Mô hình nội trú công an: từ “thiết chế giáo dục” đến mái ấm cho 1.026 em
Trường Văn hóa Công an II là mô hình nội trú đặc thù dành cho học sinh hoàn cảnh khó khăn, cung cấp hỗ trợ học tập toàn diện gắn với quản lý nề nếp, chăm sóc đời sống và bồi dưỡng kỹ năng sống trong môi trường an toàn, kỷ cương để các em yếu thế có cơ hội vươn lên, thay đổi tương lai bằng con đường học vấn. Trường được thành lập trên cơ sở sắp xếp lại hệ thống cơ sở giáo dục của ngành, sau khi Trường Văn hóa III dừng hoạt động từ năm 2019 sau 18 năm. Ngày 30/6/2026, Trường Văn hóa Công an II chính thức mở cửa tại Đắk Lắk, trực thuộc công an tỉnh và được ngành giáo dục địa phương hướng dẫn chuyên môn. Quan điểm xuyên suốt là đây không chỉ là nơi dạy chữ, mà là thiết chế mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, hướng đến an sinh xã hội cho trẻ em yếu thế.
Hơn 1.000 số phận, 1.026 cơ hội mới cho học sinh hoàn cảnh khó khăn
Điểm đáng nói nhất ở Trường Văn hóa Công an là quy mô hỗ trợ trực tiếp cho nhóm học sinh hoàn cảnh khó khăn, thay vì dừng ở các khẩu hiệu chung chung. Năm học đầu tiên 2026-2027, nhà trường tuyển 1.026 học sinh từ bốn tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng và Quảng Ngãi, chia thành 34 lớp. Trong số hơn 1.000 em này, nhiều em mồ côi cha mẹ hoặc thuộc diện bảo trợ xã hội, là con em gia đình chính sách, trẻ em dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, thiếu điều kiện tiếp cận môi trường học tập hiện đại và kỹ năng tự chăm sóc bản thân. Con số 1.026 không chỉ là một chỉ tiêu tuyển sinh; mỗi em là một câu chuyện mất mát, thiệt thòi nhưng giờ có thêm một cơ hội để viết lại tương lai của mình.
Theo phát biểu tại lễ công bố thành lập, mô hình Trường Văn hóa Công an được xác định nhằm “tạo điều kiện để con em gia đình chính sách, trẻ em dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn, các em thuộc diện bảo trợ xã hội được học tập trong môi trường nội trú toàn diện, an toàn, kỷ cương”. Trong bối cảnh nhiều chương trình hỗ trợ học sinh còn mang tính ngắn hạn, chính sách này mang ý nghĩa gieo niềm tin dài hạn: đầu tư cho trẻ yếu thế hôm nay để tạo ra những công dân tự tin, có nghề nghiệp và trách nhiệm với cộng đồng ngày mai.
Học tập, sinh hoạt tập trung: kỷ luật không để áp lực mà để nâng đỡ
Điểm đặc biệt của mô hình này là học tập và sinh hoạt tập trung ngay trong khu nội trú, nơi kỷ luật được dùng như một “khung an toàn” cho học sinh xa nhà. Ngay sau khi tiếp nhận, nhà trường khẩn trương ổn định tổ chức, hướng dẫn học sinh làm quen với nền nếp học tập, sinh hoạt và nội quy; từ việc sắp xếp sách vở, đồ dùng cá nhân, giữ vệ sinh đến giờ học, giờ ăn, giờ nghỉ đều có cán bộ quản lý và giáo viên kèm cặp từng bước. Tại ký túc xá, học sinh được hướng dẫn chi tiết cách sắp xếp nội vụ phòng ở, xây dựng tác phong gọn gàng, ngăn nắp – điều mà nhiều em vùng sâu, vùng xa chưa từng được rèn luyện. Mô hình này không nhằm “quân đội hóa” trẻ nhỏ, mà giúp các em hình thành thói quen tự lập, giảm choáng ngợp khi phải rời gia đình trong thời gian dài.
Trong lớp học, giáo viên chủ động tạo không khí gần gũi, khuyến khích giao tiếp, làm việc nhóm, giúp các em dạn dĩ hơn. Với những em vốn rụt rè, thiếu kỹ năng giao tiếp, sự động viên thường xuyên là điểm tựa quan trọng để vượt qua mặc cảm, nhất là khi nhiều em xuất thân từ hoàn cảnh rất đặc biệt và từng chịu nhiều tổn thương. Một môi trường nội trú có kỷ cương nhưng chú trọng hỗ trợ tâm lý như vậy giúp học sinh xa nhà bớt cảm giác lạc lõng, từng bước coi trường là ngôi nhà thứ hai.
