Khi mục tiêu tăng cơ biến thành chế độ ăn cực đoan
Chế độ giàu protein là cách ăn cung cấp nhiều đạm từ thực phẩm hoặc sản phẩm bổ sung nhằm đáp ứng nhu cầu cơ thể, nhưng lượng phù hợp phụ thuộc vào sức khỏe và mức vận động của từng người. Một thanh niên ngoài 20 tuổi mê tập gym đã hiểu mục tiêu tăng cơ theo cách cực đoan: tin rằng càng ăn nhiều protein thì cơ bắp càng phát triển, anh làm theo lời khuyên của huấn luyện viên và duy trì khẩu phần giàu đạm trong thời gian dài. Mỗi sáng, anh ăn tới 8 quả trứng; bữa trưa và tối lại dùng lượng lớn ức gà. Đây không phải công thức đáng noi theo mà là dấu hiệu cho thấy việc tự đặt mục tiêu dinh dưỡng bằng một con số lớn có thể bỏ qua nhu cầu thực tế. Ăn nhiều trứng không tự động giúp tăng cơ nhanh hơn, nhất là khi khẩu phần tổng thể chưa được tính toán.
Chuyên gia dinh dưỡng Hứa Quỳnh Nguyệt kể rằng người này sau đó buồn nôn, nôn dữ dội và phải đến bệnh viện cấp cứu; xét nghiệm cho thấy mức lọc cầu thận ước tính giảm còn khoảng 50–60, kèm suy giảm chức năng thận cấp. Diễn biến đáng lo, nhưng cần giữ đúng giới hạn của bằng chứng: đây là một ca bệnh, không đủ để kết luận riêng trứng hay protein tự thân gây tổn thương thận. Điều có thể rút ra là chế độ ăn kéo dài, tập trung quá nhiều vào đạm mà thiếu đánh giá cá nhân không phải lựa chọn an toàn.
Thận cần được tính đến khi tăng lượng đạm
Thận lọc chất thải, axit và dịch dư thừa khỏi máu. Bác sĩ chuyên khoa thận Juan Calle giải thích rằng khi lượng protein tiêu thụ tăng quá mức, sản phẩm chuyển hóa cần đào thải cũng nhiều hơn, khiến thận phải xử lý thêm. Điều đó không có nghĩa người khỏe mạnh phải tránh protein: nguồn tin cho biết mức bổ sung phù hợp thường không gây ảnh hưởng đáng kể ở người có chức năng thận bình thường. Rủi ro cần lưu tâm hơn ở người đã mắc bệnh thận hoặc có nguy cơ suy giảm chức năng thận. Vì vậy, ca nhập viện trên nên được xem là lời cảnh báo chống lại việc cực đoan hóa khẩu phần, không phải bằng chứng để quy mọi vấn đề thận cho trứng hay mọi chế độ giàu protein.
Mức tham khảo được nêu trong nguồn là khoảng 1,2–1,6 g protein cho mỗi kilôgam cân nặng mỗi ngày, nhưng nhu cầu thay đổi theo thể trạng, tuổi, cường độ vận động và tình trạng sức khỏe. Người mắc bệnh thận có thể cần lượng thấp hơn; mức ăn phải được điều chỉnh theo giai đoạn bệnh và hướng dẫn của bác sĩ. Protein động vật cũng có thể tạo ra nhiều axit cần đào thải hơn một số nguồn thực vật. Thay vì chỉ dựa vào trứng, ức gà hay bột protein, người tập nên đa dạng thực phẩm và tránh tự dùng sản phẩm bổ sung khi chưa rõ mình có cần hay không.
Tăng cơ an toàn bắt đầu từ khẩu phần phù hợp
Ăn trứng có thể là một phần của chế độ ăn cân bằng, nhưng tám quả mỗi sáng là thói quen cần được nhìn trong toàn bộ khẩu phần, chứ không thể đánh giá tách rời. Nguồn bài viết nêu người trưởng thành khỏe mạnh có thể ăn khoảng một quả mỗi ngày và dẫn mức 280–350 g trứng mỗi tuần, tương đương khoảng 6–7 quả. Đây là các mức tham khảo, không phải đơn thuốc dùng cho tất cả mọi người. Người bị mỡ máu cao cần tính lượng trứng theo chỉ số cholesterol và khẩu phần tổng thể, đồng thời trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Thông điệp hữu ích cho người tập gym không phải là bỏ trứng, mà là không xem một thực phẩm riêng lẻ như lối tắt để xây cơ.
Tăng cơ an toàn đòi hỏi chế độ dinh dưỡng dựa trên cân nặng, cường độ tập luyện và tình trạng sức khỏe, thay vì lời khuyên chung rằng cứ ăn thêm đạm là tốt. Người có bệnh nền, đặc biệt là bệnh thận, không nên tự áp dụng chế độ giàu protein hoặc tự bổ sung bột protein; hãy hỏi bác sĩ hay chuyên gia dinh dưỡng về lượng phù hợp. Ca bệnh của chàng trai 20 tuổi không chứng minh trứng gây suy thận, nhưng cho thấy cái giá của việc theo đuổi một chế độ ăn cực đoan mà không tính nhu cầu cá nhân có thể rất nghiêm trọng. Chọn khẩu phần cân bằng và được tư vấn khi có nguy cơ sức khỏe là hướng đi thận trọng hơn.
