Khi “cảm cúm” là dấu hiệu báo trước ngừng tim đột ngột
Ngừng tim đột ngột do viêm cơ tim tuổi trẻ là tình trạng tim dừng đột ngột sau giai đoạn nhiễm virus tưởng như chỉ là cảm cúm thông thường, khi cơ tim âm thầm bị viêm, suy yếu chức năng co bóp và dẫn truyền điện, dẫn tới sốc tim, suy đa tạng và có thể tử vong nếu không được cấp cứu tim mạch kịp thời.
Trường hợp nam sinh 17 tuổi vừa được cứu sống là lời cảnh báo rõ ràng: tuổi trẻ không miễn nhiễm với viêm cơ tim và ngừng tim đột ngột. Khoảng hai tuần trước biến cố, em chỉ đau mỏi người, chảy nước mũi – những triệu chứng cảm cúm nguy hiểm nhưng dễ bị xem nhẹ. Gia đình không phát hiện bệnh nền, cũng không có tiền sử bệnh tương tự, nên càng có xu hướng chủ quan. Thế nhưng, chỉ 15 phút trước khi nhập viện, em bất ngờ ngất xỉu, rơi vào tình trạng ngừng tuần hoàn và phải hồi sức liên tục 45 phút mới có mạch trở lại. Câu chuyện này cho thấy bất kỳ cơn “cúm” nào kèm triệu chứng bất thường cũng cần được nhìn bằng con mắt cảnh giác, không phải tâm lý “trẻ khỏe thì không sao”.
Từ triệu chứng giống cảm cúm đến sốc tim ở tuổi 17
Điểm đáng sợ của viêm cơ tim tuổi trẻ là giai đoạn đầu gần như không có gì “đặc biệt”: hắt hơi, đau mỏi người, sổ mũi – y hệt một đợt nhiễm virus đường hô hấp bình thường. Viêm cơ tim là tình trạng viêm các tế bào cơ tim, làm giảm khả năng co bóp, gây rối loạn dẫn truyền điện và rối loạn nhịp tim; bệnh có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, trong đó người trẻ cũng không nằm ngoài.
Ở nam sinh này, viêm cơ tim tiến triển âm thầm đến mức khi phát hiện thì đã là sốc tim ở tuổi 17: chức năng co bóp tim chỉ còn 10–15%, tim gần như co bóp rời rạc, phổi tổn thương nặng với SpO₂ chỉ khoảng 76% dù thở máy tối đa. Cụm từ “cảm cúm thông thường” vì vậy không còn vô hại: nó có thể che mờ một quá trình phá hủy cơ tim. Nếu sau một đợt cảm, người trẻ thấy mệt nhiều bất thường, đau hoặc tức ngực, khó thở, hồi hộp, tim đập nhanh, chóng mặt, choáng hay ngất, đó là lúc cần đi khám ngay thay vì chờ tự khỏi.
Cuộc chiến 45 phút cấp cứu tim mạch và gần một tháng ECMO
Ngừng tim đột ngột ở tuổi 17 không chỉ là cú sốc với gia đình, mà còn là thách thức lớn cho hệ thống cấp cứu tim mạch. Tại bệnh viện ban đầu, nam sinh được hồi sức ngừng tuần hoàn liên tục khoảng 45 phút, nhiều lần xuất hiện rung thất và phải sốc điện lặp lại, đặt ống nội khí quản, dùng thuốc hỗ trợ tuần hoàn và các biện pháp hồi sức tích cực mới lấy lại được mạch. Đây là khoảng thời gian phân định sống – chết, và cũng là bằng chứng cho thấy cấp cứu sớm là yếu tố quyết định.
Khi chuyển đến khoa Hồi sức tích cực, em trong tình trạng cực kỳ nguy kịch: thở ngáp, tím tái, huyết áp chỉ 50–60/20–30 mmHg, SpO₂ 76–80% dù FiO₂ 100%, khí máu cho thấy toan chuyển hóa nặng, kèm dập phổi, tràn khí và tràn máu màng phổi. “Nguy cơ lớn nhất tại thời điểm đó là bệnh nhân tử vong ngay lập tức” – bác sĩ Phạm Huy Khánh nhận định. Để cứu tim và phổi, ê-kíp buộc phải dùng ECMO V-A-V hỗ trợ đồng thời tuần hoàn và hô hấp trong gần một tháng, bên cạnh thở máy, lọc máu, thuốc trợ tim, dẫn lưu màng phổi, kiểm soát thân nhiệt, dinh dưỡng và mở khí quản.
Những biến chứng nặng nề và cái giá của sự chủ quan
Ngay cả khi đã được đặt ECMO, hành trình giành lại sự sống vẫn đầy rủi ro. Bệnh nhân liên tục đối mặt với rối loạn đông máu, chảy máu nhiều tại các vị trí can thiệp và trong phế quản; có thời điểm lượng máu chảy khiến phổi gần như không thể thông khí. Không dừng lại ở đó, em còn bị xuất huyết tiêu hóa, có lúc mất đến khoảng 2.000 ml máu, buộc bác sĩ phải nội soi cấp cứu ngay tại giường để tìm và xử trí vị trí chảy máu.
Một mối lo khác là tổn thương não do 45 phút ngừng tuần hoàn kéo dài. Bệnh nhân được kiểm soát thân nhiệt tới 12 ngày, theo dõi sát chức năng thần kinh. May mắn, sau 12 ngày, các tín hiệu tích cực xuất hiện: em có thể tương tác, rồi dần tỉnh táo hoàn toàn, giao tiếp với người thân, tự sinh hoạt. Cần nói thẳng: cái giá của vài tuần “cảm cúm” bị bỏ qua là gần một tháng hồi sức tích cực, hàng loạt biến chứng đe dọa tính mạng. Không ai muốn con mình bước vào cuộc chiến như vậy chỉ vì đã xem nhẹ những triệu chứng ban đầu.
Làm sao phân biệt cảm cúm thường và dấu hiệu viêm cơ tim?
Thông điệp quan trọng nhất từ ca bệnh này là: viêm cơ tim có thể gặp ở người trẻ, và giai đoạn đầu dễ bị nhầm với một đợt cảm cúm thông thường. Tuổi trẻ không bảo vệ ai khỏi bệnh tim mạch đột ngột nếu cơ tim đang âm thầm bị tổn thương. Phản xạ “trẻ thì ít bệnh tim” cần được thay bằng thái độ lắng nghe cơ thể và tôn trọng những tín hiệu bất thường.
Sau một đợt nhiễm virus, nếu xuất hiện các dấu hiệu như: mệt nhiều bất thường, đau hoặc tức ngực, khó thở, hồi hộp, tim đập nhanh, chóng mặt, choáng hoặc ngất, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá. Đặc biệt, một cơn ngất ở người trẻ trong hoặc ngay sau khi bị “cúm” không bao giờ là chuyện nhỏ. Đây là ranh giới giữa điều trị sớm và cấp cứu muộn. Gia đình có con tuổi dậy thì nên chủ động học các bước sơ cứu ngừng tuần hoàn và ghi nhớ: mỗi phút chần chừ trước triệu chứng lạ đều có thể đổi bằng nguy cơ tổn thương não hoặc tử vong.
