Từ mô hình số đến thay đổi trong lớp học
Trường học số là mô hình tổ chức dạy học và quản trị nhà trường có sử dụng nền tảng, công cụ và học liệu số để hỗ trợ giáo viên, học sinh và cán bộ quản lý trong các hoạt động giáo dục. Đây không nên chỉ là lớp học có thêm thiết bị, mà phải tạo ra cách dạy và học tốt hơn.
Ngày 29/10, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội khởi động mô hình này trong chương trình chuyển đổi số năm học 2026–2027, đồng thời công bố kế hoạch thí điểm tại 100 cơ sở giáo dục phổ thông công lập và tư thục giai đoạn 2026–2028. Quy mô dự kiến gồm khoảng 300 lớp học, trải trên ba cấp tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông. Con số đủ lớn để thử nghiệm ở nhiều bậc học, nhưng vẫn là thí điểm: điều đáng theo dõi không chỉ là số trường tham gia, mà là công nghệ có giúp việc học sát nhu cầu từng lớp hơn hay không.
AI cần giúp dạy và học, không thay giáo viên
Kế hoạch đưa công nghệ Google AI vào các trường tham gia, với tài khoản riêng mang tên miền hanoiedu.vn và quyền truy cập các công cụ, trong đó có Gemini dành cho giáo dục. Theo phương án được giới thiệu, những công cụ này có thể hỗ trợ tra cứu tài liệu, giao và chấm bài tập, theo dõi dữ liệu theo thời gian thực và cá nhân hóa trải nghiệm dạy học. Đó là những ứng dụng có thể giảm bớt một số việc lặp lại, nhưng không tự bảo đảm bài giảng tốt hơn.
Quan điểm “lấy giáo viên làm trung tâm” vì thế phải được thể hiện trong cách dùng AI trong giáo dục: giáo viên quyết định mục tiêu, kiểm chứng nội dung và chọn cách áp dụng phù hợp với học sinh. Hà Nội cũng yêu cầu thận trọng theo độ tuổi, có quy chế sử dụng và bảo vệ dữ liệu; không đưa họ tên, điểm số hay thông tin cá nhân lên công cụ AI công cộng ngoài hệ thống. Nếu thiếu những giới hạn ấy, tiện ích tra cứu có thể đi kèm rủi ro riêng tư và thông tin sai lệch.
Học liệu số chỉ có giá trị khi dùng được trong bài học
Mô hình không chỉ xoay quanh AI. Ngành giáo dục Hà Nội dự kiến dùng Trục quản lý học tập số HanoiStudy làm hạ tầng kết nối chung, đồng thời khuyến khích dạy học kết hợp, sử dụng học liệu số và tổ chức kiểm tra, đánh giá trên hệ thống. Cách tiếp cận này có lý: tài nguyên số cần gắn với hoạt động học cụ thể, thay vì trở thành kho tệp được tạo ra rồi ít người sử dụng.
Với học sinh, lợi ích thiết thực có thể là bài giảng trực quan hơn, tài liệu dễ truy cập và phản hồi bài tập kịp thời hơn. Nhưng chất lượng vẫn phụ thuộc vào nội dung, khả năng tiếp cận thiết bị và cách giáo viên đưa tài nguyên vào chương trình. Bởi vậy, các trường cần rà soát hạ tầng, lập tổ công tác chuyển đổi số và xây dựng quy chế khai thác nền tảng. Đầu tư công nghệ chỉ đáng giá khi học liệu phù hợp với môn học, lứa tuổi và điều kiện thực tế của lớp.
Năng lực giáo viên quyết định khả năng nhân rộng
Thí điểm dự kiến có 25 giáo viên nòng cốt ở mỗi trường; học sinh tham gia cần có nền tảng tin học cơ bản và sự đồng thuận của phụ huynh. Cùng với đó, cán bộ quản lý và giáo viên sẽ được bồi dưỡng kỹ năng sử dụng công cụ số. Canva Việt Nam công bố chương trình “Dạy học sáng tạo cùng Canva” dành cho 10.000 giáo viên, hướng tới kỹ năng thiết kế học liệu trực quan, xây dựng bài giảng và ứng dụng AI trong dạy học.
Lộ trình cho thấy Hà Nội muốn mở rộng từng bước: giai đoạn 2026–2028 thí điểm tại 100 trường; giai đoạn 2028–2030 hướng tới tài khoản số cho toàn bộ học sinh ở các trường phổ thông vận hành mô hình; giai đoạn 2030–2035 đặt mục tiêu mọi cơ sở giáo dục phổ thông đạt tiêu chí trường học số. Tham vọng đó chỉ bền vững nếu giáo viên có thời gian thực hành, được hỗ trợ chuyên môn và có quyền lựa chọn công cụ phù hợp. Thành công của giáo dục Hà Nội không nên được đo bằng số tài khoản hay phần mềm, mà bằng việc công nghệ giúp lớp học tốt hơn một cách an toàn và công bằng.
