Vấn đề: mỹ phẩm sản xuất “chui” đe dọa thói quen chăm sóc da của nam giới
Mỹ phẩm nam giới chính hãng là những sản phẩm cạo râu, sữa rửa mặt, dầu dưỡng da và chăm sóc cá nhân được sản xuất tại cơ sở có giấy chứng nhận đủ điều kiện, công thức trùng khớp hồ sơ đã công bố và đáp ứng đầy đủ chỉ tiêu chất lượng trước khi đưa ra thị trường. Ngược lại, mỹ phẩm sản xuất trái phép là những sản phẩm được làm tại cơ sở không được cấp phép, sai hồ sơ công bố hoặc không đạt chỉ tiêu vi sinh, thể tích, khối lượng, tiềm ẩn rủi ro cho sức khỏe người dùng.
Những năm qua, cơ quan chức năng liên tục phát hiện nhiều cơ sở chưa được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vẫn tổ chức sản xuất mỹ phẩm, và nhiều doanh nghiệp khác đưa ra thị trường sản phẩm không đạt chỉ tiêu vi sinh, thể tích, khối lượng hoặc có công thức không đúng hồ sơ công bố. Điều này không còn là câu chuyện xa vời với nam giới: bất kỳ chai bọt cạo râu hay dầu dưỡng da kém chất lượng nào cũng có thể thành mối đe dọa ngay trong phòng tắm của bạn.
Đáng lo hơn, các lô sản phẩm bị xác định là hàng giả đã bị đình chỉ lưu hành và thu hồi trên toàn quốc, như hai lô Dung dịch vệ sinh phụ nữ Rolux AF bị Cơ quan cảnh sát điều tra kết luận là “hàng giả” và bị Cục Quản lý Dược yêu cầu thu hồi. Dù đây không phải mỹ phẩm nam, nhưng cơ chế sản xuất, phân phối và kiểm soát là giống nhau: nếu hệ thống có lỗ hổng, nam giới cũng đang nằm trong vùng nguy hiểm.
Những sản phẩm đã bị thu hồi: bức tranh cảnh báo cho thị trường
Một số vụ thu hồi gần đây cho thấy mức độ nghiêm trọng của thị trường mỹ phẩm, và đó là những bài học trực tiếp cho bất kỳ ai đang dùng sản phẩm cạo râu an toàn hoặc dầu dưỡng da nam chất lượng. Cục Quản lý Dược đã đình chỉ lưu hành và thu hồi trên toàn quốc 02 lô Dung dịch vệ sinh phụ nữ Rolux AF với các số lô 08102025 và 09102025, ngày sản xuất lần lượt 10/10/2025 và 11/10/2025, hạn dùng đến 2027, do bị xác định là “hàng giả”.
Trong một vụ việc khác, sản phẩm Dầu mù u Thái Dương chai 10 ml, số lô 250212, sản xuất ngày 28/2/2025, hạn sử dụng đến 28/2/2028, bị phát hiện không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu thể tích và bị buộc thu hồi, tiêu hủy. Một dung dịch vệ sinh phụ nữ khác, lô sản phẩm S2510087, sản xuất ngày 21/10/2025, hạn sử dụng đến 21/10/2027, cũng không đạt yêu cầu về giới hạn vi sinh vật và bị đình chỉ lưu hành, thu hồi.
Điểm chung: những sản phẩm này bị sản xuất trong điều kiện không đạt chuẩn hoặc sai lệch so với hồ sơ đã công bố, nhưng vẫn lọt ra thị trường và đến tay người dùng. Câu hỏi mang tính cảnh báo là: nếu những lô hàng này đã bị phát hiện, còn bao nhiêu mỹ phẩm nam giới chính hãng “rởm” đang nằm trên kệ mà chưa bị kiểm tra?
Bốn nhóm rủi ro ẩn sau một lọ bọt cạo râu hay dầu dưỡng da
Nếu nhìn toàn bộ các vụ việc nêu trên, chúng ta có thể dễ dàng thấy ít nhất bốn nhóm rủi ro đang tồn tại, gồm: Sản xuất khi chưa đủ điều kiện; sản xuất không đạt tiêu chuẩn chất lượng; sản xuất sai công thức hồ sơ công bố; và sử dụng nguyên liệu hoặc quy trình không đáp ứng yêu cầu. Với mỹ phẩm nam, mỗi rủi ro đều có thể biến thói quen chăm sóc da thành một cuộc “thử nghiệm” bất đắc dĩ trên chính làn da và sức khỏe của bạn.
