Nam còn dư địa để gần như tăng gấp đôi công suất, và Tokuyama đang cân nhắc mở rộng cả ba cơ sở khi nhà máy ở Nhật Bản tiến gần giới hạn sản xuất. Nhìn từ góc độ Việt Nam, câu hỏi không phải là liệu chúng ta có tham gia chuỗi cung ứng chip hay không, mà là có tận dụng được "cửa sổ" này để hình thành hệ sinh thái vật liệu bán dẫn, từ nghiên cứu, đào tạo đến liên kết doanh nghiệp nội địa. Nhà máy polysilicon ở Phú Mỹ 3 chỉ là điểm khởi đầu; cách Việt Nam đi tiếp mới quyết định vị thế lâu dài trong bản đồ chip toàn cầu.
