Khoản vay gần 5.000 tỷ đồng và ý nghĩa với cao tốc Tây Nguyên
Cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương là dự án đường bộ cao tốc thực hiện theo phương thức PPP, giữ vai trò mắt xích quan trọng trên trục kết nối từ TP.HCM và Đông Nam Bộ lên Lâm Đồng, Tây Nguyên, đồng thời là dự án cao tốc trọng điểm của địa phương Lâm Đồng, với mục tiêu rút ngắn thời gian di chuyển, tăng an toàn giao thông và thúc đẩy liên kết vùng sâu rộng. Ngày 11/8 tại Lâm Đồng, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) chi nhánh Lâm Đồng đã ký hợp đồng tín dụng với Công ty CP BOT cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương để tài trợ vốn đầu tư cho giai đoạn 1 của dự án theo cơ chế tín dụng đầu tư của Nhà nước. Theo hợp đồng, VDB cho vay tối đa 4.978 tỷ đồng, với thời hạn lên tới 19 năm 6 tháng, có ân hạn nợ gốc, phù hợp đặc thù dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Đây không chỉ là một khoản vốn, mà là “giấy thông hành” tài chính giúp dự án cao tốc Bảo Lộc Liên Khương bước sang giai đoạn triển khai quyết liệt hơn.
VDB bổ sung vốn vay dài hạn: Mảnh ghép còn thiếu trong cấu trúc tài chính
Nhìn vào cấu trúc tài chính, có thể thấy khoản vốn vay VDB Tây Nguyên này là mảnh ghép then chốt. Tổng mức đầu tư giai đoạn 1 của dự án cao tốc Lâm Đồng này khoảng 17.718 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Nhà nước khoảng 7.761 tỷ đồng, tương đương 43,8% tổng mức đầu tư. Phần còn lại 9.957 tỷ đồng do nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án huy động, và riêng khoản tín dụng tối đa 4.978 tỷ đồng từ VDB tương đương khoảng 50% phần vốn mà khu vực tư nhân phải thu xếp. Nói cách khác, VDB đang gánh một nửa gánh nặng vốn vay dài hạn cho dự án, giúp giảm áp lực lên các ngân hàng thương mại và nhà đầu tư. Đây là ví dụ điển hình cho vai trò của tín dụng đầu tư Nhà nước trong các dự án hạ tầng chiến lược: đi vào những lĩnh vực thị trường vốn thương mại còn e dè vì thời gian hoàn vốn dài, rủi ro cao, nhưng lợi ích xã hội lại rất lớn. Không có kênh vốn này, nhiều tuyến cao tốc Tây Nguyên có thể vẫn chỉ nằm trên giấy.
T&T Group giữ vai trò dẫn dắt: Vốn tư nhân bám trụ với hạ tầng dài hạn
Câu chuyện vốn vay chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng một nhà đầu tư đủ “bền gan” với hạ tầng. Doanh nghiệp dự án – Công ty CP BOT cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương – có cơ cấu nhà đầu tư gồm T&T nắm 60% vốn, FUTA Group 25% và Phương Thành 15%. Tỷ lệ chi phối cho thấy T&T Group chấp nhận đứng mũi chịu sào trong dự án này. Với khoản tín dụng dài hạn bổ sung từ VDB, T&T không chỉ thêm nguồn vốn, mà còn thêm niềm tin để giữ chiến lược hạ tầng dài hạn, nơi chu kỳ đầu tư và hoàn vốn kéo dài hàng chục năm. Phát biểu tại lễ ký, lãnh đạo T&T nhấn mạnh việc ký hợp đồng tín dụng là “dấu mốc then chốt, tạo nền tảng tài chính vững chắc cho dự án, qua đó góp phần quan trọng vào việc hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững của đất nước”. Đây là lời khẳng định rằng tư nhân không né hạ tầng; họ cần một bệ đỡ tài chính đủ dài hơi để dám bước tiếp.
Những tuyến đường nào sẽ được hưởng lợi trong trục cao tốc Tây Nguyên?
Dự án cao tốc Bảo Lộc Liên Khương không tồn tại đơn lẻ; nó là một đoạn trong tuyến Dầu Giây – Liên Khương, trục xương sống kết nối TP.HCM và các tỉnh Đông Nam Bộ với Lâm Đồng và phần còn lại của Tây Nguyên. Khi đoạn này hoàn thành, lưu thông từ TP.HCM lên Bảo Lộc, Đà Lạt sẽ bớt phụ thuộc vào quốc lộ đèo dốc, giảm ùn tắc và tai nạn. Theo các tài liệu dự án, khi cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương cùng những đoạn còn lại của tuyến Dầu Giây – Liên Khương được đưa vào khai thác, kết nối giữa TP.HCM, Đông Nam Bộ với Lâm Đồng và Tây Nguyên sẽ rút ngắn đáng kể, tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu nông sản, hàng hóa. Điều này có nghĩa là nông sản Tây Nguyên có đường ra cảng nhanh hơn, khách du lịch đến Đà Lạt thuận tiện hơn, còn doanh nghiệp logistics có thêm tuyến vận tải ổn định để lên kế hoạch dài hạn.
Vốn Nhà nước, ngân hàng thương mại và bài kiểm tra cho các dự án hạ tầng chiến lược
Khoản vốn vay VDB Tây Nguyên gần 5.000 tỷ đồng mới chỉ là một phần trong bức tranh tài trợ của dự án. Trong thời gian tới, Agribank – một ngân hàng thuộc nhóm Big4 – dự kiến tiếp tục tham gia tài trợ vốn cho cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương. Việc các định chế tài chính lớn cùng tham gia đang từng bước hoàn thiện cấu trúc vốn của dự án. Đây là mô hình đáng chú ý: vốn ngân sách đóng vai trò vốn mồi, VDB cung cấp tín dụng đầu tư Nhà nước dài hạn, các ngân hàng thương mại bổ sung phần còn lại. Nguồn vốn từ VDB vì thế không chỉ giải quyết bài toán tài chính cho riêng cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương, mà còn là “phác đồ” tài chính cho nhiều dự án giao thông chiến lược khác: Nhà nước không làm thay, nhưng tạo đường ray vốn đủ dài để tư nhân yên tâm đồng hành. Vấn đề còn lại nằm ở khả năng tổ chức thi công, quản trị chi phí, kiểm soát tiến độ – nếu những tuyến cao tốc này về đích đúng cam kết, niềm tin thị trường với mô hình PPP hạ tầng sẽ tăng lên đáng kể.
