Trường học số phải bắt đầu từ cách dạy và học
Trường học số là mô hình tổ chức dạy học và quản trị nhà trường có sử dụng nền tảng số, học liệu điện tử và công cụ trí tuệ nhân tạo, với giáo viên giữ vai trò hướng dẫn và bảo đảm công nghệ phục vụ mục tiêu giáo dục. Đó là tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá kế hoạch thí điểm của Hà Nội: không phải trường có thêm bao nhiêu ứng dụng, mà là việc học có tốt hơn hay không. Ngày 29/10, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội khởi động mô hình trong khuôn khổ nhiệm vụ chuyển đổi số của năm học 2026–2027, đồng thời công bố lộ trình thí điểm tại 100 cơ sở giáo dục phổ thông công lập và tư thục giai đoạn 2026–2028. Chương trình giới thiệu AI trong quản lý, giảng dạy và học tập. Đây là bước đi đáng chú ý, nhưng con số trường tham gia chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng thay đổi có thể nhận thấy trong lớp học.
AI có thể hỗ trợ bài học, không thay thế giáo viên
Theo kế hoạch, 100 trường với khoảng 300 lớp dự kiến ứng dụng công nghệ Google AI. Giáo viên và học sinh tham gia sẽ có tài khoản riêng trên tên miền hanoiedu.vn để truy cập các công cụ Google, trong đó có Gemini giáo dục; các tính năng được giới thiệu gồm tra cứu tài liệu, giao và chấm bài, bảng theo dõi dữ liệu theo thời gian thực và hỗ trợ cá nhân hóa việc dạy, học. Nếu được dùng đúng chỗ, AI trong giáo dục có thể giảm một phần việc lặp lại và giúp giáo viên nắm bắt tiến độ học tập. Nhưng công cụ không thể thay thế phán đoán sư phạm, cũng không tự bảo đảm bài học phù hợp với từng học sinh. Vì vậy, yêu cầu thận trọng của ngành là thiết yếu: học sinh tiểu học và trung học cơ sở cần được giáo viên hướng dẫn, giám sát; việc sử dụng phải phù hợp độ tuổi và điều kiện của từng nền tảng.
Học liệu số và nền tảng dùng chung cần đi cùng nhau
AI chỉ hữu ích khi được đặt trong một hệ sinh thái học tập có nội dung tốt và dữ liệu kết nối được. Hà Nội đưa Trục quản lý học tập số HanoiStudy vào kế hoạch như hạ tầng dùng chung, kết nối các hệ thống quản lý học tập ở trường và cập nhật kết quả học tập qua Learning ID vào cơ sở dữ liệu ngành. Nền tảng này có thể hỗ trợ theo dõi quá trình học, nhưng chất lượng thông tin đầu vào và cách trường sử dụng dữ liệu mới quyết định giá trị thực tế. Cùng với đó, thành phố yêu cầu đẩy mạnh dạy học kết hợp, khai thác học liệu số và tổ chức kiểm tra, đánh giá trên hệ thống. Đây là hướng đi hợp lý nếu học liệu được chọn lọc, phù hợp chương trình và giúp học sinh chủ động hơn; nếu chỉ số hóa tài liệu cũ mà không cải thiện cách học, đổi mới sẽ dừng ở giao diện.
Bồi dưỡng giáo viên là phép thử quyết định
Điểm mạnh trong thiết kế chương trình là đặt đội ngũ nhà giáo vào trung tâm thay vì xem thiết bị là đích đến. Cán bộ quản lý và giáo viên sẽ được bồi dưỡng kỹ năng dùng công cụ số, đổi mới phương pháp giảng dạy và quản trị trường học. Canva Việt Nam cũng công bố chương trình “Dạy học sáng tạo cùng Canva” dành cho 10.000 giáo viên Hà Nội, hướng đến kỹ năng thiết kế học liệu trực quan, xây dựng bài giảng sáng tạo và ứng dụng AI. Quy mô bồi dưỡng này mở ra cơ hội đáng kể, nhưng số người tham gia không tự chứng minh rằng năng lực đã thay đổi. Nhà trường còn phải rà soát hạ tầng, lập tổ công tác và ban hành quy chế sử dụng nền tảng. Đặc biệt, không đưa họ tên, điểm số hay dữ liệu cá nhân của học sinh lên công cụ AI công cộng ngoài hệ thống. An toàn dữ liệu không phải phần việc phụ, mà là điều kiện để phụ huynh và giáo viên tin tưởng mô hình.
Thí điểm chỉ có giá trị khi rút ra được bài học
Hà Nội đặt kế hoạch trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục được xác định là nhiệm vụ chiến lược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục; định hướng này cũng gắn với yêu cầu ứng dụng công nghệ hiện đại, đặc biệt là AI, trong Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22/8/2025. Tuy nhiên, thí điểm không nên biến thành cuộc chạy đua triển khai phần mềm. Thành phố cần đánh giá xem giáo viên có tiết kiệm thời gian hay không, học liệu có giúp học sinh tiến bộ không, dữ liệu có được bảo vệ và các trường có đủ điều kiện duy trì hay không. Lộ trình được nêu tiếp tục hướng từ 100 trường trọng điểm đến khoảng 1.000 trường ở giai đoạn đầu mở rộng; giai đoạn 2028–2030 đặt mục tiêu mọi học sinh tại các trường vận hành mô hình có tài khoản số, còn giai đoạn 2030–2035 hướng tới 100% cơ sở giáo dục phổ thông đạt tiêu chí trường học số. Kết luận nên rõ ràng: công nghệ có thể mở rộng cơ hội học tập, nhưng thành công phải được đo bằng chất lượng dạy và học, không phải số tài khoản.
