Cuốc xe 100.000 đồng thực chất là bài toán chia tiền nhiều lớp
Cuốc xe 100.000 đồng là cách nói ngắn gọn về tổng số tiền khách thấy trên ứng dụng, nhưng phía sau con số đó là một chuỗi phân chia gồm phần phí nền tảng, thuế, phần tài xế được hưởng và các chi phí vận hành khác, khiến số tiền tài xế thực nhận và lợi nhuận cuối cùng chênh lệch đáng kể so với giá khách thanh toán. Điều này quan trọng với cả khách và tài xế: khách tưởng mình đang trả “giá rẻ”, tài xế tưởng mình đang chạy “cuốc cao”, nhưng cả hai đều có thể đánh giá sai chi phí gọi xe thực nếu chỉ nhìn vào con số trên màn hình. Từ tháng 9/2026, cơ chế “Phí sử dụng ứng dụng” linh động của một nền tảng lớn đã khiến câu chuyện chia doanh thu tài xế trở thành tâm điểm tranh luận, khi nhiều tài xế phản ánh phần khấu trừ có thể lên tới 50% giá trị cuốc xe. Cùng lúc, mùa tựu trường lại đẩy nhu cầu đi lại của sinh viên lên cao, biến mỗi cuốc xe 100.000 đồng thành bài toán ngân sách rất cụ thể.
Be: tỷ lệ cố định, tài xế đoán được mình nhận bao nhiêu
Điểm mạnh của Be là cấu trúc chia doanh thu được công bố rõ ràng và khá ổn định theo địa bàn. Với một cuốc xe 100.000 đồng tại Hà Nội, tài xế nhận 63.600 đồng, Be giữ 30.300 đồng và 6.100 đồng là thuế Be thu hộ, nộp hộ đối tác. Ở TP.HCM, cùng mức giá, tài xế nhận 69.400 đồng, Be giữ 23.900 đồng và 6.700 đồng là thuế. Đây là một trong những câu nói dễ trích dẫn nhất: “Tại Hà Nội, nếu khách hàng thanh toán 100.000 đồng cho một chuyến xe, tài xế nhận 63.600 đồng”. Quan trọng hơn, Be khẳng định tỷ lệ chia sẻ này được duy trì từ năm 2024, không thay đổi theo từng chuyến hay khung giờ. Nghĩa là tài xế có thể dự đoán tương đối chính xác mình sẽ nhận bao nhiêu từ một cuốc xe 100.000 đồng, thay vì phải chờ xem ứng dụng khấu trừ thế nào. Khi khách được khuyến mại, Be cho biết phần chia doanh thu tài xế vẫn tính trên giá gốc của cuốc xe, phần giảm giá do nền tảng tự gánh. Về mặt lý thuyết, cách chia này giúp tài xế tránh cảm giác “mỗi mã giảm giá là một lần mất thu nhập”.
Grab: phí linh động, tài xế khó đoán trước thu nhập
Trái với mô hình cố định, Grab sử dụng cơ chế “Phí sử dụng ứng dụng” linh động và không công bố một tỷ lệ chia doanh thu chung cho mọi cuốc xe. Theo dữ liệu khảo sát 26 cuốc xe bike và car trong vài ngày, tỷ lệ tiền tài xế thực nhận trên tổng số khách trả dao động khoảng 50–75%, trong đó xe máy có những chuyến ở mức 50–75% và xe bốn bánh khoảng 55–75%. Một cuốc GrabBike được ghi nhận có tỷ lệ tài xế nhận khoảng 64%. Vì vậy, với cuốc xe 100.000 đồng, câu hỏi “tài xế nhận bao nhiêu?” không có một đáp án duy nhất: có chuyến tài xế chỉ nhận khoảng 50.000–60.000 đồng, có chuyến lên tới 70.000–75.000 đồng tùy thời điểm và cấu hình phí. Khi cơ chế này được áp dụng linh động từ tháng 9/2026, nhiều tài xế cho rằng phần khấu trừ có lúc lên tới khoảng một nửa cuốc xe, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu, bảo dưỡng và khấu hao vẫn do họ tự gánh. Mô hình linh động giúp nền tảng tối ưu vận hành, nhưng chính sự khó đoán khiến tài xế khó lập kế hoạch thu nhập và khách cũng khó hiểu chi phí gọi xe thực.
