Cao điểm hạ tầng quý IV: 19 dự án cùng lúc, TP.HCM chấp nhận “ca mổ lớn” giao thông
Đợt cao điểm hạ tầng quý IV/2026 tại TP.HCM là kế hoạch đồng thời khởi công 9 công trình trọng điểm và hoàn thành khoảng 10 dự án lớn, chủ yếu về giao thông và thoát nước, nhằm giảm ùn tắc thành phố, tăng kết nối vùng và chuẩn bị dư địa phát triển dài hạn cho đô thị hơn 10 triệu dân. Theo Sở Xây dựng, trong quý IV/2026 thành phố sẽ đẩy nhanh tiến độ hoàn thành và khởi công hàng loạt dự án giao thông trọng điểm, với mục tiêu giảm ùn tắc tại những khu vực có lưu lượng phương tiện lớn. Điều đó đồng nghĩa ba tháng cuối năm sẽ là “ca mổ lớn” lên toàn hệ thống giao thông đô thị, tác động trực tiếp đến nhịp sống hàng ngày.
Điểm đáng chú ý là quy mô huy động nguồn lực chưa từng thấy: chỉ trong 9 tháng, Sở Xây dựng đã tham mưu khởi công 22 công trình trọng điểm với tổng mức đầu tư khoảng 647.379 tỷ đồng. Cùng lúc, thành phố đã trình thông qua chủ trương đầu tư 8 dự án nhóm A với khoảng 61.092 tỷ đồng và còn chuẩn bị thêm 12 dự án nhóm A nữa trong quý IV. Đây không chỉ là các dự án giao thông TP.HCM đơn lẻ, mà là một chương trình tái cấu trúc hạ tầng theo kiểu “lột xác” khu vực cửa ngõ và trục chính.
Chín công trình khởi công: Dồn vào các cửa ngõ, dồn luôn sức chịu đựng của người đi đường
Kế hoạch khởi công 9 công trình trọng điểm trong quý IV/2026 thể hiện lựa chọn rất rõ: đánh thẳng vào các nút cổ chai cửa ngõ, chấp nhận xáo trộn giao thông ngắn hạn để đổi lấy năng lực thông hành mới. Theo Sở Xây dựng, thành phố dự kiến khởi công 9 công trình, dự án trọng điểm, tập trung vào các dự án giao thông kết nối liên vùng và hạ tầng đô thị. Danh mục này không mang tính “trang điểm” mà là can thiệp vào những huyết mạch sống còn của kinh tế đô thị.
Các cái tên đã đủ cho thấy sức nặng: cầu Thủ Thiêm 4, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2, đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu kết nối đến Vành đai 3. Thành phố còn dự kiến triển khai nút giao Gò Công và nhánh nối từ Xa lộ Hà Nội vào Vành đai 3, nâng cấp trục Bắc - Nam đoạn Nguyễn Văn Linh – cao tốc Bến Lức - Long Thành, cùng với nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 22. Những trục này đều là cửa ngõ ra – vào vùng Đông, Tây và Tây Bắc, nên bài toán đặt ra là tổ chức thi công thế nào để quá trình giảm ùn tắc thành phố trong tương lai không biến ba tháng cuối năm thành cao điểm ùn tắc mới.
Mười công trình về đích: Vành đai 3 và các trục nối cao tốc sẽ đổi hướng dòng xe
Song song với khởi công mới, trọng tâm quý IV là đưa 10 công trình trọng điểm về đích – đây mới là phần người dân có thể cảm nhận rõ rệt nhất. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 10 công trình, dự án trọng điểm trong 3 tháng cuối năm. Việc thông xe và mở rộng các tuyến này sẽ quyết định liệu đợt cao điểm hạ tầng quý IV 2026 có chuyển hóa thành hiệu quả giảm ùn tắc thành phố hay chỉ dừng ở các con số khởi công – giải ngân.
