Thuế quan Trump mới là gì và tại sao đây không còn là chuyện riêng của Mỹ
Thuế quan Trump mới là tập hợp các biện pháp thuế nhập khẩu được điều chỉnh sau khi các nỗ lực mạnh tay nhất của chính quyền Trump bị Tòa án Tối cao bác bỏ, trong đó Washington tìm cách tái cấu trúc công cụ thuế để tiếp tục gây sức ép lên hàng hóa từ hàng chục đối tác thương mại, đồng thời mở rộng không gian cho chiến tranh thương mại Mỹ trên nhiều mặt trận khác nhau, từ châu Âu đến châu Á. Điểm mấu chốt không phải là bản thân mức thuế 10–12,5%, mà là quyết tâm của Trump duy trì một mô hình chính sách coi thuế quan như vũ khí, bất chấp giới hạn pháp lý. Khi một tổng thống công khai tuyên bố sẽ không để các mục tiêu thương mại bị “phá hoại” chỉ vì tòa án hạn chế một công cụ, doanh nghiệp phải hiểu rằng rủi ro luật lệ sẽ thường trực và kế hoạch kinh doanh không thể dựa trên giả định ổn định lâu dài.
Từ cú đánh của Tòa án Tối cao đến cách Trump xoay trục chiến tranh thương mại Mỹ
Sau khi mức thuế gần như bao trùm 10% mà Trump áp hồi đầu năm hết hiệu lực vì thua kiện tại Tòa án Tối cao, Nhà Trắng chọn chiến thuật mới: đổi công cụ nhưng giữ mục tiêu. Hôm 23/7, chính quyền công bố gói thuế quan Trump mới, áp mức 10–12,5% lên hàng hóa nhập khẩu từ hàng chục đối tác, bao gồm châu Âu, Trung Quốc, Ấn Độ, với phạm vi ảnh hưởng lên tới 60 đối tác chiếm 99,4% hàng nhập khẩu của Mỹ. Một tuyên bố từ quan chức cấp cao nêu rõ: “Tổng thống sẽ không cho phép chính sách thương mại và các mục tiêu tổng thể của mình bị phá hoại chỉ vì một công cụ nào đó có thể bị hạn chế bởi tòa án hoặc điều gì khác”. Đây là lời khẳng định rằng chiến tranh thương mại Mỹ đang bước vào giai đoạn linh hoạt hơn, ít phụ thuộc vào một sắc lệnh, nhưng bám chặt vào tư duy sử dụng thuế để điều chỉnh chuỗi cung ứng toàn cầu.
Cảnh báo với EU: khi quan hệ với Canada trở thành cái cớ thuế quan
Ở châu Âu, Trump không chỉ nói đến thuế mà còn gắn chúng với địa chính trị. Ngay sau đề xuất của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen về việc dành cho Canada vị thế “thành viên liên kết” đầu tiên của EU, Trump cảnh báo Washington có thể áp thuế rất cao lên hàng hóa EU nếu cho rằng quan hệ EU–Canada mang tính thù địch. Nếu Mỹ đánh giá đây là động thái “thù địch”, phản ứng có thể là nâng mạnh thuế hoặc dừng giao thương với châu Âu trong một số lĩnh vực nhạy cảm. Điều này không chỉ tạo thêm một nấc thang trong chiến tranh thương mại Mỹ, mà còn biến các thỏa thuận hợp tác năng lượng, công nghệ, AI, khoáng sản giữa EU và Canada thành biến số rủi ro thương mại. Với doanh nghiệp châu Âu, tác động thuế hàng hóa sẽ trực diện: hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn, hoặc chuyển chi phí sang người mua trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu không khoan nhượng.
Doanh nghiệp đối mặt với rủi ro chuỗi cung ứng: không chuẩn bị là tự đặt mình vào thế yếu
Các mức thuế mới từ 10–12,5% bao trùm gần như mọi thứ Mỹ mua từ nước ngoài, ngoại trừ một số mặt hàng như dầu khí và sản phẩm không thể sản xuất trong nước được miễn trừ. Tác động thuế hàng hóa vì thế không còn là chuyện của một vài ngành, mà là áp lực lan rộng lên chi phí thương mại. Những doanh nghiệp có chuỗi cung ứng xuyên Đại Tây Dương sẽ đặc biệt nhạy cảm với thay đổi chính sách; biên lợi nhuận có thể bị bào mòn nhanh chóng hoặc buộc phải chuyển giá lên người tiêu dùng. Cùng lúc, các nước như Brazil và Mexico công khai phản ứng, nhưng thực tế mức thuế mà họ phải trả không thay đổi nhiều, cho thấy Washington ưu tiên duy trì hiệu lực răn đe hơn là đột ngột đảo chiều. Trong môi trường mà Mỹ, EU và Canada tăng cường các liên kết riêng, doanh nghiệp quốc tế phải tính lại nguồn cung, thị trường tiêu thụ và cấu trúc đầu tư để không bị mắc kẹt trong một rủi ro chuỗi cung ứng ngày càng khó đoán.
Chiến lược ứng phó: từ kịch bản thuế quan đến tái thiết chuỗi cung ứng
Bài học quan trọng nhất từ thuế quan Trump mới là doanh nghiệp không thể chờ một trật tự thương mại “ổn định” quay lại. Với rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng chi phí thương mại và bất định chuỗi cung ứng tiếp tục tăng, mọi kế hoạch kinh doanh phải coi thuế quan như biến số trọng yếu, không phải ngoại lệ hiếm gặp. Doanh nghiệp cần xây dựng kịch bản thuế quan: giả định các mức thuế khác nhau, mô phỏng tác động lên giá bán, biên lợi nhuận và dòng tiền; đồng thời đánh giá lại mức độ phụ thuộc vào Mỹ như thị trường tiêu thụ hoặc nguồn cung. Trong một thị trường ngày càng phân mảnh, nơi Mỹ, EU và Canada hình thành các trục liên kết riêng, lựa chọn chiến lược không phải là tránh chiến tranh thương mại Mỹ, mà là thiết kế chuỗi cung ứng đủ linh hoạt để chuyển hướng khi hàng rào thương mại thay đổi nhanh. Ai chủ động tái cấu trúc sớm sẽ ít bị động nhất khi cú sốc chính sách tiếp theo đến.
