Triển lãm biến bảo tàng thành lớp học khoa học sống động
Triển lãm “Phụ nữ trong Khoa học” tại Bảo tàng Đà Nẵng là một chương trình giáo dục tương tác, nơi học sinh được khám phá khoa học thông qua trải nghiệm trực tiếp, gặp gỡ hình mẫu phụ nữ trong khoa học và tham gia các hoạt động STEM được thiết kế như một lớp học thực nghiệm mở cho mọi em nhỏ yêu thích khám phá khoa học.
Điều đáng nói là triển lãm không dừng ở việc treo poster hay trưng bày hiện vật. Trong khuôn khổ Chương trình Văn hóa năm 2026, sự kiện do Đại sứ quán Tây Ban Nha và thành phố Đà Nẵng phối hợp tổ chức đã mang đến một góc nhìn mới về nghiên cứu học thuật và cách đưa giáo dục STEM cho học sinh ra khỏi khuôn khổ lớp học truyền thống. Chính ở đây, phụ nữ trong khoa học không chỉ là những cái tên trên bảng danh dự, mà trở thành nhân vật dẫn chuyện cho cả một hành trình khám phá.
Triển lãm diễn ra từ chiều 22.9 đến ngày 30.9.2026 tại số 31 Trần Phú, phường Hải Châu, với sự tham gia đông đảo của học sinh thành phố. Việc chọn bảo tàng làm không gian triển lãm khoa học cho thấy một quan điểm giáo dục rõ ràng: khoa học phải được nhìn, chạm và trải nghiệm, chứ không chỉ đọc trong sách giáo khoa.
Không gian tương tác “Nhà khoa học nhí”: STEM bắt đầu từ đôi tay
Trái tim của triển lãm là khu vực “Nhà khoa học nhí” – nơi tư duy khoa học được kích hoạt từ những thao tác đơn giản nhất. Tại đây, học sinh được trực tiếp trải nghiệm các mô hình ứng dụng như nhà thông minh, ô tô điều khiển từ xa và các thí nghiệm hóa học sinh động dưới sự hướng dẫn của sinh viên các trường đại học trên địa bàn. Đó chính là giáo dục STEM cho học sinh ở dạng nguyên bản: tự tay làm, tự mắt thấy, rồi tự mình đặt câu hỏi.
Chương trình hướng tới việc giúp học sinh hiểu công việc, phẩm chất và hành trình nghiên cứu của một nhà khoa học, thông qua các thí nghiệm và thao tác khoa học đơn giản, an toàn, phù hợp với lứa tuổi. Khi một em nhỏ học cách chuẩn bị, sử dụng dụng cụ, vật liệu, thực hiện thao tác cơ bản và tuân thủ an toàn thực hành, em không chỉ học kiến thức, mà đang tập suy nghĩ như một nhà khoa học.
Ở phần “Thí nghiệm vui”, các em được theo dõi và khám phá những thí nghiệm trực quan thuộc Vật lý và Hóa học. Điều quan trọng không phải là kết quả thí nghiệm có “đẹp” hay không, mà là cảm giác ngạc nhiên khi một hiện tượng xảy ra đúng như dự đoán – cảm giác nền tảng để hình thành đam mê khám phá khoa học. Giáo dục STEM chỉ có ý nghĩa khi khơi được cảm xúc này, và triển lãm đã chạm đúng điểm đó.
Hành trình trở thành nhà khoa học: khi hình mẫu là phụ nữ
Một triển lãm khoa học dành cho học sinh sẽ thiếu hụt nếu chỉ có thiết bị và thí nghiệm mà không có câu chuyện. Ở Đà Nẵng, những câu chuyện ấy được kể bằng hình ảnh và hành trình của các nhà khoa học nữ đến từ Tây Ban Nha và nhiều quốc gia khác. Sự kiện vinh danh 26 nữ trí thức đạt giải Nobel cùng các nhà khoa học tiêu biểu của Tây Ban Nha, qua đó thẳng thắn đối diện và phá bỏ các định kiến giới từng tồn tại trong khoa học.
Triển lãm được tổ chức thành hai chủ đề: “Phụ nữ trong Khoa học: Escape Road - Hành trình tìm kiếm các nhà Khoa học tương lai đạt giải Nobel” và “Góc truyền cảm hứng: Các nhà Khoa học nữ người Tây Ban Nha”. Với cấu trúc này, mỗi em học sinh như đang tham gia một hành trình trò chơi – vừa khám phá khoa học, vừa truy tìm những tấm gương phụ nữ trong khoa học để soi chiếu chính mình.
Thông qua nội dung trưng bày, triển lãm tôn vinh trí tuệ, niềm đam mê, sự kiên trì và tinh thần sáng tạo của những người phụ nữ có đóng góp cho khoa học và đời sống; đồng thời truyền tải thông điệp rõ ràng về bình đẳng giới trong khoa học, khẳng định rằng khoa học là lĩnh vực rộng mở để mỗi cá nhân theo đuổi đam mê và sáng tạo tri thức. Khi một bé gái nhìn thấy những gương mặt nữ khoa học trên tường, được nghe hành trình nghiên cứu và giải quyết vấn đề khoa học, em sẽ bớt đi cảm giác “khoa học là chuyện của đàn ông”. Đó là thay đổi âm thầm nhưng bền vững.
Từ trải nghiệm lớp học mở đến cầu nối ngoại giao giáo dục
Triển lãm này không chỉ là một hoạt động khám phá khoa học dành cho học sinh Đà Nẵng, mà còn là một thông điệp ngoại giao mềm. Nằm trong Chương trình Văn hóa năm 2026, do Đại sứ quán Tây Ban Nha và thành phố Đà Nẵng đồng tổ chức, sự kiện khẳng định tầm nhìn ngoại giao văn hóa chiến lược giữa hai quốc gia trong nỗ lực ươm mầm tài năng trẻ. Khi một triển lãm khoa học trở thành không gian gặp gỡ của học sinh, sinh viên, nhà quản lý và đại diện ngoại giao, mỗi hoạt động giáo dục đều mang thêm ý nghĩa hợp tác lâu dài.
Rất đông học sinh tham gia các phần giao lưu như “Hành trình trở thành nhà khoa học”, cuộc thi Rung chuông vàng “Hành trình kiến tạo tri thức”, hay những buổi trải nghiệm thí nghiệm vui. Các hoạt động này không chỉ củng cố kiến thức, rèn tư duy và phản xạ, mà còn biến triển lãm khoa học thành một “lớp học công dân toàn cầu”, nơi người trẻ hiểu rằng khoa học và ngoại giao có thể song hành trong cùng một không gian học tập.
Triển lãm “Phụ nữ trong Khoa học” tại Đà Nẵng mở ra một mẫu hình đáng để nhân rộng: bảo tàng trở thành lớp học mở, phụ nữ trong khoa học trở thành nhân vật dẫn dắt, và giáo dục STEM cho học sinh được cắm rễ từ trải nghiệm cụ thể. Nếu các thành phố khác cũng coi triển lãm khoa học là một phần thường xuyên của đời sống học đường, chúng ta sẽ có thêm một thế hệ trẻ coi khám phá khoa học là thói quen, chứ không chỉ là một tiết học bắt buộc.