Trụ cột trong nhóm hoàn thành là đường Vành đai 3 TP.HCM – dự án được dự kiến thông xe toàn tuyến cuối năm. Cùng với đó là nút giao thông An Phú, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn và Quốc lộ 50. Thành phố cũng đặt mục tiêu hoàn thành dự án mở rộng đường nối cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây đoạn từ nút giao An Phú đến Vành đai 2. Khi các trục nối cao tốc này được giải phóng, dòng xe liên vùng sẽ có thêm lựa chọn, giảm áp lực đáng kể lên các trục xuyên tâm vốn quá tải nhiều năm.
Chuẩn bị thêm 12 dự án nhóm A: Hạ tầng không chỉ cho hôm nay mà cho cả thập kỷ tới
Điểm khôn ngoan trong chiến lược hạ tầng quý IV 2026 không chỉ nằm ở 19 công trình “trước mắt”, mà ở lớp dự án dự phòng cho tương lai. Thành phố dự kiến tiếp tục trình HĐND thông qua chủ trương đầu tư 12 công trình, dự án trọng điểm nhóm A trong quý IV. Đây là bước đi cho thấy lãnh đạo không muốn lặp lại vòng luẩn quẩn: xong một tuyến lại phát sinh nút thắt mới do quy hoạch đi sau nhu cầu.
Danh mục này trải rộng từ Quốc lộ 50B đến đường mở mới phía Tây Bắc, các tuyến Bùi Công Trừng, Ung Văn Khiêm, Lê Văn Lương, Nguyễn Bình, Phan Anh - An Dương Vương, cùng bốn dự án chỉnh trang bờ Nam kênh Đôi. Kết hợp với 8 dự án nhóm A đã được thông qua trước đó, tổng mức đầu tư khoảng 61.092 tỷ đồng, bức tranh hiện lên là một mạng lưới dày hơn, có khả năng phân tán lưu lượng ở nhiều tầng: vành đai, trục hướng tâm, đường song hành, kèm hệ thống thủy lợi – thoát nước như rạch Văn Thánh, rạch Ông Bé, rạch Bà Lớn. Nếu được triển khai đúng tiến độ và chất lượng, đây sẽ là lớp “xương sống” cho ít nhất một thập kỷ phát triển tiếp theo.
Từ chiến dịch công trình trọng điểm đến bài toán quản trị thi công
Nhìn tổng thể, chiến dịch 19 công trình trọng điểm cuối năm là bước ngoặt cần thiết để TP.HCM thoát khỏi cảnh đuổi theo ùn tắc bằng các giải pháp chắp vá. Hệ thống dự án giao thông TP.HCM lần này có sự kết hợp khá hiếm hoi giữa vành đai, trục cửa ngõ, tuyến liên cảng và các dự án thoát nước – chỉnh trang đô thị. Nếu thành công, thành phố sẽ có một “bản đồ lưu thông” mới, nơi xe liên vùng không còn buộc phải xuyên qua lõi đô thị và các khu dân cư bớt bị chia cắt bởi quốc lộ, cầu cảng.
Tuy vậy, câu hỏi then chốt không phải là có bao nhiêu công trình trọng điểm, mà là thành phố quản trị thi công ra sao: phối hợp rào chắn, điều tiết giao thông, bảo đảm tiến độ và chất lượng, tránh tình trạng khởi công rầm rộ nhưng kéo dài nhiều năm. Với khối lượng đầu việc khổng lồ – 22 công trình đã khởi công, 19 dự án chuẩn bị khởi công và hoàn thành, 8 dự án nhóm A đã phê duyệt cùng 12 dự án nhóm A sắp trình – TP.HCM đang tự đặt mình trước một phép thử về năng lực điều hành. Người dân có quyền kỳ vọng, nhưng cũng có quyền đòi hỏi sự minh bạch về tiến độ và trách nhiệm nếu thành phố muốn chiến dịch hạ tầng này trở thành cú bứt phá, không phải một cơn “đào bới” kéo dài.