Nguy cơ thứ nhất là từ những nhà máy sản xuất “chui”: cơ quan chức năng phát hiện tình trạng sản xuất mỹ phẩm tại cơ sở chưa được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện. Nguy cơ thứ hai là sản phẩm không đạt chỉ tiêu vi sinh, thể tích, khối lượng, nghĩa là bạn có thể bôi lên mặt một dung dịch chứa vi khuẩn vượt ngưỡng hoặc dung lượng không đúng như cam kết.
Nguy cơ thứ ba là công thức thực tế khác với hồ sơ công bố, dẫn đến việc da bạn tiếp xúc với thành phần chưa từng được thông báo hoặc kiểm soát. Nguy cơ thứ tư là sử dụng nguyên liệu hoặc quy trình không đáp ứng yêu cầu, khiến dầu dưỡng da nam chất lượng trên nhãn có thể trở thành hỗn hợp không xác định trong thực tế. Khi bốn mắt xích này cùng xuất hiện, “sản phẩm cạo râu an toàn” chỉ còn là khẩu hiệu trên bao bì.
Lỗ hổng kiểm nghiệm, hậu kiểm và những gì nam giới thường bỏ qua
Một trong những nhầm lẫn phổ biến là coi số tiếp nhận Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm như một bảo chứng tuyệt đối cho chất lượng. Thực tế, một bộ hồ sơ công bố sản phẩm và một giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất là hai lớp quản lý khác nhau. Có nghĩa là sản phẩm có số công bố vẫn có thể được sản xuất ở nhà máy chưa đủ điều kiện, nếu cơ quan chức năng chưa kịp phát hiện.
Nếu người tiêu dùng chỉ nhìn vào nhãn sản phẩm và thấy có số công bố, họ gần như không thể biết sản phẩm được sản xuất ở đâu, nhà máy có đủ điều kiện hay không, quy trình kiểm nghiệm có được thực hiện đầy đủ hay không. Đây là “vùng tối” mà hậu kiểm phải lấp đầy, nhưng trong khi hệ thống kiểm tra còn hạn chế, người dùng nam phải tự nâng tiêu chuẩn của mình khi chọn mỹ phẩm nam giới chính hãng.
Khi hậu kiểm phát hiện sai phạm, nhiều lô hàng đã được phân phối rộng rãi. Cơ quan quản lý nhấn mạnh nhu cầu truy xuất theo lô, xác định số lượng sản xuất, số lượng đã phân phối, các nhà phân phối, điểm bán và lượng hàng còn tồn để việc thu hồi không chỉ dừng ở một văn bản gửi tới doanh nghiệp. Dù vậy, tình trạng sản phẩm không đạt chất lượng vẫn tiếp tục xuất hiện, chứng tỏ nếu bạn phó mặc hoàn toàn niềm tin cho hệ thống, da bạn là người chịu hậu quả đầu tiên.
Cách hành động ngay: kiểm tra, từ chối và báo cáo khi phát hiện dấu hiệu bất thường
Trước tình trạng hỗn loạn, cơ quan quản lý đã yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra tính pháp lý của cơ sở sản xuất, kinh doanh; tính hợp pháp của sản phẩm; nguồn gốc, chất lượng, ghi nhãn và hồ sơ thông tin sản phẩm; đồng thời đưa hoạt động kinh doanh mỹ phẩm trên sàn thương mại điện tử vào diện kiểm tra trọng tâm. Đây là phần việc của nhà nước, nhưng nếu người dùng nam vẫn mua theo “giá rẻ và quảng cáo”, mọi nỗ lực quản lý sẽ bị vô hiệu.
Đối với các sản phẩm đã bị phát hiện là hàng giả hoặc không đạt chất lượng, cơ quan chức năng yêu cầu người dân không kinh doanh, sử dụng sản phẩm vi phạm, trả lại cơ sở cung ứng và báo cáo kịp thời với cơ quan chức năng khi phát hiện. Điều này áp dụng cho mọi loại mỹ phẩm, từ dung dịch vệ sinh đến kem dưỡng hay bọt cạo râu.
Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đã dành riêng một điều cho vi phạm trong sản xuất mỹ phẩm, kèm theo các biện pháp đình chỉ hoạt động sản xuất, buộc thu hồi và tiêu hủy sản phẩm vi phạm. Nhưng luật pháp chỉ là “phần cứng”; phần “phần mềm” nằm ở thói quen của bạn: luôn đọc kỹ thông tin trên nhãn, cảnh giác với sản phẩm mập mờ nguồn gốc, và sẵn sàng từ chối những thương hiệu không minh bạch. Làn da nam giới cần sự kỷ luật không kém gì phòng gym.