Chương trình hỗ trợ học sinh: từ kiến thức văn hóa đến kỹ năng sống hàng ngày
Nếu chỉ cung cấp chỗ ăn ở và dạy chữ, mô hình này sẽ khó bền vững. Giá trị nằm ở cách nhà trường xây dựng các chương trình hỗ trợ học sinh theo hướng hỗ trợ học tập toàn diện, chạm tới từng khía cạnh đời sống. Cùng với giáo dục văn hóa, nhà trường đặc biệt quan tâm đến đời sống, sức khỏe và tâm lý học sinh; cán bộ và giáo viên thường xuyên trò chuyện, nắm bắt tâm tư, kịp thời động viên để các em yên tâm học tập và sinh hoạt. Song song đó, trường tổ chức giáo dục kỹ năng sống và xây dựng nếp sống tự lập: kỹ năng giao tiếp, ứng xử, làm việc nhóm, duy trì vệ sinh cá nhân, chăm sóc bản thân, giữ gìn vệ sinh chung, chấp hành nội quy và thích nghi với sinh hoạt tập thể. Đây là những khoảng trống mà nhiều học sinh hoàn cảnh khó khăn vốn ít được gia đình bù đắp.
Không dừng ở nội bộ nhà trường, các chương trình hỗ trợ học sinh còn có sự tham gia của lực lượng đoàn thể công an địa phương. Chuỗi hoạt động sinh hoạt đầu kỳ được thiết kế gần gũi, tăng cường tương tác, giúp học sinh dễ tiếp nhận và thực hành. Nội dung tập trung vào ba nhóm: kỹ năng an toàn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn; phòng chống bạo lực học đường; nhận diện, phòng tránh nguy cơ mất an toàn trong học tập và sinh hoạt. Nhà trường cũng chú trọng nâng cao kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, biết bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện nội dung xấu độc và ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng. Các hoạt động này không tạo “gánh nặng ngoại khóa” mà bổ khuyết những lỗ hổng kỹ năng cơ bản cho lứa tuổi thiếu niên.
Môi trường an toàn, nhân văn: “đòn bẩy” dài hạn cho an sinh xã hội
Trường Văn hóa Công an được kỳ vọng trở thành không gian giáo dục an toàn, nơi chính sách an sinh xã hội được cụ thể hóa bằng sự chăm sóc hằng ngày chứ không chỉ bằng văn bản. Lãnh đạo ngành công an yêu cầu nhà trường phải là “mái ấm yêu thương” cho học sinh yếu thế, không chỉ dạy chữ mà còn bảo đảm nơi ăn chốn ở vệ sinh, an toàn mọi mặt, từ đó ươm mầm tri thức và thắp sáng ước mơ cho các em. Với 103 cán bộ, giáo viên và nhân viên đang làm việc, nhà trường tiếp tục tuyển thêm lực lượng để lo chu đáo đời sống và sinh hoạt cho hơn 1.000 em. Đây là sự đầu tư nhân lực đáng kể, thể hiện lựa chọn ưu tiên rất rõ ràng: không bỏ rơi những đứa trẻ vốn thiệt thòi ngay từ vạch xuất phát.
Kinh nghiệm từ các chương trình đồng hành đầu năm ở một cơ sở Trường Văn hóa Công an khác cho thấy, khi học sinh được đón nhận trong môi trường an toàn và hỗ trợ, các em vơi bớt nỗi nhớ nhà, tăng đoàn kết, tương thân tương ái và có động lực bước vào hành trình mới của cuộc đời. Với Trường Văn hóa Công an II, điều đang được gieo không chỉ là kiến thức mà còn là niềm tin: những gia đình nghèo, nhiều mất mát có thể yên lòng hơn khi con em được học hành đầy đủ, sống trong môi trường an toàn và có cơ hội trưởng thành. Đó là lý do mô hình này cần được bảo vệ, củng cố và nhân rộng – như một chính sách an sinh dài hạn, chứ không chỉ là một điểm sáng nhất thời.
