Kết hợp gắng sức và xông hơi có thể trở thành tình huống cấp cứu
Kết hợp tập luyện cường độ cao với xông hơi kéo dài là việc cơ thể vừa phải đáp ứng nhu cầu vận động lớn, vừa chịu thêm sức nóng khiến nguy cơ quá tải tăng lên, đặc biệt ở người cao tuổi. Đây không phải cách thư giãn vô hại sau buổi tập; ca bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai là lời cảnh báo rõ ràng. Một người đàn ông quốc tịch Mỹ, 73 tuổi, được phát hiện hôn mê sâu sau khi tập thể dục rồi vào phòng xông hơi hơn một giờ. Khi được đưa đi cấp cứu, thân nhiệt ông là 39,5°C, huyết áp thấp và điểm Glasgow chỉ 5/15. Bác sĩ xác định người bệnh bị sốc và suy đa tạng. Rủi ro này đáng được xem nghiêm túc: ở người cao tuổi, sự kết hợp giữa gắng sức và nóng kéo dài có thể khiến tình trạng xấu đi nhanh, không phải lúc nào cũng có dấu hiệu báo trước dễ nhận thấy.
Từ hôn mê đến suy đa tạng: hành trình hồi sức 17 ngày
Khi chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai, người bệnh vẫn nguy kịch; điểm SOFA là 14, cho thấy nhiều cơ quan bị ảnh hưởng. Các vấn đề được theo dõi gồm sốc nhiệt, tổn thương gan và thận cấp, tiêu cơ vân, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu và nhiễm khuẩn tiết niệu. Ê-kíp phải thở máy xâm nhập, dùng thuốc hỗ trợ huyết áp, bù dịch và điện giải, đồng thời lọc máu liên tục để hỗ trợ thận và kiểm soát rối loạn chuyển hóa. Sau khoảng 17 ngày điều trị tích cực tại Bạch Mai, người bệnh tỉnh táo, tự thở, ăn uống và phục hồi vận động trước khi xuất viện ổn định. Việc bệnh nhân hồi phục không làm nhẹ đi mức độ nguy hiểm: suy đa tạng đòi hỏi hồi sức liên tục và phối hợp nhiều biện pháp. Ca bệnh cho thấy người cao tuổi sức khỏe có thể bị tổn thương nghiêm trọng sau một thói quen nhiều người vẫn xem là bình thường.
Điều chỉnh thói quen để tập luyện an toàn hơn
Thông điệp thực tế nhất là đừng vào phòng xông hơi ngay sau buổi tập nặng. Sau khi vận động, tim vẫn đang làm việc mạnh và nhịp tim tăng; xông hơi làm giãn mao mạch ngoại vi, có thể tăng gánh nặng cho tim và góp phần gây biến cố nghiêm trọng. Vì vậy, người cao tuổi nên tránh tập luyện cường độ cao ngay trước hoặc sau khi xông hơi, đồng thời giới hạn thời gian ở trong phòng xông hơi thay vì kéo dài buổi thư giãn. Cũng không nên nối tiếp thói quen này bằng việc uống rượu bia: các chuyên gia cảnh báo đây là cách kết hợp sai lầm. Nếu muốn duy trì cả cardio lẫn xông hơi, hãy tách chúng thành những hoạt động riêng, không coi xông hơi là bước mặc định sau tập. Đây là lựa chọn thận trọng hơn cho an toàn tập thể dục, nhất là khi tuổi tác khiến cơ thể dễ tổn thương trước gắng sức và nhiệt.
Đừng chờ đến khi có biến cố mới thay đổi
Ca bệnh không chứng minh rằng mọi buổi tập hay mọi lần xông hơi đều sẽ dẫn đến nguy kịch, nhưng cho thấy sự kết hợp kéo dài có thể đặt người cao tuổi trước rủi ro lớn. Một giờ vận động và xông hơi đã đi kèm hôn mê sâu, sốc và suy đa tạng ở bệnh nhân 73 tuổi; việc hồi phục sau 17 ngày hồi sức là kết quả của cấp cứu kịp thời và điều trị chuyên sâu, không phải lý do để thử vận may. Với người lớn tuổi, lựa chọn an toàn là tập vừa sức, tránh xông hơi ngay sau gắng sức, hạn chế thời lượng xông và không tập nặng sát trước hoặc sau đó. Nếu một người bất tỉnh sau khi tập hay xông hơi, hãy gọi cấp cứu ngay thay vì để họ tự hồi phục. Xông hơi nguy hiểm không nằm ở một trải nghiệm thư giãn đơn lẻ, mà ở việc bỏ qua giới hạn của cơ thể và nối tiếp các tác nhân gây quá tải.