Xanh SM và bài toán thu nhập đảm bảo, không chỉ là phần trăm chia
Xanh SM lại chọn một hướng khác: đa mô hình và nhấn mạnh vào thu nhập đảm bảo, thay vì chỉ nói về tỷ lệ chiết khấu. Ở mảng Xanh SM Bike Platform, tài xế được công bố mức chia sẻ doanh số 90%. Với một cuốc có doanh số 100.000 đồng, về nguyên tắc phần chia sẻ trước thuế tương ứng khoảng 90.000 đồng. Các nhóm Xanh SM Bike và Express Siêu tốc được chia 70%, Express 2H/4H là 72% và Food là 75%. Đối với ô tô điện thuộc Xanh SM Platform, tỷ lệ lại phụ thuộc vào thời điểm ký hợp đồng và mô hình hợp tác, có nhóm 80%, có giai đoạn lên 85% hoặc cao hơn. Tuy nhiên, Xanh SM hiểu rằng chỉ nhìn phần trăm chia doanh số dễ dẫn tới kết luận sai. Từ tháng 3/2026, doanh nghiệp triển khai các gói thu nhập đảm bảo 8,5 triệu đồng/tháng hoặc 15 triệu đồng/tháng tùy mức độ hoạt động và điều kiện về tỷ lệ nhận, hoàn thành chuyến. Cách tiếp cận này cố gắng dịch một loạt con số phức tạp thành kỳ vọng thu nhập tháng cụ thể. Về phía khách, thu nhập ổn định thường gắn với chất lượng dịch vụ ổn hơn: tài xế bớt phải chạy “bất chấp” để đủ tiền, có thể dành thời gian cho an toàn và thái độ phục vụ.
TADA, sinh viên và câu hỏi: ai đang trả giá cho cuốc xe rẻ?
Trong bức tranh Grab Be Xanh SM, TADA xuất hiện với một chiến lược khác: từ quy mô khoảng 100.000 chuyến đi năm trước lên mục tiêu 1 triệu chuyến xe giá rẻ trong mùa tựu trường, tập trung vào nhóm sinh viên cần di chuyển tiết kiệm. Mỗi mùa tựu trường, bài toán “đi học thế nào cho tiết kiệm?” luôn trở lại, khi tiền trọ, tiền ăn, giáo trình khiến một cuốc xe vài chục nghìn cũng là khoản phải cân nhắc. TADA gây chú ý vì áp dụng mô hình 0% chiết khấu trên doanh thu chuyến của đối tác tài xế, tức không trích tỷ lệ phần trăm trực tiếp từ doanh thu cuốc xe. Về mặt nguyên tắc, điều này cho phép nền tảng tung ưu đãi giá cho sinh viên mà không mặc định đẩy toàn bộ áp lực lên vai tài xế. Tuy nhiên, câu hỏi “ai đang trả giá cho cuộc chơi này?” vẫn còn mở: để có 1 triệu cuốc xe rẻ, nền tảng phải chấp nhận lỗ, tìm nguồn bù khác, hay tài xế phải chạy nhiều hơn để bù vào? Nếu thành công, 1 triệu chuyến xe có thể là “canh bạc” để TADA trở thành một phần trong đời sống sinh viên mà không biến tài xế thành người phải trả giá.
Chi phí gọi xe thực và tác động đến chất lượng dịch vụ
Điểm dễ gây nhầm lẫn nhất là: số tiền tài xế nhận từ ứng dụng chưa phải lợi nhuận. Giả sử sau khi nền tảng và thuế khấu trừ, tài xế nhận 60.000 đồng từ một cuốc xe 100.000 đồng, khoản 60.000 đồng này vẫn phải “gánh” nhiên liệu hoặc điện, khấu hao phương tiện, bảo dưỡng, sửa chữa, bảo hiểm, chi phí tài chính nếu mua xe trả góp và cả thời gian di chuyển không có khách. Một khảo sát tại TP.HCM cho thấy tài xế xe xăng có chi phí nhiên liệu khoảng 70.000–100.000 đồng/ngày, trong khi xe điện chỉ khoảng 20.000 đồng tiền điện/ngày; sau khi tính hao mòn pin và thời gian sạc, mức tiết kiệm ròng được ước tính khoảng 40.000–60.000 đồng/ngày. Như vậy, chi phí gọi xe thực không chỉ là số tiền khách trả, mà còn là khả năng nền tảng chia doanh thu tài xế sao cho họ vẫn có lãi trên mỗi giờ làm việc. Nếu tỷ lệ chia thấp, phí linh động khó đoán và chi phí vận hành tăng, tài xế buộc phải chạy nhiều hơn, có thể ảnh hưởng đến an toàn, thái độ và chất lượng dịch vụ. Ngược lại, mô hình chia minh bạch và thu nhập ổn định giúp tài xế yên tâm, khách hưởng dịch vụ tốt với mức giá phản ánh đúng giá trị lao động. Thị trường vì thế đang chuyển từ câu chuyện “nền tảng lấy bao nhiêu phần trăm” sang câu hỏi rộng hơn: sau mọi khoản trừ, tài xế còn lại bao nhiêu đồng trên mỗi giờ.
