Mukbang nguy hiểm: Khi bữa ăn trở thành màn trình diễn đánh đổi sức khỏe
Mukbang nguy hiểm là hiện tượng những streamer ẩm thực ăn lượng thực phẩm khổng lồ trước camera, rồi móc họng hoặc ép nôn, dùng thuốc tiêu chảy và các biện pháp cực đoan để giữ vóc dáng, khiến cơ thể rơi vào rối loạn điện giải, hạ kali máu, rối loạn nhịp tim và thậm chí ngừng tim đột ngột.Ở bề mặt, các video mukbang là bữa tiệc thị giác: bàn ăn đầy ắp, tiếng nhai rộp rộp, lời trò chuyện thân mật. Nhưng phía sau lớp hào nhoáng là một ngành công nghiệp ép con người ăn vượt quá giới hạn sinh lý để đổi lấy lượt xem, tiền thưởng và hợp đồng tài trợ. Tiến sĩ Andrew Harris nhận xét lợi nhuận đã biến mukbang thành cuộc đua sức ăn vô độ, nơi thử thách “ăn thùng uống vại” ngày càng bị đẩy xa, bất chấp các cảnh báo sức khỏe. Và cái giá không còn dừng ở vài cơn đau dạ dày – nó là sinh mạng của những người trẻ mới ngoài 20.
Cái chết của Yingying: dấu chấm hết cho ảo tưởng “ăn nhiều mà không tăng cân”
Nữ streamer mukbang Ganfan Yingying, tên thật Trần Tử Y, qua đời ở tuổi 24 sau thời gian dài đối mặt hạ kali máu nghiêm trọng và thói quen ăn uống vô độ kèm nôn mửa. Chỉ ba ngày trước khi chết, cô xuất hiện trong video với mu bàn tay dày đặc vết kim truyền dịch, kể chuyện vừa nhập viện vì hạ kali máu tái phát và than thở lịch quay dày đặc, thức khuya liên tục. Người xem vẫn thấy một gương mặt tươi tắn ngồi trước bàn ăn chất đầy đồ ăn, thong thả thưởng thức mà thân hình gần như không đổi. Đằng sau hình ảnh “ăn bao nhiêu cũng không béo” ấy là lịch sử ăn uống vô độ và nôn ói từ thời trung học, cùng những lần ngã gục vì suy kiệt. Trường hợp của Yingying bóc trần ảo tưởng nguy hiểm: không có cơ thể nào miễn nhiễm trước việc liên tục nhồi nhét rồi ép tống thức ăn ra ngoài; điều duy nhất “miễn nhiễm” là độ tàn nhẫn của thuật toán đòi hỏi nội dung ngày càng cực đoan.
Hạ kali máu, rối loạn nhịp tim và ngừng tim đột ngột: cơ chế tử vong âm thầm
Hạ kali máu (hypokalemia) là tình trạng nồng độ kali trong máu thấp hơn bình thường, một cấp cứu bệnh viện dễ bị coi nhẹ ở giai đoạn đầu nhưng có thể đe dọa tính mạng. Kali là chất điện giải giữ vai trò dẫn truyền tín hiệu điện tới tế bào, giúp cơ thần kinh và cơ bắp – đặc biệt là cơ tim – hoạt động ổn định. Khi streamer ẩm thực liên tục nhồi nhét rồi móc họng ép nôn hoặc lạm dụng thuốc tiêu chảy, họ làm mất đi lượng lớn chất điện giải, trong đó kali là nạn nhân trực tiếp. Ở mức kali giảm sâu, người bệnh đối diện nguy cơ rối loạn nhịp tim cấp tính, suy hô hấp và ngừng tim đột ngột, đôi khi không có bất kỳ tín hiệu báo trước. Việc nôn mửa, tiêu chảy kéo dài, ăn uống thiếu cân bằng khiến cơ thể chìm trong rối loạn điện giải dai dẳng – một quả bom hẹn giờ sinh học. Tình trạng này không chỉ tàn phá tim mà còn phá vỡ cảm nhận tự nhiên về đói – no, đẩy người làm mukbang vào vòng xoáy rối loạn ăn uống mà cả thân thể lẫn tâm trí đều suy kiệt.
“Mỏ vàng” nội dung và chuỗi cái chết của các streamer ẩm thực trẻ
Mukbang đã trở thành “mỏ vàng” nội dung: người sáng tạo càng ăn nhiều, càng gây sốc thì càng dễ được đề xuất, nhận quảng cáo, tiền thưởng trực tiếp, tài trợ tích hợp thương hiệu và cơ hội kinh doanh sản phẩm riêng. Nhưng những thông số đẹp trên màn hình đi cùng thống kê u ám ngoài đời. Đã không ít nhà sáng tạo nội dung mukbang trả giá bằng mạng sống. Tháng 7, streamer Pan Xiaoting, 24 tuổi, đột tử khi livestream suốt 10 giờ với bánh chocolate, gà rán và hải sản. Trước đó, vlogger Dongz Apatan, 37 tuổi, ở Philippines tử vong vì đột quỵ xuất huyết não ngay sau video ăn lượng lớn gà rán và cơm trắng. Sự ra đi của Yingying, chỉ vài ngày sau lần nhập viện vì hạ kali máu, càng cho thấy liên hệ đáng sợ giữa ăn uống cực đoan, hạ kali máu và ngừng tim đột ngột ở những người chưa bước qua tuổi 30. Khi lượt xem trở thành thước đo duy nhất, mỗi video mới lại là một lần cơ thể bị đẩy tới bờ vực arrhythmia chết người.
Từ người xem đến nền tảng: cần chấm dứt việc cổ súy ăn uống cực đoan
Ăn uống vốn là hành vi sinh lý để nuôi dưỡng cơ thể, nhưng mukbang cực đoan đang biến bữa ăn thành thử thách sinh tồn, làm méo mó mối quan hệ lành mạnh giữa con người và thực phẩm. Với người xem, các video mukbang dễ gây “nghiện”, kéo theo thói quen ăn đêm, ăn theo video, thậm chí rối loạn cuồng ăn. Nghiên cứu đăng trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ năm 2023 chỉ ra việc xem mukbang liên quan trực tiếp đến hội chứng ăn vô độ và hành vi tự ép nôn. Trước hàng loạt hệ lụy, một số quốc gia đã bắt đầu hành động: cơ quan y tế đề xuất hướng dẫn với nội dung cổ súy ăn quá mức; có nơi điều tra tác động của vlog mukbang để xem xét khả năng cấm triệt để. Thực tế, không cần chờ đến luật mới để thay đổi. Người xem hoàn toàn có thể ngừng tương tác với các nội dung “ăn khối lượng khổng lồ”; nền tảng có thể hạn chế hiển thị, gắn cảnh báo sức khỏe; còn streamer ẩm thực phải đặt câu hỏi thẳng thắn: không có lượt xem nào đáng giá tới độ phá hủy tim, ruột và cả sức khỏe tinh thần của mình.
