Giáo dục tài chính học sinh: không chỉ là biết dùng tài khoản ngân hàng
Giáo dục tài chính học sinh là việc trang bị cho học sinh trung học phổ thông những kiến thức và kỹ năng thực hành liên quan đến sử dụng tài khoản ngân hàng, thanh toán không tiền mặt an toàn, nhận diện lừa đảo tiền tệ và hiểu trách nhiệm pháp lý gắn với mỗi giao dịch, để các em có thể bảo vệ bản thân trong môi trường tài chính số đang mở rộng nhanh chóng. Trong bối cảnh học sinh ngày càng sớm tiếp cận điện thoại thông minh, tài khoản ngân hàng và các nền tảng trực tuyến, việc “dạy chữ tiền” sớm không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Điều đáng nói là nếu nhà trường không dạy, thì mạng xã hội và các đối tượng lừa đảo sẽ dạy bằng những bài học rất đắt đỏ. Câu hỏi đặt ra không phải có cần giáo dục tài chính hay không, mà là dạy như thế nào để trở thành kỹ năng bảo vệ tài chính trẻ em hữu hiệu.
Chương trình An Giang: 16 trường, kế hoạch bài bản gắn với chiến lược quốc gia
Sáng 21/9, Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước khu vực 15 đã phối hợp các tổ chức tín dụng triển khai chương trình giáo dục tài chính toàn diện tại THPT An Phú và THPT Châu Phú ở An Giang. Đây là hai điểm trường mở màn cho chuỗi hoạt động dự kiến triển khai tại 16 trường THPT trong toàn tỉnh trong năm học 2026-2027. Theo Kế hoạch số 28/KH-SGDĐT-NHNN do Sở Giáo dục và Đào tạo An Giang cùng Ngân hàng Nhà nước khu vực 15 ban hành, chương trình nhằm cung cấp cho học sinh kiến thức cơ bản về tài chính, thanh toán số và phòng ngừa rủi ro trong giao dịch ngân hàng. Chuỗi hoạt động sẽ kéo dài cả hai học kỳ, dự kiến hoàn thành vào tháng 3/2027. Việc gắn giáo dục tài chính học sinh với Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030 cho thấy đây không phải phong trào nhất thời, mà là bước đi chính sách có tính dài hạn.
Nhận diện lừa đảo tiền tệ: “chuyển tiền hộ” không còn là việc vô hại
Điểm nhấn đáng chú ý của chương trình ở An Giang là đặt thẳng vấn đề nhận diện lừa đảo tiền tệ nhắm vào học sinh. Trong giờ chào cờ, học sinh được cảnh báo về lời mời “chuyển tiền hộ người khác” hoặc “nhận rồi chuyển tiền cho người khác để lấy hoa hồng” – hình thức tưởng như là việc làm thêm đơn giản nhưng thực chất có thể bị lợi dụng để chiếm đoạt tài sản, rửa tiền hoặc che giấu nguồn gốc tiền bất hợp pháp. Theo khuyến nghị của Ngân hàng Nhà nước khu vực 15, cho người khác dùng tài khoản để nhận, chuyển tiền khiến chủ tài khoản đối mặt rủi ro pháp lý; việc chỉ nhận một khoản hoa hồng nhỏ không làm họ miễn trách nhiệm khi giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Đây là thông điệp mạnh mẽ: học sinh không chỉ cần biết lừa đảo tồn tại, mà phải hiểu mình có thể trở thành “mắt xích” trong hành vi phạm tội nếu thiếu kỹ năng bảo vệ tài chính trẻ em.
Thanh toán không tiền mặt an toàn: kỹ năng số cần được dạy như kỹ năng sống
Chương trình không dừng ở cảnh báo lừa đảo, mà đi vào các nguyên tắc thanh toán không tiền mặt an toàn. Học sinh được hướng dẫn những quy tắc rất cụ thể: không cung cấp mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai; cảnh giác với đường link lạ; chỉ cài ứng dụng ngân hàng từ kho ứng dụng chính thức; không thực hiện giao dịch theo yêu cầu của người lạ nếu chưa xác minh thông tin. Bên cạnh đó, các em được giới thiệu kiến thức nền tảng về thanh toán không tiền mặt, phân loại thẻ ngân hàng, các phương thức thanh toán hiện đại và những hành vi bị cấm trong giao dịch theo quy định pháp luật. Theo chương trình, học sinh còn được trải nghiệm ứng dụng ngân hàng số, thực hành liên kết tài khoản an sinh xã hội trên VNeID với tài khoản ngân hàng và tham gia trò chơi tình huống. Đây là cách thiết kế tốt: biến khái niệm khô khan thành kỹ năng thực hành gắn trực tiếp với đời sống số hàng ngày.
Từ An Giang đến Ca Mau: giáo dục tài chính số phải trở thành chuẩn chung
Tác động thực tế của chương trình là rõ ràng: thông qua các hoạt động này, học sinh tại 16 trường ở An Giang sẽ có được kiến thức và kỹ năng cần thiết để tiếp cận, sử dụng dịch vụ tài chính – ngân hàng một cách an toàn. Nội dung chương trình được xây dựng từ các tình huống học sinh thường gặp khi dùng điện thoại, tài khoản ngân hàng và nền tảng trực tuyến, thay vì chỉ dạy lý thuyết chung chung. Đáng chú ý, cùng với An Giang, Ngân hàng Nhà nước khu vực 15 đang phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Ca Mau để xây dựng kế hoạch tổ chức chương trình tương tự cho học sinh THPT trên địa bàn, như một phần nhiệm vụ triển khai Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia 2026-2030. Điều này gửi đi một tín hiệu rõ ràng: giáo dục tài chính học sinh, nhất là kỹ năng bảo vệ tài chính trẻ em trước lừa đảo tiền tệ, cần được xem là chuẩn chung trong nhà trường, chứ không phải “đặc sản” của một vài địa phương.
