Công nghệ bắt đầu từ việc cần giải quyết
AI ứng dụng trong đời sống là việc dùng trí tuệ nhân tạo để xử lý một nhu cầu cụ thể, giảm bớt trở ngại trong công việc hoặc giúp con người tiếp cận dịch vụ và giao tiếp dễ dàng hơn. Các dự án của sinh viên Đại học Đà Nẵng đáng chú ý vì đi từ những vấn đề như hồ sơ bệnh án và giao tiếp hai chiều, thay vì xem công nghệ là mục tiêu tự thân.
Hai hướng phát triển cho thấy cách tiếp cận ấy: DocuMind hỗ trợ bác sĩ lập bệnh án điện tử, còn SignSound xây dựng công cụ kết nối người khiếm thính với cộng đồng. Đây là những dự án AI sinh viên có điểm chung quan trọng: giá trị không nằm ở việc đưa thêm một tính năng thời thượng vào sản phẩm, mà ở khả năng tháo gỡ một việc đang gây tốn thời gian hoặc hạn chế sự tham gia của người dùng. Muốn tạo tác động, nhóm phát triển phải hiểu quy trình và nhu cầu thực tế trước khi quyết định AI nên làm gì.
DocuMind đặt bác sĩ ở vị trí ra quyết định
Trong khám chữa bệnh, bác sĩ vừa thăm khám, tư vấn, vừa phải dành thời gian cập nhật hồ sơ. Nhóm CLARIO, gồm sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật và Trường Đại học Kinh tế thuộc Đại học Đà Nẵng, bắt đầu nghiên cứu DocuMind từ tháng 3/2026. Sau khoảng 5 tháng, nhóm có phiên bản sản phẩm khả dụng tối thiểu để kiểm chứng giải pháp.
DocuMind ghi âm cuộc trao đổi giữa bác sĩ và bệnh nhân, chuyển lời nói thành văn bản rồi sắp xếp dữ liệu theo cấu trúc SOAP: triệu chứng chủ quan, dữ liệu khách quan, đánh giá và kế hoạch điều trị. Hệ thống còn gợi ý mã bệnh theo ICD-10 và hướng xử lý dựa trên dữ liệu y khoa được truy xuất bằng kỹ thuật RAG. Đây là một hướng AI cho y tế có ích vì nhắm vào phần hành chính, thay vì tuyên bố thay bác sĩ chẩn đoán.
Thiết kế cho phép bác sĩ kiểm tra, chỉnh sửa và quyết định cuối cùng là điểm then chốt. AI có thể giúp giảm nhập liệu, nhưng thông tin y khoa đòi hỏi sự giám sát chuyên môn. Nhóm đã thử nghiệm sản phẩm tại một số cơ sở y tế ở Đà Nẵng, tập trung đánh giá độ phù hợp với quy trình, thời gian nhập liệu, độ chính xác của hồ sơ đề xuất và phản hồi của bác sĩ.
SignSound chuyển trọng tâm sang giao tiếp hai chiều
SignSound do sinh viên Khoa Công nghệ số, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, phát triển nhằm hỗ trợ giao tiếp giữa người khiếm thính và cộng đồng. Hệ sinh thái gồm ba giải pháp: kính thực tế tăng cường (AR), tiện ích trình duyệt và nền tảng họp trực tuyến. Kính AR nhận lời nói rồi hiển thị văn bản hoặc ngôn ngữ ký hiệu qua nhân vật 3D; theo chiều ngược lại, camera nhận diện cử chỉ để chuyển thành văn bản hoặc giọng nói. Tiện ích trình duyệt hỗ trợ tiếp cận nội dung trên internet, còn SignMeeting phục vụ trao đổi trực tuyến.
Điều đáng giá là nhóm điều chỉnh ý tưởng sau khi tìm hiểu người dùng: ban đầu muốn giúp người khiếm thính cảm nhận âm thanh, nhưng nhận ra giao tiếp hai chiều mới là nhu cầu cốt lõi. Sản phẩm được thử nghiệm tại Trung tâm Giáo dục và Hỗ trợ người điếc miền Trung và bước đầu nhận phản hồi tích cực. Đây là bài học thiết thực cho AI hỗ trợ người khiếm thính: thiết kế tốt phải giúp cả hai phía hiểu nhau, thay vì chỉ chuyển một dạng tín hiệu.
SignSound đoạt giải Nhì hạng mục không chuyên tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026, đồng thời giành giải Nhất cuộc thi SURF năm 2026. Thành tích là tín hiệu khích lệ, nhưng phép thử quan trọng hơn vẫn là mức độ hữu dụng khi người khiếm thính giao tiếp, học tập và làm việc.
Thử nghiệm mới quyết định giá trị của AI
Cả hai dự án đều cho thấy ứng dụng AI thực tiễn không thể chỉ được đánh giá bằng phần trình diễn công nghệ. Với DocuMind, thử nghiệm cần chứng minh công cụ phù hợp quy trình bệnh viện, bảo vệ dữ liệu và tạo hồ sơ đủ chính xác để bác sĩ kiểm tra. Với SignSound, phản hồi từ người dùng cần định hướng khả năng nhận diện, độ trễ và cách sản phẩm hỗ trợ giao tiếp trong hoàn cảnh thật.
Các kế hoạch tiếp theo phản ánh những thách thức đó. CLARIO muốn nâng độ chính xác, tăng cường bảo mật, mở rộng khả năng xử lý hồ sơ và nghiên cứu tích hợp với hệ thống quản lý thông tin bệnh viện, bệnh án điện tử. Trong 12 tháng tới, nhóm SignSound dự kiến hoàn thiện kính AR, giảm độ trễ, cải thiện nhận diện và mở rộng dữ liệu ngôn ngữ ký hiệu; đồng thời tiếp tục thử nghiệm với người khiếm thính, hoàn thiện tiện ích trình duyệt và SignMeeting, tối ưu phần cứng để giảm giá thành và tăng khả năng tiếp cận.
Điểm mạnh của các dự án không phải lời hứa rằng AI giải quyết mọi vấn đề, mà là cách sinh viên bắt đầu từ nhu cầu cộng đồng, thử nghiệm giải pháp rồi điều chỉnh theo phản hồi. Nếu tiếp tục giữ bác sĩ và người khiếm thính trong vai trò trung tâm, những công cụ này có cơ hội đi xa hơn một sản phẩm trình diễn và trở thành hỗ trợ hữu ích trong đời sống.
