Chuyến công du của Tổng Bí thư Tô Lâm: thông điệp nâng tầm ngoại giao đa phương
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm công du Mỹ và Canada, tham dự phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81, đồng thời tiến hành các hoạt động song phương nhằm củng cố quan hệ với Mỹ, Canada và các đối tác quốc tế trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hội nhập, đa dạng hóa và nâng tầm hợp tác chiến lược quốc tế nhằm phục vụ phát triển bền vững và bảo vệ lợi ích quốc gia. Điểm cốt lõi của chuyến đi không chỉ nằm ở lịch trình dày đặc từ ngày 20 - 25.9 mà ở thông điệp Việt Nam muốn gửi tới cộng đồng quốc tế: nước ta đang chủ động chuyển từ vị thế “tham gia tích cực” sang “định hình cuộc chơi” trên các diễn đàn đa phương, trong đó Liên Hợp Quốc khóa 81 là sân khấu trung tâm. Việc nguyên thủ tối cao trực tiếp phát biểu tại phiên thảo luận chung cấp cao cho thấy Hà Nội muốn đặt các ưu tiên phát triển bền vững, an ninh và ứng phó thách thức toàn cầu vào mặt bàn thảo luận, thay vì đứng ngoài quan sát.
Ngoại giao Việt Nam – Mỹ: từ đối tác chiến lược toàn diện tới phối hợp khu vực
Chặng dừng chân tại Mỹ trong chuyến công du lần này cho thấy ngoại giao Việt Nam Mỹ đang bước vào giai đoạn điều chỉnh chất lượng, hơn là chỉ mở rộng số lượng cuộc gặp. Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện duy trì đà phát triển tích cực với trụ cột chính trị – ngoại giao được tăng cường qua trao đổi, tiếp xúc ở nhiều cấp, từ chính quyền đến Quốc hội Hoa Kỳ. Theo Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng, “Mỹ coi trọng vai trò và việc phối hợp với Việt Nam trong xử lý các vấn đề khu vực, toàn cầu”. Đây là câu nói phản ánh sự dịch chuyển quan trọng: Việt Nam không còn bị nhìn thuần túy như một đối tác thương mại, mà là một mắt xích trong cấu trúc an ninh – phát triển của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc và tiếp xúc song song với lãnh đạo Mỹ, Hà Nội đang tận dụng sân khấu đa phương để gia cố vị thế song phương – cách làm khôn ngoan trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng phức tạp.
Quan hệ Việt Nam – Canada: dư địa lớn cho hợp tác chiến lược mới
Nếu Mỹ là đối tác chiến lược toàn diện đã định hình, thì quan hệ Việt Nam Canada bước vào thời điểm “mở khóa” dư địa hợp tác mới. Chuyến thăm cấp Nhà nước, với các cuộc hội kiến Toàn quyền Canada Louise Arbour, hội đàm với Thủ tướng Mark Carney và làm việc với lãnh đạo Quốc hội, cho thấy hai bên muốn đặt quan hệ lên quỹ đạo dài hạn hơn, mang màu sắc chiến lược rõ rệt. Điều đáng chú ý là cấu trúc bổ trợ về lợi ích: Canada ưu tiên phát triển năng lượng, khoáng sản chiến lược, trí tuệ nhân tạo và nông nghiệp công nghệ cao, trong khi Việt Nam đẩy mạnh nâng cấp nền công nghiệp, phát triển kinh tế số và kinh tế xanh. Sự tương đồng về định hướng này tạo ra không gian hợp tác từ chuyển giao công nghệ, chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, tới đào tạo nguồn nhân lực AI và nông nghiệp công nghệ cao. Nếu Hà Nội biết cách chuyển các tuyên bố chính trị thành khuôn khổ pháp lý và dự án cụ thể, quan hệ Việt Nam Canada có thể trở thành một “mũi đột phá” mới trong chiến lược đa dạng hóa đối tác phát triển.
Chuỗi hoạt động đối ngoại tại Lào và châu Âu: gia cố mạng lưới hợp tác chiến lược quốc tế
Chuyến công du của Tổng Bí thư Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh cả hệ thống chính trị Việt Nam đang tăng tốc đối ngoại: Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc sang thăm và làm việc tại Lào ngày 21.9, trong khi Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh dẫn đoàn thăm Phần Lan, Na Uy, Lithuania từ 21 đến 30.9. Đây không phải trùng hợp về lịch, mà là chủ ý xây dựng một mạng lưới hợp tác chiến lược quốc tế đa tầng. Với Lào, quan hệ “hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược” tiếp tục được phát triển sâu sắc trên tất cả lĩnh vực, từ quốc phòng – an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư đến kết nối hạ tầng, giáo dục, khoa học công nghệ và giao lưu nhân dân. Tại châu Âu, Việt Nam củng cố quan hệ Hợp tác Chiến lược với Phần Lan, triển khai Đối tác Chiến lược Xanh với Na Uy và mở rộng hợp tác nghị viện, năng lượng, nông nghiệp, chuyển đổi số với Lithuania, cùng ý định thư về đàm phán Hiệp định tránh đánh thuế hai lần. Khoảng 2.500 du học sinh Việt Nam tại Phần Lan cho thấy nền tảng xã hội – giáo dục đang bổ sung cho ngoại giao chính trị.
Ý nghĩa của bước xoay đối ngoại hiện nay đối với vị thế Việt Nam
Nhìn tổng thể, từ Liên Hợp Quốc khóa 81 tới các chuyến thăm Mỹ, Canada, Lào và ba nước châu Âu, Việt Nam đang triển khai một bước xoay ngoại giao đa phương có tính tính toán: gắn kết các đối tác chiến lược cũ với những mối quan hệ mới, trong khi tận dụng khung đa phương để gia cố lợi ích song phương. Việc tiếp tục ứng cử làm thành viên và đảm nhiệm vai trò quan trọng tại các cơ chế Liên Hợp Quốc cho thấy Hà Nội muốn hiện diện lâu dài trong các cấu trúc quản trị toàn cầu, chứ không chỉ tham dự sự kiện. Ở khía cạnh kinh tế, chuỗi hoạt động đối ngoại này mở thêm hành lang cho kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng và công nghệ cao – những trụ cột tăng trưởng mới mà Việt Nam đang theo đuổi. Về chính trị – an ninh, nó giúp đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc và tăng không gian chiến lược để xử lý các vấn đề khu vực, toàn cầu. Kết luận lại, nếu Việt Nam chuyển được năng lượng ngoại giao thành cải cách trong nước và dự án hợp tác cụ thể, chuyến công du của Tổng Bí thư Tô Lâm sẽ là bước đánh dấu một giai đoạn hội nhập sâu hơn, chủ động hơn và có tầm nhìn dài hạn hơn.
